پیشرفت‌های دانش معماری جهان برای ما قابل پیش‌بینی نیست؛ دانش معماری با سرعتی بیش از سایر علوم می‌تازد تا با بهره‌گیری از تکنولوژی‌های جدید زمینه را برای زندگی بهتر در دنیای کاملاً مدرن شده عصر حاضر آماده کند. معماران در تلاش خود برای تبدیل ایده‌های ذهنی‌شان به عمل، از هیچ تلاشی فروگذار نمي‌كنند. چراغ آتلیه‌ها در طول شبانه‌روز روشن است و استادان عرصه معماری در کنار دانشجویان مبتدی، تجربه را با نوآوری در هم می‌آمیزند تا بشر بیش از پیش به زندگی در مکان‌های مصنوعی دلبسته شود. دیگر زمانه ساختمان‌های افقی تمام شده است و اگر روزگاری ویلاسازی دل مشغولی انسان به شمار می‌آمد، نیاز جهان امروز، معماران را به سمت ساختمان‌های عمودی می‌کشاند. اکنون معماری بیش از هر زمان دیگری به اقلیم، شرایط اجتماعی محیط و نیازهای بشری توجه می‌کند.
محیط‌زیست و معماری سبز
از سوی دیگر جهانی که در جزیی‌ترین کنش‌های خود، تکنولوژی را به خدمت گرفته، می‌رود تا محیط‌زیست را در آلودگی‌های گوناگون حاصل از تجمع کارخانه‌ها و مراکز تولیدی و خدماتی فروبلعد. دانش‌های مختلف جهانی از 50 سال پیش برآنند تا در کنار اکتشافات جدید علمی به راه‌حل‌هایی برای کاهش آلودگی، کاهش مصرف انرژی و در نهایت پایین آوردن سوخت و ساز منابع طبیعی بپردازند. معماری نیز از این قاعده مستثنا نیست و بلکه بیش از علومی چون پزشکی و گیتاشناسی در پی آشتی با محیط‌زیست است. دنیای امروز در قالب دانش معماری سبز و معماری محیط‌زیست در پی کشف دوباره مقوله محیط‌زیست در قالب بناها و ساختمان‌هاست و در این زمینه کشورهای مختلف دست به فعالیت‌های متنوعی زده‌اند. با این حساب نباید تعجب کنید که جزیره دوبی نیز بی‌کار ننشسته و با تمام توان در پی آن است که تا چند سال آینده نمونه‌ای از این نوع معماری را در خود داشته باشد. الهام علوی‌زاده، کارشناس طراحی شهری به نمونه‌ای از این برج‌ها اشاره کرده که تمامی انرژی خودش را تأمین می‌کند. این استاد دانشگاه می‌نویسد: این برج که قرار است در دوبی ساخته شود برج انرژی نام دارد و تمام انرژی خود را تأمین خواهد کرد. یک توربین بادی بسیار عظیم در بام برج قرار دارد و به موازات آن سلول‌های فتوولیتک قرار گرفته‌اند. علاوه بر این شکل سیلندری این بنا، باعث می‌شود تا سطح کمتری در معرض تابش نور خورشید قرار گیرد. یک محافظ خورشیدی از کف تا سقف، 60 درجه از نمای دایره‌ای بنا را در مقابل تابش بسیار شدید آفتاب محافظت می‌کند. نور تابیده بر سایر بخش‌های نما توسط پوشش معدنی پنجره‌ها تعدیل می‌شود.
