28 خرداد سال 50، در دقیقه 30 در هفتمین بازی داربی، یک استقلالی توانست گلی را وارد دروازه تیم حریف کند. غلامحسين مظلومی علاوه بر آن گل، موفق شد 4 گل دیگر در بازیهای دیگر مقابل سرخپوشان وارد دروازه کند. این پیشکسوت فوتبال از بازیهای داربی خود چنین یاد میکند:« ما با بازیکنان تیم پرسپولیس آن زمان از جمله علی پروین رابطه دوستانه و خانوادگی داشتیم. در زمین بازی با حفظ احترام و رفاقتمان، سعی میکردیم بازی جوانمردانهای را از خود به نمایش بگذاریم. علاوه بر اینکه میکوشیدیم امتیاز بازی را از آن خود کنیم، در عین حال سعی میکردیم کدورتی در حین بازی با بازیکنان به وجود نیاید تا بعدها بتوانیم در چشم یکدیگر نگاه کنیم».
از زمانی که تیم استقلال وپیروزی تهران با نامهای تاج و پرسپولیس در رشته فوتبال رسمیت یافت، هیچ شهروند فوتبالدوستی بیاعتنا به نتیجه این دو بازی نبوده و نخواهد بود. تا به امروز همه طرفداران2 تیم از صمیم قلب خواهان این هستند که تیم محبوبشان پیروز میدان مبارزه باشد، حتی خیلی از تماشاچیان و علاقهمندان فوتبال برای برد تیم محبوبشان نذرهایی میکنند. مظلومی در پاسخ به این سوال که آیا نتیجه داربیهای پایتخت قبل از بازی تعیین میشود، میگوید: « بازیکنان شخصیت حقیقی خود را در تیم میشناسند و تمام تلاش خود را میکنند تا علاوه بر برد بازی، بازی جوانمردانه و حرفهای را نیز به نمایش بگذارند. هیچ تیمی در هیچ شرایطی نمیخواهد کسی از قبل برایش تعیین تکلیف کند که مثلا این تیم ببازد یا اینکه مشخص شود چند گل بزنند یا چند گل بخورند. هر دو تیم دوست دارند پیروز میدان باشند اما احتیاط هم در دستور کارشان قرار دارد. مثلا در داربی دوره قبل، بازیکنان تیم استقلال موفق شدند گل اول را وارد دروازه کنند. با تصمیم مربی، تیم به حالت دفاعی روی آورد و در آخر هم گل مساوی را دریافت کرد. این دلیل نمیشود که بگوییم دولت یا گروهی دیگر برای آنها تعیین تکلیف کرده است. بازیکنان هر دو تیم از هر فرصتی استفاده میکنند تا دل تماشاچیان خود را شاد کنند. در گذشته که من هم در زمین بازی میکردم و چه در امروز، تا به حال نشنیدهام که دولت برای تیمهای محبوب فوتبال کشور خط و نشان بکشد. به نظر من دولت کارهای واجبتر از این دارد».
نمیتوان تعیین کرد
حمید درخشان، بازیکن و مربی سالهای نهچندان دور پرسپولیس، یادی از بیست و هفتمین داربی در سال 65 میکند که پرسپولیسیها توانستند 3 گل وارد دروازه استقلال کنند. وی درباره حرف و حدیثهای فراوان درباره نتیجه مساوی داربی ها به «وطن امروز» میگوید:«کسی نتیجه بازی این دو تیم محبوب را نمیتواند از قبل تعیین کند. شاید بتوان گفت کادر و بازیکنان هر دو تیم بازیهای دیگر را بخواهند واگذار کنند اما تحت هیچ شرایطی نمیخواهند بازنده از مستطیل سبز در مسابقه داربی بیرون بیایند. آنها به عشق برد وارد زمین میشوند».
درخشان در ادامه میافزاید:« از قبل از انقلاب این حرف بین اهالی فوتبال مطرح بوده است ولی هیچ وقت کسی نتوانسته سندی که تایید کننده این حرف باشد ارائه دهد. این حرفها شایعهای بیش نیست. فکر نمیکنم برای دولت نتیجه بازی تفاوتی داشته باشد. اگر این طور بود که تیم دربار یا همان تیم تاج در سال 52 با مدیریت باشگاهی تیمسار خسروانی، دروازهشان 6 بار باز نمیشد و از پرسپولیس گل نمیخورد. اگر آن حرف درست باشد پس این نتیجه چیست. ضمنا فکر نمیکنم فشار، توقعات و علاقه طرفداران میلیونی دو تیم بزرگ پایتخت به کسی اجازه بدهد که نتیجه بازی به هر دلیلی تعیین شود». اگر نهاد خاصی نتیجه بازی را مشخص نمیکند آیا ممکن است این ترفند از سوی داور بازی داربی انجام شود؟ این پیشکسوت فوتبال تا به حال به یاد ندارد که داوری با سوت زدن اشتباهش موجب عوض شدن نتیجه بازی حساس داربی شده باشد. او در این باره میگوید:« قطعا هیچ داوری با نیت قبلی وارد زمین نمیشود تا وجدان خود را زیر پا بگذارد، با این نیت که مثلا زمینههای شکست یک تیم را فراهم کند. شاید در بازیهای دیگر به صورت غیرعمدی این اتفاق بیفتد».
