۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۷:۱۳

پیمان تاریخی حریفان آمریکا

 

 

زورآزمایی روسیه و آمریکا در صحنه بین‌المللی که با طرح سپر موشکی جورج دبلیو بوش در شرق اروپا آغاز شد، اکنون درمنطقه آمریکای لاتین ابعاد یک واقعه تاریخی را به خود گرفته است. هم‌اکنون با نقل و انتقال قدرت در کاخ سفید اتفاقات مهمی در مناسبات مسکو- واشنگتن در حوزه آمریکای لاتین جریان دارد که شاید ماجراهایی مثل بمبئی و توافقنامه امنیتی عراق، نگاه‌های عمومی را از این رشته حوادث دور نگه داشته است. در همین چند روزی که آمریکايی‌ها درگیر زد و خوردهای افغانستان و شبه قاره بودند، تیم مدودف- پوتین چند گام مهم به سوی نفوذ در حیاط خلوت آمریکا برداشت که اغلب استراتژیست‌ها از آن به عنوان حرکتی برای تغییر توازن قدرت در صحنه جهانی تعبیر کردند. گام اول اعلام طرح استقرار موشک های بالستیک موسوم به «الکساندر» در امتداد مرز لهستان و نقطه‌ای است که واشنگتن، آن را یکی از پایگاه‌های سپر موشکی خویش تعیین کرده است. گام دوم، گسیل ناوگان دریایی خویش به آب‌های کارائیب یعنی منطقه‌ای است که روسای جمهوری آمریکا نزدیک به 2 قرن آنجا را عمق امنیت ملی خویش خوانده و نفوذ هر قدرت خارجی را در این ناحیه به معنای تهدید منافع استراتژیک خویش به حساب مي‌آورند. رسانه‌های خود آمریکا از گسیل زیردریایی‌های روسیه به آب‌های کارائیب به عنوان یک «یورش سیاسی» تعبیر کردند. این نامگذاری تاریخی روی حرکت روس‌ها براساس برداشتی است که استراتژیست‌های آمریکایی از فلسفه حرکت نوین «کرملین عصر پوتین» دارند. از دید آنها روس‌ها در این برهه همه مرزها و میدان‌هایی را که در جنگ سرد، کانون رقابت دو قدرت بودند هدف قرار داده است و دیپلماسی تهاجمی روسیه با شتاب به سوی جذب کشورهایی به اردوی خویش خیز بر داشته که در دوره شوروی سابق برادر خواندگان کرملین به حساب می‌آمدند.

بنابراین قراردادها و پیمان‌های نظامی‌ای که در سفر مدودف به کشورهای مهم آمریکای لاتین امضا شد، از‌ آن دست حوادثی است که نغمه بیداری غول روسیه را به گوش غرب رساند. شوک اصلی این حادثه زمانی به سیاست خارجی آمریکا وارد شد که دولت‌های آمریکای لاتین از برزیل
میانه رو گرفته تا ونزوئلای سرسخت، آغوش استقبال به سوی مدودف گشودند. برهمین اساس بسیاری از تحلیلگران آمریکایی، این اتفاق را به عنوان آخرین قطعه از پازل ناکامی دیپلماسی دولت بوش ثبت کردند. اکنون در صف شرکای راهبردی روسیه، کشورهایی ایستاده‌اند که زمانی نه چندان دور در حلقه شرکای طراز اول آمریکا به حساب می‌آمدند و جهان لیبرالیسم، آنها را پایگاه‌های اصلی خویش به حساب می‌آورد؛ کشورهایی که واشنگتن در 2 دهه پس از فروپاشی بلوک کمونیسم با زحمت توانسته بود رژیم‌های سیاسی آنها را از اردوگاه سوسیالیسم جدا ساخته و زیر بیرق نئولیبرالیسم در آورد.

نقطه اوج پیوند تازه آمریکای لاتین با کرملین زمانی بود که رئیس‌جمهوری روسیه بعد از دیدار از ونزوئلا، پرو، برزیل و کوبا، رزمایشی را رهبری کرد که در آن سلاح های مدرن و قدرت‌ نظامی کرملین به نمایش گذاشته شد. پس از پایان جنگ سرد، این نخستین بار بود که یکی از روسای جمهوری روسیه در امتداد مرزهای امنیت ملی آمریکا جنگنده‌ها و زیردریایی‌های خویش را به حرکت در‌می‌آورد.در جریان همین دیدارها بود که مسکو به صراحت موضوع احیای همکاری اطلاعاتی دوران شوروی سابق میان روسیه با کوبا، نیکاراگوئه و.... را مطرح کرد. بنابراین اکنون اين سؤال ذهن استراتژیست‌های آمریکا را به خود مشغول کرده که چه عواملی موجب شد چرخه اوضاع سیاسی این منطقه به فاصله زمانی اندکی در مسیر خلاف میل ایالات متحده دگرگون شود؟

چنانکه روزنامه‌های آمریکایی قضاوت کرده‌اند، اگرچه بخشی از علت «آمریکا گریزی» رهبران این منطقه به ناکارآمدی سیستم لیبرال- دموکراسی در این منطقه برمی‌گردد اما بدون شک، نحوه رفتار بوش در هشت سال سکانداری سیاست خارجی آمریکا روند این رویگردانی را شدت بخشید. حتی اگر احزاب متحد غرب در کشورهای آمریکای لاتین با عملکرد نادرست خویش زمینه به قدرت رسیدن نظام‌های چپگرا را فراهم کرده باشند، اما امروز مسبب این فرصت سوزی بوش شناخته می‌شود. بوش در مواجهه با مسائل آمریکای لاتین نیز همان اشتباهات خاورمیانه را مرتکب شد، او در مواجهه با جنبش‌های مردمی این منطقه از همان ابزاری بهره جست که در مقابله با حریفانش در خاورمیانه از آن مدد می‌جوید. در ونزوئلا به روش جنگ روانی و به راه انداختن گروه‌های کودتا گر متوسل شد، در بولیوی از ابزار تحریم اقتصادی بهره جست و بالاخره در کوبا همه ابزارهای امنیتی، سیاسی و اقتصادی را برای براندازی نظام رهبری«کاستروها» وارد میدان کرد. بنابراین طبیعی بود که با این رویه کاخ سفید، جنبش‌های نوپای آمریکای لاتین راه مقابله و مبارزه را پیش گیرند و با همه قدرت‌های مخالفان کاخ سفید از ایران و چین تا روسیه، دست اتحاد بدهند.

ارسال نظر
captcha
پربیننده