گروه سیاسی:
اوایل مردادماه سال جاری بود که جمهوری اسلامی ایران در نامهای پاسخ به سوالات گروه وین درباره بیانیه تهران را در اختیار مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار داد؛ نامهای که بر اساس بیانیه این نهاد بینالمللی، حاوی پاسخ به همه سوالات 3 کشور داوطلب برای تامین سوخت راکتور تحقیقاتی تهران بود. اکنون 2 ماه از این جریان میگذرد و اعضای گروه وین پس از سکوت طولانیمدت در قالب گروه 1+5 بیانیهای را منتشر کرده و از آمادگی خود برای گفتوگو درباره تامین سوخت راکتور تحقیقاتی تهران سخن به میان آوردهاند. در بیانیه گروه 1+5 که توسط کاترین اشتون، مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپايي قرائت شد، علاوه بر تاکید بر عزم این کشورها برای یافتن راه حل سریع از طریق مذاکرات برای موضوع هستهای ایران، از تمایل اعضای این گروه برای گفتوگو با ایران درباره توافقنامه تبادل سوخت هستهای راکتور تحقیقاتی تهران سخن به میان آمده مبنی بر اینکه «این 6 قدرت جهانی، برای تعامل با ایران در چارچوب اجرایی کردن توافقنامه تبادل سوخت هستهای که در اکتبر سال گذشته در ژنو مورد توافق قرارگرفت، آمادهاند». در این بیانیه با بیان اینکه «این 6 کشور منتظر دیدار با ایران در آینده نزدیک هستند»، نوشته شده: «ظاهرا به خاطر اینکه ایران در سال گذشته اورانیوم بیشتری را غنیسازی کرده است برای گفتوگو درباره یک توافقنامه اصلاح شده آمادهاند». اعلام آمادگی اعضای گروه 1+5 برای گفتوگو با ایران درباره تامین سوخت هستهای راکتور تحقیقاتی تهران از چند منظر قابل تامل است. نخست اینکه موضوع سوخت راکتور تحقیقاتی تهران بحثی است که صرفا به 3 کشور داوطلب برای تامین سوخت هستهای یعنی آمریکا، روسیه و فرانسه و آژانس بینالمللی انرژی اتمی از یک سو و ایران از سوی دیگر محدود شده و هر گونه دخالت یا حضور سایر کشورها در این حوزه هیچ گونه مبنایی ندارد و بارها از سوی مسؤولان هستهای ایران رد شده است. جدا از این موضوع، این 6 کشور در بیانیه پایانی خود تاکید کردهاند آماده گفتوگو با ایران درباره موضوع تامین سوخت راکتور تحقیقاتی تهران آن هم بر مبنای توافقنامهای هستند که اکتبر سال گذشته در ژنو میان 2 طرف منعقد شده است. این در حالی است که ایران اردیبهشت ماه سال جاری به همراه برزیل و ترکیه توافقنامهای را تحت عنوان بیانیه تهران برای تامین سوخت هستهای مورد نیاز راکتور تهران به امضا رساند که با پشتیبانی آمریکا و اروپا به نتیجه رسیده بود. غرب و بویژه آمریکا که به بینتیجه بودن تلاشهای برزیل و ترکیه بسیار امیدوار بودند، پس از موافقت ایران با انتقال سوخت خود به کشور ثالث، بنا را بر مخالفت با آن گذاشتند و این بیانیه را ناکافی دانستند؛ موضوعی که با واکنش تند رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه و لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل روبهرو شد. در نهایت اعضای گروه وین به جای پاسخ به بیانیه تهران نامهای را به ایران ارسال و 9 پرسش را درباره این بیانیه مطرح کردند که اوایل مردادماه ایران به این سوالات نیز در قالب نامهای پاسخ داد. اگرچه هر 2 طرف درگیر در بحث سوخت هستهای تاکنون از اظهارنظر درباره «اشکالات» مد نظر گروه وین خودداری کردهاند اما برخی گزارشها حاکی است یکی از موارد عنوان شده در پاسخ کشورهای داوطلب برای تامین سوخت راکتور تحقیقاتی تهران به بحث غنیسازی در ایران مربوط میشود با این مضمون که آنها از ایران خواستهاند غنیسازی 5/3 و 20 درصد را در ایران به حالت تعلیق درآورد و در ازای آن سوخت مورد نیاز خود را از اعضای این گروه دریافت کند. تقاضا برای توقف غنیسازی اورانیوم در حالی در نامه گروه وین گنجانده شده که چنین درخواستی دقیقا در تضاد با روح بیانیه تهران است چراکه در بند نخست توافق سهجانبه ایران، ترکیه و برزیل آمده است: «ما بر تعهد به عدم گسترش سلاحهای هستهای و مواد مرتبط با آن تاکید و حقوق تمامی اعضا از جمله حقوق جمهوری اسلامی ایران به استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای در تحقیق، تولید و استفاده از انرژی هستهای و چرخه غنیسازی برای اهداف صلحآمیز و بدون تبعیض را یادآوری میکنیم». ایرادات دیگری نظیر عدم توانایی این سه کشور برای تامین سوخت غنیشده 20 درصد ظرف یکسال مطرح بود اما به نظر میرسد مخالفت آمریکا، روسیه و فرانسه با توافق 3 جانبه ایران، برزیل و ترکیه بیشتر معطوف به بند نخست این بیانیه است، از این روست که آنها اعلام میکنند آماده گفتوگو با ایران درباره سوخت هستهای بر مبنای توافقنامه اکتبر سال 2009 هستند که ایران از همان ابتدا آن را به عنوان مبنای هر گونه مبادله رد کرده است.
باب مذاکره با ایران گشوده است
یک روز پس از اظهار امیدواری کشورهای گروه
١+ ۵ جهت رسیدن به راهحلی برای پرونده اتمی ایران، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، روز پنجشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد اعلام کرد: «درهای دیپلماسی همچنان به روی ایران گشوده است اما این کشور باید به جهانیان ثابت کند ماهیت برنامه هستهایاش صلحآمیز است». باراک اوباما در این سخنرانی گفت: «بگذارید
یکبار دیگر شفاف بگویم؛ آمریکا همراه با جامعه جهانی به دنبال راهی برای حل اختلافات با ایران است و درهای دیپلماسی گشوده خواهد ماند تا ایران تصمیم بگیرد که وارد آن بشود». با این حال وی بار دیگر مدعی شد که ایران باید پایبندی و تعهد روشن و معتبر خود را نشان دهد و به جهان ثابت کند برنامه هستهایاش مقاصد صلحآمیز دارد.