آقای تفتی! گفتوگو را با تعریف قصه هنری شما آغاز میکنیم .
قصه هنری من تا حدودی دور از تصمیمگیری بود. در سن 10 یا 11 سالگی به طور اتفاقی در کلاسهای فوقبرنامه «هنر و تربیت» صدا و سیما شرکت کردم و شاگرد استادانی همچون علیرضا خمسه، غلامرضا هدایت و ... بودم و به صورت تصادفی بدون اینکه درباره بازیگری آگاهی داشته باشم، از بین 300 نوجوان برای ایفای نقش در یک فیلم سینمایی برگزیده شدم. آن فیلم در پرونده کاری من نخستین کار در سینما بود. این انتخاب توسط ابوالحسن داوودی، کارگردان فیلم«ایلیا نقاش جوان» انجام شد و میتوانم بگویم«ایلیا نقاش جوان» جرقهای بود برای ایجاد انگیزه و علاقه من به بازیگری. پس از اجرای این فیلم تصمیمات جدیای گرفتم و اساسا مسببی برای علاقه من شد.
شما شانس این را داشتهاید که سینما را با کارگردانی مثل مخملباف در فیلم «نون و گلدون» بشناسید، این موضوع میتواند شروع فوقالعادهای باشد.
من چندین سال پیش در «نون و گلدون» بازی کردم و باوجود بیتجربه بودن، بازیام را در آن فیلم دوست دارم و تجربههای خوبی را از محسن مخملباف فرا گرفتم.
چرا سینما را با توجه به این شروع، کمتر پیگیری کردید؟
سینما و تلویزیون را دو رسانه مجزا از هم میدانم و بهعنوان یک بازیگر انتخاب خاصی ندارم. معیار من انتخاب کار خوب و ایجاد خلق جدید در نقش است، بنابراین نمیتوان گفت بیشتر گرایش به کدام سمت داشتم و معتقد هستم ایفای نقش و کار خوب در هر کدام از این 2 میتواند رخ دهد و برعکس. اتفاقا تا بهحال بیشتر به سمت سینما رفتم، آن هم به دلیل کارهای خوبی که وجود داشته است.
من به بازیگری به عنوان شغل نگاه نمیکنم و در دید اول به دنبال خلق جدید هستم و تلاش میکنم بتوانم نقشی را انتخاب کنم تا مرا وادار کند با استفاده از تجربیاتم در هر نقش مرتبط با خود، شخصیتي جدید بسازم.
آقای تفتی! پس باتوجه به گفته خودتان اگر متنی را مطالعه کنید و شخصیت تکراری باشد، آن را بازی نمیکنید؟
اتفاقا من پس از بازی در مجموعه «زیرزمین» چندین کار مشابه با آن نقش ایفا کردم ولی به نظرم مهم این است که در چند کار بعدی با وجود شخصیتی مشابه در هر دوره متناسب با آن فیلمنامه به دنبال خلق جدید باشیم، به دنبال یک اخم و یک لبخند و یک طرز تفکر جدید در آن شخصیت میگشتم تا آن را درست بیافرینم. برایم بیشتر متفاوت شدن در هر نقش اهمیت دارد تا چيزهاي ديگر.
به تجربه«ایلیا نقاش جوان» چطور نگاه میکنید و چه جایگاهی در پرونده هنری شما دارد؟
این فیلم شناخت کلی من از سینما بود. حضور بازیگران و پیشکسوتانی چون(رضا کیانیان، رضا کرم رضایی، رضا خندان، حمید جبلی، بهرام بدخشانی، بهرام دهقانی، سهیلیزاده و ...) باعث کسب تجربیات بیشتر و نیز کمک به بازیگر نوپایی چون من شد که بدانم چقدر استعداد دارم و صبوری و صمیمیت این عزیزان در آموزش به من باعث ادامه راهم شد و مرا شیفته اجرا کرد. تجربه بسیار خوبی بود و در پرونده هنری من از دیدگاه خودم، جایگاه بالایی دارد.
