روز 27 نوامبر امسال شاهد اکران یک فیلم درام انگلیسی با عنوان «میلیونر زاغه‌نشین» بودیم که اقتباسی است از رمان «پرسش و پاسخ» نوشته «ویکاس‌سوراپ». این فیلم که در هندوستان فیلمبرداری شده داستان پسری فقیر با نام «جمال» را دنبال می‌کند که با تکدی‌گری در خیابان‌ها زندگی خود را می‌گذراند. اما شرکت او در یک مسابقه تلویزیونی و عملکرد فرا‌تر از حد انتظار وی باعث دگرگونی اوضاع می‌شود. مسابقه‌ای که او در آن شرکت می‌کند برگرفته از مسابقه‌ای است با نام «چه کسی می‌خواهد میلیونر شود؟». البته این عملکرد خوب شک و تردید مجری و مقامات قانونی را مبنی بر تقلب او بر‌می‌انگیزد، زیرا این سوال مطرح می‌شود که چگونه پسری تا این اندازه فقیر می‌تواند به تمامی این سوالات پاسخ دهد؟
«میلیونر» همگام قدم‌های سریع و با عجله شهری به نام بمبئی حرکت می‌کند که در آن و طی یک دهه محله‌های فقیرنشین به ساختمان‌های بلند تبدیل شده‌اند و حتی خردسال‌ترین کودکان هم در پی یافتن چند دلار برای امرار معاش‌اند. در این فیلم «دنی بویل» به‌عنوان کارگردانی جسور توانست موضوعی درخور و شایسته را پیدا کند و در کنار گروهی از بازیگران با‌استعداد و نبوغ فیلمبرداری چون «آنتونی دادمنتل» در داستانی از عشق، فقر، هدف و انگیزه فرو رود. اما مهم‌تر از آن، موقعیت شناسی بویل در شوخ طبعی و جدیت است که توانسته میلیونر را در لحظات تاریک یا پایان افسانه‌گونه آن هدایت کرده و فیلم را شناور نگه دارد. این کارگردان اسکاتلندی به هندوستان سفر نکرده تا هراس موجود در محله‌های فقیرنشین را به تصویر بکشد ویا در جست‌وجوی یک بیداری فلسفی باشد. او برای به تصویر کشیدن یک داستان شگفت‌انگیز به این کشور سفر کرد؛ داستانی که تنها در هندوستان مدام در حال تغییر و همیشه زنده روی می‌دهد. در واقع ممکن بود که این داستان در محدوده یک فیلم انگلیسی زبان و یا در کشوری آشنا‌تر از هند به چنین جایگاهی نرسد، اما جسارت بویل و شگفتی‌های یک فرهنگ ناآشنا برای مردم غرب باعث می‌شود تا فیلم «میلیونر زاغه‌نشین» مانند جرقه‌ای بسیار تکان دهنده در ذهن عمل کند.
جمال که بازی در نقش او را «دو پاتل» بر عهده دارد، جوانی 18 ساله است که در فقر مطلق و در کشور هندوستان این امکان را می‌یابد که به ثروت برسد. اما شک و تردید‌ها او را درگیر مشکلاتی می‌کند. شاید دلیل این تردید‌ها این باشد که او پسری برخاسته از محله‌های فقیر است و نباید شانسی برای پاسخ دادن او به این سوال‌ها در نظر گرفت. وارد شدن پلیس‌های خشن به ماجرا و در پی آن بازداشت و شکنجه جمال باعث می‌شود تا اوضاع برای این جوان دشوار شود و در این راستا، جمال قطعات پازلی را به عنوان پاسخ این تردید‌ها کنار هم می‌چیند. نکته جالب توجه حضور «عرفان خان» اسطوره سینمای هند در نقش یکی از این پلیس‌های خشن است. اما نباید نقش «سیمون بیوفوی» را در نگارش این فیلمنامه زیرکانه نادیده گرفت چرا که او با هوشمندی ریشه پاسخ سوالاتی را که در ابتدای فیلم مطرح می‌شود تا پایان آشکار نمی‌سازد و همچنین داستان را به‌طور سیال در گذشته و حال و نیز در لوکیشن‌های مختلف سراسر هند حرکت می‌دهد. برای نگارش فیلمنامه، بیوفوی سه سفر تحقیقاتی به هند انجام می‌دهد و در آنجا با بسیاری از کودکان خیابانی مصاحبه می‌کند و تحت تاثیر دیدگاه‌های آنها قرار می‌گیرد. حتی زمانی که پیشنهاد این فیلمنامه به بویل داده می‌شود او چندان از آن استقبال نمی‌کند، زیرا هیچ تمایلی به ساخت یک فیلم در باره مسابقه«چه کسی می‌خواهد میلیونر شود؟» نداشت. اما وقتی باخبر می‌شود که فیلمنامه به‌وسیله بیوفوی نوشته شده تصمیم می‌گیرد تا مجددا آن را بررسی کند، زیرا بیوفوی پیشتر نگارش یکی از فیلم‌های مورد علاقه او را بر عهده داشت. هنگام انتخاب بازیگر نقش جمال، دنی بویل صدها هنرپیشه جوان بالیوودی را مورد بررسی قرار داد. مشکلی که بر سر این انتخاب وجود داشت، سیمای زیبا و ظاهر نیرومند و قهرمان‌گونه اکثر این هنرپیشه‌ها بود تا این‌که بویل به پیشنهاد دختر 17 ساله‌اش تصمیم می‌گیرد تا از حضور دو پاتل که پیشتر در مجموعه تلویزیونی «اسکینز» فعالیت داشت، استفاده کند.
عملکرد هنرپیشه‌های این فیلم بسیار خوب و قابل قبول است. از هنرپیشه با سابقه‌ای چون عرفان خان تا کودکان هفت ساله‌ای که فقط به زبان هندی صحبت می‌کنند و نقش دوران کودکی جمال و چند شخصیت دیگر را بر عهده دارند، همگی نقش آفرینی‌های هوشمندانه‌ای را ارایه کرده‌اند. شوق بازیگران در کنار انرژی پایان ناپذیر بویل در پشت صحنه موجب شده تا جادویی از اندوه و شادی را در «میلیونر» شاهد باشیم. شاید داستان‌هایی درباره خوش شانسی، اتفاق‌هاي غیرمنتظره و تقدیر، کلیشه‌ای باشند اما فیلمی که تا این حد در آن زندگی جریان داشته باشد، کمتر اتفاق افتاده است.
ترجمه: محمد سیدعلی