جزیره بازیها
بهمن فروتن، دبیر کانون مربیان ایران، نتیجه مساوی تیمهای استقلال و پرسپولیس را عجیب نمیداند. او در اینباره میگوید:« در دنیا هم غالب شهرآوردها مساوی تمام میشود. در چنین بازیهایی بازیکنان دو تیم شعلهورند و آنقدر انرژی درون بازیکنان هست که وقتی یک تیم گل میخورد و عقب میافتد انگیزه وصفناشدنی برای دریافتکننده به وجود میآید که به سرعت گل مساوی زده میشود. سپس دو تیم جانب احتیاط را رعایت میکنند که نتیجه را حفظ کنند. تا زمانی که نتیجه مساوی است هر دو تیم محتاطانه بازی میکنند. اگر تیمی موفق شود دقیقه آخر گل بزند که فرصت جبران برای تیم مقابل نیست و برد حاصل میشود؛ مانند گل دقیقه 97 پرسپولیس به سپاهان یا گل دقیقه 92 استقلال به پرسپولیس در سال 1383». او معتقد است، در داربی تیم ضعیف و قوی وجود ندارد و به شرط بندیهای حرفهای در خارج از کشور اشاره میکند که روی نتیجه مساوی بازی شرطبندی میکنند.
همه چیز استثنایی است
سرمربی اسبق تیم شموشک با تشریح شرایط تیمها درباره نتیجه داربی 66 سرخابیها میگوید: «استقلال در شرایط ایدهآلی است و در حال حاضر قویترین تیم باشگاهی ایران است. حتی استقلال را قویتر از تیم ملی تخمین میزنم اما من هم نتیجه بازی را مساوی پیشبینی میکنم. حداقل 70 درصد این بازی مساوی میشود چون اعتبار و حیثیت 15 برد در دیگر بازیها با برد در داربی برابری میکند و از دست دادن نتیجه این بازی حتی با 16 باخت قابل معاوضه نیست. در این بازی خیلی چیزها میتوان برد و چیزهای زیادی را میتوان باخت. به همین دلیل 11 بازیکن با حداکثر توان خود در بازی حاضر میشوند». اما آنچه که نزد عدهای نتیجه مساوی را اندکی مشکوک جلوه میدهد، تفاوتهای فنی و شرایط روانی تیمها پیش از بازی است که سرخها و آبیها در داربیها از آن بهره میبرند. استقلال سال گذشته چنان آشفته بود که در بازیهای رفت و برگشت داربی دو مربی متفاوت بر نیمکت آن نشسته بود و پرسپولیس در بهترین شرایط در سالهای اخیر بسر میبرد اما هر دو بازی مساوی خاتمه یافت. بهمن فروتن در تشریح این شرایط میگوید: «این بازی استثنایی است، همچنین شرایط و انگیزههایی که بازیکنان از آن برخوردارند استثنایی است. انسان همیشه انرژی ذخیرهای دارد و در این نوع بازیها افراد میتوانند از انرژی ذخیرهشان استفاده کنند. داربی را مانند بازی پرسپولیس و پیام نبینید، در این بازی انگیزه، شرایط بازی و تیم مقابل به گونهای است که بازیکنان پرسپولیس میتوانند 60 درصد توانشان را ارائه دهند ولی در بازی با استقلال بازیکن پرسپولیس میتواند تا 95 درصد توانش را هم ارائه دهد. این مساله در مورد استقلال هم صدق میکند. حداکثر توان افراد تفاوت چندانی با هم ندارد. اگر شانس و اقبال برای هر دو تیم یکی باشد این بازی مساوی تمام میشود. اگر استقلال در دقیقه 10 به پرسپولیس یک گل بزند شرایط را به نحوی پیش میبرد که زننده گل کمی عقب بکشد و تیم مقابل برعکس، انرژی و توانی تولید میکند که سرسامآور است و در دقیقه 15 گل مساوی میزند. سال گذشته که بازی این دو تیم را میدیدم بازی دستکاری شده نبود».