در حال حاضر بیشتر انتخاب میکنید یا انتخاب میشوید؟
به نظرم هرکاری معیار خاص خود را دارد و بعضا به غیر از اینکه ببینم کار خوب است یا کارگردان حرفهای است بیشتر به این مساله توجه میکنم که در کار، یک دوست خوب وجود دارد یا خیر، این دوست میتواند کارگردان، تهیهکننده، بازیگران و... باشد. وجود یک دوست خوب در حین کار میتواند سرمنشأ هزاران اتفاق نو باشد و همین برایم کافی است و معتقد هستم چه انتخاب شوم، چه انتخاب کنم بهعنوان بازیگر یک رسالتی دارم که آن هم «دنیا را محل زیباتری برای زندگی کنم» و این برایم مهمترین مساله است. به هرحال هم انتخاب میشوم و هم انتخاب میکنم و هر نقشی را که ایفا میکنم، باید یک تجربه کسب کنم و اعتقاد دارم هرچه از دل برآید بردل نشیند و من قلباً و از ته دل کار میکنم.
در ارائه نقشهایتان چقدر از عمار تفتی را وارد نقش میکنید؟
در تمام مدت کارم بازیگری جدا از من نبوده و همانند یک شعبدهباز که تردستی را جدا از خود نمیداند، بازیگر هم ایفای نقش را تردستی خود میداند؛ بنابراین از خود جدا نمیکند. عمار تفتی مجموعهای است از 27 سال تجربه و برای یک خلق جدید از همین تجارب استفاده میکند، اگر بتوان اثری را خلق نامید، آن زاییده گوشت و استخوان و خرج کردن عمار تفتی است.
مخاطبان تلویزیون تو را بهواسطه حضورت در سریال «میوه ممنوعه» میشناسند، از این تجربه برایمان بگو.
فرزاد فلاح در «میوه ممنوعه» وجه اشتراکهایی را با فرید در «شب میگذرد» دارد. فرزاد در «میوه ممنوعه» فرزند ملت است و خود را با این عنوان باور دارد و همه مسائل برایش بسیار ملموس است، من نیز داشتههای خود را در قالب فرزاد میگذارم و خود را فرزند ملت میدانم و همانند او برایم ملموس است. بنابراین به دلیل همین مسائل قابل باور بود.
چه شد که در «شب میگذرد» بازی کردید؟
پس از مطالعه فیلمنامه از شخصیت «فرید» خوشم آمد و احساس کردم بازی در یک کار تاریخی و در قالب شخصیت قدیمیتر جالب است، بنابراین این پیشنهاد را پذیرفتم.
راما قویدل را چقدر میشناختید؟
با او آشنا نبودم، خانم کرامتی مسؤول انتخاب بازیگر بود و به من پیشنهاد داد و همانطور که گفتم پس از مطالعه متن فیلمنامه این پیشنهاد را پذیرفتم.
سریالهای مناسبتی برای تلویزیون را چطور ارزیابی میکنید؟
اگر هدف کسانی که کارهای مناسبتی را دنبال میکنند به تصویر کشیدن حقایق مناسبتها باشد میتوانم بگویم کار شاخصی وجود نداشته است، ولی اگر این هدف نبوده و فقط برنامهها آنتن پرکن است، کارهای دارای کیفیت متوسط و بعضا خوب هم دیده شده است. ولی به نظرم باید هدف افراد تولیدکننده را در نظر گرفت و بعد قضاوت کرد.
چطور به نقشهایتان نزدیک میشوید؟
در شکل مناسبتی بازیگر با یک صفحه 20 خطی از متن مواجه است و بقیه راه را باید محکوم به اعتقاد نویسنده و کارگردان و تهیهکننده باشد اما در شکل کلی پس از مطالعه متن فیلمنامه با کارگردان و فیلمبردار صحبت میکنم تا خواسته دل آنها را بدانم و با دادههای خام خود ادغام میکنم و یک سري خصوصیات بارز را به آن اضافه میکنم و هزاران تکنیک دیگر و بعد آن نقش را اجرا و به نوعی تولید میکنم و با همین همزادپنداری به نقشهایم نزدیک میشوم.
از بازی در «خواب زمستانی» بگویید.
تجربیاتی که از همکاری با مخملباف در «نون وگلدون» به دست آوردم و با توجه به اینکه تنها بازیگر حرفهای کار بودم، كارگردان سعی داشت از من هم مثل یک نابازیگر بازی بگیرد و همین تجربه، باعث شد تا در «خواب زمستانی» به آن چیزی که مد نظر کارگردان بود، نزدیک شوم. من در کار با شایقی تجربیاتم را به کار گرفتم و یک ناشناختگیای را ایجاد کردم.
