نیمه آبانماه امسال، شورای شهر تهران طرحی را به تصویب رساند که بر اساس آن شهرداری پایتخت موظف به انجام فعالیتهای گسترده ای در جهت ساماندهی فضاهای سبز شهری شد. این مصوبه که بر اساس مفاد قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و طرح جامع تهران به تصویب رسیده، دستگاههای اجرایی را مکلف میکند که با هماهنگي دیگر دستگاههاي مرتبط به ساماندهی وضعيت فضاي سبز شهر تهران بپردازند.
در این طرح از شهرداری خواسته شده است که در مدت شش ماه از تاريخ ابلاغ مصوبه، برنامهای را با عنوان «ساماندهي و توسعه فضاهاي سبز» تهيه و نسبت به تدوين طرح اجرايي توسعه فضاي سبز شهر تهران اقدام کند. از سوی دیگر شهرداری تهـران در این طرح میتواند ضمن مذاكره با اداره اوقاف و امور خیریـه استان تهران، سازمان زمين شهري و دیگر سازمانهايي كه زمين شهري در اختيار دارند سهمی از اراضی بلامعارض را با تدوین تفاهمنامــه مشترک جهت گسترش فضای سبز شهر تهران تحویل گــرفته و درباره ایجاد فضای سبز مشجر اقدام کند. در بخش دیگری از مصوبه شورای شهر آمده است که ساماندهی پارکها و فضاهای سبز باید به گونهای باشد که تا پایان سال آینده 10 درصد از انرژی مصرفی شان را از طریق انرژی خورشید تامین کنند.
تهيه شناسنامه همه درختان شهر با استفاده از فناوريهاي نوين و ايجاد بانك اطلاعات در اين زمينه، جلوگیری از تغيير كاربري مراتع، جنگلها و زمينهاي كشاورزي به فضاهای مسكوني، بهرهبرداری پایدار از اراضی زراعی در طرح حریم شهر تهران و گزارش شش ماهه میزان پیشرفتها در این حوزه از دیگر اقداماتی است که مدیریت شهری تهران برای بهبود وضعیت فضاهای سبز انجام میدهد.
رئیس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری تهران درباره این مصوبه شواری شهر به «وطنامروز» میگوید: این یک پروژه ملی بوده که با همکاری ارگانها و نهادهای تخصصی در حال برگزاری است. علیمحمد مختاری میافزاید: قبل از اینکه مساله پارکها و فضاهای سبز به صورت یک مصوبه در دست بررسی شورای شهر قرار بگیرد، سازمان پارکها و فضای سبز تحقیقات و اقدامات قابل توجهی انجام داده است که به زودی به اطلاع همه میرسد. اما در حالی که این سازمان با تمام قوای خود در حال افزایش و توسعه کمربند سبزشهر تهران بوده و بنا به آمار از سال 1365 هر ساله 2000هکتار به مجموع فضاهای سبز شهر میافزاید، به نظر میرسد اقدامات عمرانی شهرداری بعضا در تناقض با این فضا بوده است.
فضاهای سبز شهری همواره به منظور ایجاد فضاهای دلپذیر در محیط خارج از خانه، كاهش تونلهای بادی ایجاد شده در شهر، حفاظت از حریم و بستر شهرها، کنترل آب بارانهای بلااستفاده و کاهش مقدار دیاكسیدكربن تولید شده بهوسیله مصنوعات، مورد استفاده قرار میگیرند. در این میان پارکها و بوستانها در حقیقت ترکیبی از فضاهای سبز طبیعی و مصنوعی، ساختمانها و بخشهای خدماتی و ساختارهای شهری هستند. این ساختارها به شهروندان کمک میکنند تا در پارکها حضور یافته و از امکانات متنوع آن بهرهمند شوند. در همین راستا شهرداری تهران در هفته گذشته چندین طرح عمرانی مربوط به فضاهای سبز را به بهرهبرداری رساند که در میان آنها شروع عمليات احداث چهار باغ جديد در شمال اراضي مصلي برجستهتر از بقیه بود. ساخت، ساماندهی و مراقبت از پارکها و بوستانهای شهری یکی از وظایف شهرداریها بوده که در ردیف وظایف سازمانی، سازمان پارکها و فضاهای سبز شهر تعریف شده است. شهرداری تهران نیز در راستای همین تکلیف از مدتها پیش به ساخت بوستانهای محلی، پارکهای شهری و پارکهای فناوری پرداخته است. با این وجود تهران به دلیل تراکم بافت و بدنه شهری، فضاهای قابل تبدیلی برای ساخت فضاهای سبز در ابعاد مختلف نداشته و رویکرد شهرداری استفاده از زمینهای چالش برانگیز عباسآباد است.
ساناز قائممقامی، کارشناس شهری درباره لزوم وجود طرحهای بازدارنده تخریب فضاهای سبز میگوید: نباید ارتباط انسان با فضاهای سبز فدای تمدن، شهرنشینی و زندگی در فضاهایی ساخته شده از سیمان و بتون و آجر شود. وی میافزاید: بهطور یقین كمبود اینگونه فضاها در تمام مسائل زندگی مشهود است و به همین دلیل است که شهرداریها با ایجاد بوستانها و پارکها رابطه مردم و طبیعت را حفظ میکنند. وی با اشاره به بعضی از طرحهای شهرداری که با فضاهای سبز خیابانی و محله ای در تعارض است میگوید: توسعه تهران بر اساس اصول نبوده و اکنون هر گونه حرکتی در بخشهای محله ای و گسترش معابر با از بین رفتن فضاهای سبز حاشیه ای همراه است.
نگاهی به کارگاه تونل توحید و قطع صدها درخت 10 ساله در حاشیه اتوبان نواب، کشتار درختهای لویزان، از بین رفتن فضای سبز زمینهای عباس آباد برای ساخت چند پارک چندمنظوره و... مهر تاییدی است بر پای اهمالهای شهرداری در این باره. از سوی دیگر به نظر میرسد تا زمانی که این تناقضهای ساختاری در عمل و اهداف شهرداری حل نشود، نمیتوان به ساماندهی پارکهای و فضاهای سبز امیدوار بود. با این همه شهرداری در سال گذشته 150 پارک را به بهرهبرداری رسانده و قرار است تا پایان امسال 150پارک ديگر را هم بسازد. بنابراین لزوم یک حرکت اصولی بر مبنای توسعه پایدار فضاهای سبز که ارتباط مستمر شهروندان و بوستانها را در پی داشته باشد به شدت احساس میشود. به گفته کنفسیوس «مردم با درختهای مقابل خانه شان دوست میشوند» و وظیفه مدیریت شهری است که از این دوستی حمایت کند.