اسمش را نبر
تبانی یا بازی دستکاری شده، واژههای زیبایی نیستند. شاید آنها هم که درباره نتیجه شهرآوردها شک و شبهه دارند، نتوانند این کلمات را درباره محبوبترین تیمهای کشور به کار ببرند اما آیا در داربیهای با نتیجه مساوی احتمال تبانی وجود دارد؟ فروتن تجربه حضور فوتبالی در سنگاپور را دارد که فوتبال آن به تبانی آلوده است. او قبل از بحث درباره این دو تیم تهرانی از فضای تبانی در آن کشور سخن میگوید: «من در جنوب شرقی آسیا بازیکنی داشتم که بعد از هر تمرین نیم ساعت تمرین میکرد تا بتواند توپ را به تیر دروازه بزند و آنقدر مهارت پیدا کرده بود که در بازیهایی که قرار بود گل نزند پنالتی را به تیر دروازه میزد، هیچ کس هم شک نمیکرد. چون 4 سال در فوتبالی زندگی کردم که از هر 10 بازی یکی هم نتیجه واقعی نداشت، مطالعه درباره بازیهای دستکاری شده را آغاز کردم». فروتن سپس درباره شهرآورد سرخابیها میگوید: «بازی استقلال و پرسپولیس به هیچ وجه دستکاری شده نیست. در چنین بازیای یا داور نتیجه بازی را باید تغییر دهد یا بازیکنان. آنچه در این بازیها دیدهام بازیکنان هر دو تیم با همه توان بازی کردهاند. در بازیهایی که نتیجه از پیش تعیین شده، هیچ وقت با حداکثر توان بازی نمیشود و گلهایی که رد و بدل میشود گلهای مشکوکی هستند».
حرف آخر
محمد آخوندی، عضو هیات مدیره باشگاه پرسپولیس که مدیر کل روابط عمومی و امور بینالملل سازمان تربیت بدنی نیز هست، طرح موضوع مساویهای مشکوک را احمقانه میداند و مطرحکنندگان اینگونه مسائل را «مریض» خطاب میکند. او حرف آخر سازمان را گفتههای علیآبادی میداند. نظر صریح و قاطع رئیس سازمان تربیت بدنی میتواند حرف و حدیثهای بسیاری را خاتمه دهد:«هر دو تیم باید ببرند ولی به مردم نبازند و هر دو تیم دقت داشته باشند که به مردم نبازند و رعایت اخلاق و جوانمردی را بکنند».
سلطان چه میگوید
اسطوره قرمزها که او را «سلطان» خطاب میکنند، در بسیاری از داربی های استقلال و پرسپولیس چه در دوران بازیگری و چه در کسوت مربیگری حضور داشته. او حرف و حدیثهای نتیجه مساوی را فقط حساسیت بازی میداند. او هم برای شهرآورد 66 نتیجه مساوی پیشبینی میکند. علی پروین درباره اظهارنظر رولند کخ، سرمربی اسبق استقلال که گفته بود نتیجه مساوی داربی، مشکوک است، میگوید: «همه این حرفها به دلیل حساسیت بازی است. کسی دستوری صادر نمیکند که بازی مساوی شود. تیمها سعی میکنند در درجه اول نبازند به همین دلیل مساوی میکنند چون باخت برای بازیکنان و هواداران عذابآور است. درست است که این بازی 3 امتیازی است اما هر گوشه آن حساسیت ویژهای دارد و نام گلزن این بازی در تاریخ ثبت میشود. هیچکس برای باخت به زمین نمیرود. هیچ موقع نه در دوران بازیگری، نه در دوران مربیگری به یاد ندارم که کسی چنین دستوری بدهد که بازی باید مساوی تمام شود و ارنج تیم باید به گونهای باشد که تیمی گل نزند. به این دلیل اغلب بازیهای استقلال و پرسپولیس مساوی تمام میشود که تیمها سعی میکنند به جای اینکه گل بزنند گل نخورند».
رفتار ضدورزشي ممنوع
وقتی تیم محبوبمان میبازد از هیچ خشونتی فروگذار نمیکنیم؛ صندلیهای ورزشگاه را میشکنیم، به اتوبوسهای شرکت واحد آسیب میرسانیم، درگیری و زدوخورد با هواداران تیم رقیب ایجاد میکنیم و... این رفتارهای ضدورزشی این شائبه را در ذهنها ایجاد میکند که اگر نتیجه مساوی بود چنین نمیشد گرچه در زمان نتایج مساوی هم از تخریب فروگذار نمیکنیم. اما رفتارهای غیرفرهنگی ذهنیتهای ضدفرهنگی هم فراهم میآورد، در حالی که رفتار درست و واقعبینانه پس از بازی، اضطراب تبعات آن را نهتنها در میان مسؤولان شهر که در بین بازیکنان و کادر فنی میکاهد.
در شأن تهرانیها نیست که شهرآوردشان چندین کیلومتر آن طرفتر در بندرعباس یا تبریز برپا شود.