نخستین مورد گزارش و ثبت شده ابتلا به ایدز در ایران، مربوط به سال ۱۳۶۶ و درباره یک کودک شش ساله مبتلا به بیماری هموفیلی است که فرآورده‌های خونی آلوده دریافت کرده بود.
به گفته دکتر مینو محرزی ( در نخستین همایش سالانه تحقیقات ایدز ایران) تعداد کل موارد ثبت شده مبتلایان به این بیماری در ایران تا مهر ماه ۱۳۸۷ به18 هزار و ۳۲۰ نفر رسیده است که از این تعداد یکهزار و ۵۹۲ نفر وارد مرحله حاد بیماری شده و دو هزار و ۸00 نفر نیز جان سپرده‌اند. تخمین زده می‌شود میان ۹۶ تا یکصد هزار نفر در ایران به این ویروس آلوده شده باشند. ۶۶ درصد مبتلایان به ایدز در ایران از طریق استفاده از سرنگ مشترک و تزریق، 5/7 درصد از راه تماس‌های جنسی، 5/1 درصد ارتباط خونی و 5/0 درصد از طریق انتقال مادر به فرزند به این ویروس مبتلا شده‌اند و عامل آلودگی عده‌ای نیز نامشخص گزارش شده است. بیش از 40 درصد مبتلایان در گروه سنی ۲۵ تا ۳۵ سال قرار دارند و کمترین گستردگی میان گروه‌های سنی صفر تا ۴ سال، ۵ تا ۱۴ سال و بالای ۶۵ سال (مجموعا 8/1 درصد) گزارش شده‌است. مطابق آمار، قریب به ۹۵ درصد مبتلایان به ایدز در ایران را مردان تشکیل می‌دهند. هم‌اکنون ۱۰۱ کودک و ۶۴۹ نفر زیر ۲۵ سال در کشورمان به ویروس HIV مبتلا شده‌اند.
در ایران در سال‌های اولیه شیوع بیماری، وجود ایدز اساسا انکار می‌شد و شمار مبتلایان به آن، بنا به داده‌های رسمی میان ۲۰۰ تا حداکثر ۵۰۰ نفر در نوسان بود، ولی در سال‌های بعد و از دهه ۸۰ میلادی، دولت در راستای ارتقای بهداشت خانواده و سلامت جامعه، فعالیت‌های آگاهی‌بخشی نسبت به این بیماری و ارائه آموزش‌های جنسی را در سطح کشور شروع کرد و در حال حاضر بنابر گزارش برنامه توسعه سازمان ملل متحد، ایران در بالاترین جایگاه میان کشورهای منطقه از نظر بهداشت و ارائه آموزش‌های جنسی در زمینه پیشگیری از ایدز قرار دارد. سازمان ملل، اقدامات ایران را به عنوان یکی از بهترین عملکردها و راهبردها برای مبارزه با ایدز می‌داند. به گفته کریستین سالازار، رئیس گروه موضوعی ایدز و HIV سازمان ملل متحد، برنامه‌های کاهش آسیب ایران قابل قدردانی و الگوبرداری است. برنامه‌های سازمان ملل در ایران 2 ساله و برای سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ طراحی شده است و در آن ۱۱ دستگاه از جمله یونیسف، یونسکو، فائو، برنامه غذا و داروی سازمان ملل، سازمان زندان‌ها، ستاد مبارزه با مواد مخدر، آموزش و پرورش، وزارت رفاه، سازمان بهزیستی، وزارت کشور و تعدادی از سازمان‌های غیردولتی همکاری دارند. این برنامه‌ها در سه حوزه اصلی سیاستگذاری و تحقیق، پیشگیری و فراهم‌آوردن حمایت از درمان مبتلایان به ایدز تدوین شده است.
نخستین حوزه، سیاستگذاری و تحقیق است که نقش سازمان ملل در این حوزه جمع‌آوری اطلاعات، ارائه روش‌های جدید، پالایش اطلاعات و ارائه تجربه‌ها و روش‌های جدید به دولت است. حوزه دوم پیشگیری است که تمرکز اصلی برنامه‌های سازمان ملل در ایران بر این برنامه است که در آن کار با رسانه‌ها، اطلاع‌رسانی و استفاده از ظرفیت‌های مذهبی و برنامه‌هایی برای آموزش جوانان و دانشجویان در نظر گرفته شده است. حوزه سوم نیز حمایت از افرادی است که بهHIV مبتلا هستند و تمرکز بر ارائه خدمات شامل فراهم کردن و پشتیبانی از افرادی است که دچار ایدز هستند.
از اقدامات عملی دولت برای پیشگیری از شیوع ایدز در کشور، می‌توان به برنامه‌ریزی برای ارائه سوزن و سرنگ استریل به زندانیان، لغو ممنوعیت توزیع تیغ یکبار مصرف در زندان‌ها و آموزش‌های جنسی در مدارس و جامعه اشاره کرد. با این حال هنوز بسیاری از مردم بویژه جوانان از دسترسی به اطلاعات مربوط به شیوع ایدز بی‌بهره‌اند.
همچنین با تلاش اعضای هیات علمی گروه عفونی و همکاری جمعی از اعضای هیات علمی دیگر گروه‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی تهران، انستیتو پاستور و مرکز مدیریت بیماری‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در سال ۸۵ مرکز تحقیقات ایدز ایران به عنوان نخستین مرکز تحقیقات HIV/AIDS در ایران و منطقه مدیترانه شرقی افتتاح شد.توسعه و به‌کارگیری دانش در زمینه HIV/AIDS، انجام پژوهش‌های بنیادی اپیدمیولوژیک و بالینی برای اصلاح نظام ارائه خدمات بهداشتی - درمانی کشور به منظور جوابگویی به نیازهای جامعه اسلامی، جمع‌آوری، تنظیم و طبقه‌بندی اسناد، مقالات و مدارک مربوط، تربیت نیروی انسانی محقق در زمینه HIV/AIDS، ترغیب، تشویق و به‌کارگیری محققان، کوشش در جلب توجه و همکاری مراکز تحقیقاتی و اجرایی مربوط در داخل کشور، همکاری علمی با مراکز تحقیقاتی و آموزشی دیگر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی، آموزش HIV/AIDS بویژه در سطح مدارس، آموزشگاه‌ها و دانشگاه‌های کشور و فعالیت در زمینه پیشگیری از HIV/AIDS از اهداف این موسسه است. این مرکز در طبقه زیرزمین بخش عفونی مجتمع بیمارستانی امام خمینی(ره) واقع شده است. در کنار مرکز تحقیقات ایدز ایران، متخصصان در مرکز مشاوره بیماری‌های رفتاری، همه روزه به ویزیت و ارائه خدمات مشاوره‌ای و درمانی به بیماران HIV/AIDS و افرادی که رفتارهای پرخطر دارند مشغول هستند و خدمات بهداشتی مناسب را به این افراد ارائه می‌کنند.