سید بهزاد اخلاقی:
ونزوئلا خود را برای یکی از حساسترین مراحل تاریخیاش آماده میکند. انتخابات محلی که قرار است 26 سپتامبر در این کشور برگزار شود محکی خواهد بود که بر اساس آن هوگو چاوز میتواند به ارزیابی دقیقتری از آنچه به انقلاب بولیواری شهرت یافته است، دست یابد. آمارهای منابع غربی نشان میدهد ونزوئلا طی سالهای گذشته شرایط وخیمی را از نظر اقتصادی گذرانده است اما این موضوع بر خلاف آن چیزی است که مردم در ونزوئلا به آن باور دارند. اصلاحات چاوز با رگههایی از سوسیالیسم حاکم بر کوبا برای رهبر ونزوئلا به عنوان یک الگو در نظر گرفته میشود و چترباز سابق ارتش اکنون تلاش میکند همراه با چترهای نجات کوله پشتیاش، اقتصاد و تورم ناشی از تغییرات نظام درآمد در این کشور را به سلامت به مقصد برساند. انقلاب بولیواری چاوز اکنون در ونزوئلا روزهای خوشی را میگذراند. اقشار کمدرآمد در این کشور نفتخیز از فضای ایجاد شده راضی هستند اما شرکتهای چندملیتی به علاوه طبقه صاحب دانش و سرمایه از این انقلاب چندان راضی نیستند. جداول نشان میدهد اقتصاد ونزوئلا در حالت رکود قرار دارد و اقتصاد متکی به نفت این کشور که آمریکا بزرگترین مشتری آن است نیازمند تحولی ساختاری بوده و دولت چاوز تلاش میکند خود را از فضای ایجاد شده و نرخ رو به رشد تورم رها کند.
این رکود در اقتصاد نفتی ونزوئلا در هر جایی دیده میشود. کارخانهها، محلهای بازپروری افراد دائمالخمر و حتی مغازههایی که مایحتاج اولیه مردم را برآورده میکنند. تورم در ونزوئلا اکنون رقمی بالغ بر 30 درصد است. آمار بانک جهانی نشان میدهد این کشور در انتهای جدول کشورهای جهان در این شاخص قرار دارد که خبر خوبی برای چاوز نیست. این آمارها در حالی است که بر اساس اعدادی که دولت منتشر کرده در سال 2009 هم هر نیم ساعت یک قتل در ونزوئلا اتفاق افتاده است که برای دولت ونزوئلا ارقام ناامیدکنندهای بود اما با اقداماتی که دولت انجام داده آمار قتل در این کشور به شدت کاهش یافته است. دولت چاوز به سوی برقراری عدالت حرکت میکند و بر این باور است که دولتهای بیگانه برای ناامن کردن اوضاع داخلی این کشور نهایت تلاش خود را میکنند. گروههای مالی و فرقههای خاص که صاحبان قدرت پشت پرده در این کشور هستند از شرایط موجود راضی نیستند زیرا اقدامات چاوز با گامهای محافظهکارانه آنها برای مبدل کردن ونزوئلا به یک مستعمره پنهان ناکام مانده است. رسانههای غربی با انتشار اخبار مسموم تلاش میکنند اقدامات چاوز را بیاثر نشان دهند و افکار عمومی را نسبت به رئیسجمهور ناامید کنند؛ چاوزی که برای تغییرات بنیادین در ونزوئلا از هيچ اقدامي فروگذار نكرده است. بهرغم این تبلیغات گسترده چاوز عملا با آنچه از بیرون برایش ساخته شده است در جنگ نیست. او میداند که مردم ونزوئلا نسبت به اقداماتی که او در حال انجامش است اعتماد دارند و او را در رسیدن به اهدافش همراهی میکنند. چاوز اکنون در شرایط دشواری قرار دارد. مجموعهای از مشکلات در کنار یکدیگر دولت او را با چالشهای اساسی در عرصه سیاست داخلی و خارجی رو به رو کرده است. سایهای از ناکامیهای اجتماعی، ونزوئلا را در خود پوشانده است.
این تیتری است که برخی روزنامههای هوادار غرب در کشورهای همسایه ونزوئلا روز گذشته از آن استفاده کردهاند. اما آنچه در عرصه سیاست خارجی برای ونزوئلا یک پیروزی محسوب میشود عادیسازی مناسبات با کلمبیا است. حضور سانتوز به عنوان رئیسجمهور کلمبیا باعث شد درگیریها در این منطقه از آمریکای لاتین به طور محسوسی کاهش یابد. برخی از منابع بر این باورند که اکنون محبوبیت چاوز به چیزی در حدود 40درصد رسیده است و این رقم طی هفته آینده میتواند رئیسجمهور ونزوئلا را با یک شوک رو به رو کند. این کمترین میزان محبوبیت چاوز از سال 99 است که او وارد عرصه سیاسی ونزوئلا شد. چاوز در میان بخش بزرگی از مردم ونزوئلا دارای هوادارانی است که بر اساس قانون اساسی اگر در این مناطق به پیروزی قاطعی دست یابد نیز نمیتواند در پارلمان اکثریت قدرتمندی را بهدست آورد. تقسیم قدرت از مسائلی است که چاوز درباره آن حاضر به مذاکره نیست. انقلاب بولیواری او طی 11 سال گذشته تنها با حرکت رو به جلو و فتح تمام جایگاههای قدرت پیش رفته است و جایی برای تقسیم در درون آن وجود ندارد. او دوستانش را به جلو رانده است و دست اپوزیسیون را از قدرت کوتاه نگه داشته که این موضوع تشکیل هر گونه ائتلافی متشکل از چاوز و دیگر گروههای سیاسی در این کشور را غیر ممکن کرده است. بسیاری بر این باورند راهی که چاوز در پیش گرفته است برای بومیسازی مدل کوبا برای ونزوئلا است.
آمریکای لاتین از یک سو با موج کند حرکت به سوی نظامهای چپگرا با الهام گرفتن از کوبا رو به رو است و از سوی دیگر این منطقه در آستانه بحرانی اقتصادی است که به واسطه کاهش سرمایهگذاری خارجی در این بخش از جهان به وقوع خواهد پیوست. این در حالی است که به نظر میرسد با تمام تفسیرهای فوق چاوز از بخت بیشتری برای پیروزی در انتخابات آتی برخوردار است.