سنت ایرانی در دست بیگانه‌ها
دوبی شهر گرماست، شهری که دما در بعضی از روزهای آن بیش از 50 درجه سانتیگراد گزارش شده است و اگر این گرما به عنوان محدودیت به حساب بیاید راهکار آن می‌تواند سبب بالا رفتن ظرفیت طراحی ساختمان انرژی باشد. برای مقابله با گرما، طراحان پروژه، از دو راهبرد بهره برده‌اند. نخست در پوشش بنا و جنس پنجره‌هاست، نمای این برج از یک نوع محصول جدید شیشه وکیوم ساخته خواهد شد که در اواخر سال 2008 وارد بازار شد. پنجره‌های با کیفیت بالا دارای محافظ‌هایی برای جلوگیری از ورود گرمای بیرون هستند، چیزی که در منطقه‌ای با دمای 50 درجه سلسیوس در تابستان ضروری است. این پنجره‌های دارای شیشه وکیوم، دو سوم کمتر از شیشه‌های معمولی امروزی هستند که حرارت را از خود عبور می‌دهند. اما راهکار دیگری نیز از سوی طراحان برای مقابله با گرما در ساخت سازه پیشنهاد می‌شود که بخشی از آن در معماری شهری یزد به عنوان مدل انتخاب شده است. صدها سال پیش در بیشتر مناطق حاره‌ای ایران، بادگیر در سقف‌ها استفاده می‌شد که این تکنولوژی بعدها به مناطق عرب‌نشین واقع در غرب ایران مانند عراق، کویت و بحرین وارد شده و اکنون قرار است در برج انرژی بازآفرینی شود. نمونه‌های عربی بادگیرها در ساختمان‌های سنتی کشورهای همسایه، وجود دارد که در حال حاضر به علت تهویه طبیعی مورد توجه و علاقه خاص توریست‌ها است. هوای خنک از بازشوهای بالای بادگیر وارد می‌شود و به علت سنگینی به سمت پایین حرکت می‌کند و هوای گرم سبک را به بالا می‌راند و به این ترتیب تهویه مطبوعی در فضاهای داخلی بنا انجام می‌گیرد و دما برخلاف گرمای شدید محیط بیرون متعادل می‌شود. علوی‌زاده در بخش دیگری از معرفی برج انرژی آورده است: در این برج نیز از عملکردی مشابه بادگیر استفاده شده است. فشار منفی ایجاد شده توسط بادشکن‌ها در طول برج، هوای مصرف شده را از درون اتاق‌ها به‌وسیله درزهای هوا به بیرون نمای ساختمان می‌کشد و همزمان هوای تازه از طریق سیستم داکت وارد فضا می‌شود. آب دریا نیز برای خنکی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد و سه برج خنک‌کن کمک می‌کنند تا دما به 18 درجه سلسیوس برسد. داکت‌های شفاف، هوای تازه را وارد آتریوم‌ها می‌کند و از آنجا به کریدورها و دفاتر اداری می‌فرستد. طراحان قصد دارند از طناب‌های فلزی برای آویزان کردن باغچه‌های معلق استفاده کنند. همزمان با این کارها، سیستم خنک‌ساز زیرزمینی، آب را خنک کرده و از طریق لوله‌های تعبیه شده در کف‌ها به طبقات می‌فرستد.
جامانده از قطار
دوبی همراه با شهرهای بزرگ دنیا چون شیکاگو، نیویورک و پاریس در تلاش است تا برجی دوستدار محیط‌زیست بسازد و جالب اینجاست که بیشتر الگوهای چنین طرح‌هایی از شرق آمده است. حالا سؤال اینجاست که در بحران ساخت و ساز کشور، جایی که «اوستا حسن» یک‌تنه وظایف مهندس معمار، عمران، جوش و طراحي را به عهده می‌گیرد، همچنین بحران مسکن همچنان به عنوان اولین دغدغه هر خانوار ایرانی مطرح است، تا چه زمانی باید از این قافله عقب بمانیم؟ اگر امروز تمام جهان در پی اکتشافات جدید در زمینه‌های مختلف، حفظ و حراست از محیط‌زیست را به عنوان یک وظیفه پذیرفته‌اند چرا ما باید همچنان به ساختمان‌های غیراصولی خود مغرور باشیم؟
دوبی یک شهر آرمانی نیست، حتی شهر مساعدی برای زندگی به حساب نمی‌آید اما با تمام توان خود به دنبال این است که به موزه‌ای کوچک از «آن‌چه شما خواسته‌اید» بدل شود و ما به‌عنوان کشور همسایه این شهر ساحلی لااقل باید برای جلوگیری از فرار سرمایه‌های معنوی و مادی خود فکری به حال این فاصله بکنیم و در زمینه دانش و اطلاعات، پیشرو باشیم؛ به امید روزی که بتوانیم در همین سرزمین ایده‌هایمان را به عمل بدل کنیم .