عمار تفتی مشهوریت را دوست دارد یا محبوبیت را ؟
هر دو مسؤولیت سنگینی دارد و ترجیح میدهم نه مشهور باشم که نتوانم پاسخگوی مخاطبان باشم و نه محبوب باشم که از خودم دور شوم، دوست دارم عمار تفتی باشم.
به نظر شما ستارهها چرا از جایگاه خود فراری هستند؟
اگر منظور از ستاره همان سوپراستارهاست باید بگویم که آنها از ستاره بودن فراری نیستند، این تماشاگران هستندکه فراری هستند. آنها توقع دارند سوپراستارها را همانطور که روز اول دیدهاند ببینند زیرا آنها را دوست دارند اما بازیگران بر عکس سوپراستارها هستند. آنها از دیده شدن فراری هستند، زیرا دوست دارند نقش خود را نشان دهند نه خودشان را و همین مساله باعث فراری شدن آنهاست.
چه هدفی را در این عرصه دنبال میکنید؟
در شکل حرفهای کار، وضعیت مظلومانه و مهجورانه کار هنری و سینما در ایران اجازه هدف عالی را از ما سلب کرده است و ما حق بلند پروازی نداریم. متاسفانه سینما در کشور ما به عنوان یک تفریح هم برای مردم پذیرفته نشده است چه برسد به اینکه یک ارگان و یک رسانه برای تولید اندیشه باشد و همین مسائل هدفها را کوتاه کرده اما با وجود همه این مشکلات هدفم این است و دوست دارم همیشه با این پتانسیل و انرژی کار کنم که امروز دارم و به همین اندازه هنرمندانه به حرفهام نگاه کنم، به نظرم کسب همین مساله رسیدن به هدفی بزرگ است.
وضعیت بازی در تلویزیون و سینما را چطور میبینید؟
گزینش بازیگر به گونهای انجام میشود که امنیت شغلی بازیگر را از بین برده است، معیار خاصی برای این انتخاب وجود ندارد و همین باعث کاهش در کیفیت کار در سینما و تلویزیون شده است و بزرگترین مشکل وضعیت معیشتی اغلب هنرمندان این است که در بحران به سر میبرند و فشارهای مالی زیادی را تحمل میکنند. به نظرم باید مسؤولان شرایطی را ایجاد کنند تا هنرمندان که برای ایجاد یک خلق عمر میگذارند و زحمت میکشند،دغدغه ذهنی برای امنیت مالی نداشته باشند، زیرا وجود این دغدغه باعث میشود بازیگر به ناچار هر کاری را بپذیرد و تن به ایفای هر نقشی بدهد و همین کیفیت کار او را پایین میآورد وکارنامه هنری او را سیاه میکند.
کدام یک از نقشهایتان به عمار تفتی نزدیکتر است؟
من قاعدهبندی مشخصي ندارم و همیشه سعی کردهام در هر زمان متناسب با همان نقش و دوره به آن نزدیک شوم و هماهنگ با آن پیش روم، بنابراین در هر دوره دنیای من با نقشها عوض میشود پس به نوعی همه کارهایم در دوره خود به من نزدیک بوده است.
کدام یک از نقشهایتان را بیشتر دوست دارید؟
در کارهای تلویزیونیام سریال «میوه ممنوعه» را دوست دارم و در فیلمهای سینماییام فیلمی که قرار است امسال در جشنواره فیلم فجر اکران شود ولی ترجیح میدهم فعلا درباره آن صحبتی نکنم و قضاوت را بر عهده مخاطب بگذارم.
عمار تفتی از زبان خودتان؟
عمار تفتی در صندوقچه اسرارش مخفی است. من فقط عاشق حرفهام هستم.
حرف آخر...
حرف آخرم را با یک بیت شعر احمد شاملو از مارگود بیگل میگویم و به نظرم ثمره کل مدت بازیگریام است.
میخواهم آب شوم در گستره افق
آنجا که دریا به پایان میرسد و آسمان آغاز میشود
از شما و همکارانت کمال تشکر را دارم و برای شما آرزوی موفقیت میکنم.