وجیهه‌سادات حسینی: در اکثر نقاط دنیا سعی می‌شود با اختصاص موزه‌هایی، هم یاد جان‌باختگان جنگی برای همیشه حفظ شود و هم کاری کنند مردم امروز درک صحیحی از جنگ و اثرات آن بر کشور داشته باشند. این نوع موزه‌ها در بسیاری از کشورها به نام موزه‌های جنگی شناخته می‌شوند و معروف‌ترین‌شان مربوط به کشورهایی می‌شود که نامشان در تاریخ جنگ برجسته است و خود قسمت بزرگی از این تاریخ هستند. در این میان، شاید موزه جنگ آمریکا، امپریال در انگلیس، موزه جنگ کره و روسیه در نوع خود شاخص‌تر باشند.
موزه جنگ آمریکا
موزه جنگ آمریکا که در سال 1923 تأسیس شد، مجموعه‌ای است از آثار شخصی، سلاح‌ها، وسایل نقلیه، لباس و پوستر سربازان در جنگ کره و ویتنام.
موزه جنگ روسیه
روسیه از آن دست کشورهایی است که در اکثر مواقع یک‌پای جنگ‌های بزرگ و جهانی بوده است، از این رو موزه جنگی پایتخت این کشور باید یکی از مجهزترین و پربیننده‌ترین‌ها در دنیا باشد. هر بازدیدکننده بعد از ورود به موزه مسکو، تالاری به‌نام افتخار را می‌بیند که در آن، روی سنگ‌های مرمر اسامی رزمندگان جنگ که لقب قهرمان اتحاد شوروی را به‌دست آورده‌اند، حک شده است. در این تالار مجسمه «سرباز پیروز» قرار دارد. روسیه به دنبال کارکرد فرهنگی- تاریخی است یعنی طراحان موزه از دولتمردان تا هنرمندان و نظامی‌ها همه بر این باور بوده‌اند که ما یک مقطع تاریخی پرافتخار داریم که باید برای نسل فردا روایت شود. موزه جنگ باید در متن زندگی مردم باشد، از این رو مولفه‌های یک محیط پرنشاط گردشگری را فراهم کردند و حالا عروس و دامادها در بدو زندگی‌شان می‌آیند به یاد سرباز گمنام روسیه تاج گل تقدیم می‌کنند.
موزه جنگ لندن
موزه جنگ امپریال لندن چند نمایشگاه مخصوص دارد که در زمان‌های مشخص و با محورهای مرتبط برگزار می‌شود. در این میان می‌توان به گالری زنان هنرمند جنگ (گالری‌ای متمرکز بر آثار هنری زنان از جنگ اول جهانی تا درگیری‌های کوزوو)، روزی روزگاری جنگ (روایت داستان جنگ کلاسیک برای کودکان) و نشست‌هایی بین نسل جدید و سربازان بازمانده از جنگ جهانی دوم و درگیری‌های اخیر اشاره کرد.
موزه جنگ کره
آنها هنوز هم از موزه جنگ به‌عنوان عامل تحریک مردم علیه آمریکا استفاده می‌کنند؛ چیزی که در روسیه و چین اصلاً وجود ندارد اما در کره موزه جنگ یعنی ابزار ایجاد روح سلحشوری و مبارزه در مردم علیه آمریکا. به همین دلیل تمام شهرشان موزه جنگ است و جالب است که تقریباً همه نمادها و یادمان‌ها به نوعی بحث رهبریت (کیم ایل‌سونگ) را پررنگ نشان می‌دهد. یعنی هدفشان این است که بگویند نظامی‌ها فقط نجنگیدند بلکه مدیریت و رهبری (کیم ایل‌سونگ) باعث شد همه اقشار مردم پای معرکه جنگ بیایند و با آمریکا بجنگند.
موزه‌های پراکنده جنگ در ایران
موزه صلح در پارک شهر و در مرکز شهر تهران قرار دارد و بنیانگذاران آن اعضای انجمن حمایت از قربانیان سلاح‌های شیمیایی هستند. اعضای این موزه اغلب داوطلبانی هستند که به شکل افتخاری با موزه همکاری می‌کنند و تعدادی از آنان خود قربانیان سلاح‌های شیمیایی هستند که به‌عنوان راهنماهای موزه به فعالیت مشغول هستند. اگر چه موضوع کاربرد سلاح‌های شیمیایی در جنگ عراق علیه ایران و پیامدهای آن در این موزه به شکل برجسته‌تری مورد توجه قرار گرفته اما موضوعات دیگری همچون بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی در ژاپن، جنگ‌های اول و دوم جهانی، کاربرد سلاح‌های ممنوعه در جنگ‌ها (بمب‌های خوشه‌ای، مین و سلاح‌های حاوی اورانیوم) و آثار و عوارض هر کدام از این سلاح‌ها در بخش‌های دیگر موزه نشان داده شده است.
موزه خرمشهر
ساختمان این موزه در سال ۱۳۰۹ساخته شده و تا پایان جنگ به عنوان بخش اداری شرکت نفت به کار می‌رفته است. در دوران 8 سال جنگ تحمیلی این ساختمان به عنوان محل دیده‌بانی نیروهای عراقی مورد استفاده قرار گرفت. با بازسازی گوشه‌ای از ساختمان اداری شرکت نفت، در سال ۷۵ این مکان به عنوان مرکز فرهنگی دفاع مقدس افتتاح شد. مساحت این مرکز فرهنگی 2 هزار و ۴٠۰ مترمربع بوده و دارای کتابخانه تخصصی دفاع مقدس با حدود 3 هزار جلد کتاب، سالن نمایش فیلم و آرامگاه 3 شهید گمنام که در نوروز سال ۸۵ در این مکان دفن شده‌اند، است. با توجه به اینکه این مرکز محل دیده‌بانی دشمنان در دوران جنگ بوده، دستنوشته‌های اشغالگران عراقی روی دیوارهای ساختمان به جای مانده است که یکی از دستنوشته‌ها جمله «آمده‌ایم تا بمانیم» بوده که در این مرکز، خودنمایی می‌کند.
باغ‌موزه دفاع مقدس
مساحت باغ‌موزه دفاع مقدس در فضایی که از اتوبان همت تا حقانی وسعت دارد، بیش از 200 هزار مترمربع است که 50 هزار مترمربع آن، فضای ساختمانی است که باغ در آن تعبیه شده است. باغ‌موزه دارای 7 تالار است که به صورت مفهومی بیانگر 7 مرحله طواف خانه خداست، به اضافه بخش یادمان که تعبیر 8 سال دفاع مقدس در آن دیده می‌شود. در این هفت تالار چگونگی دستیابی به ارزش‌های دفاع مقدس و انقلاب اسلامی به نمایش گذاشته می‌شود.
موزه جنگ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس
موزه جنگ در ایران به دلیل تفاوت جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با جنگ‌های دیگر دارای تفاوت‌هایی است. در حال حاضر در کشور به طور پراکنده موزه‌ها یا باغ‌موزه‌هایی با محوریت ارائه اسناد و آثار جنگی احداث شده است. عدم هماهنگی میان سازمان‌ها و ارگان‌های مربوط با دفاع مقدس موجب شده اسناد جنگی به طور پراکنده و ناهماهنگ در موزه‌ها نگهداری شود. برای حل این مشکل و ارائه اسناد و آثار مکتوب و تصویری دفاع مقدس به نسل‌های بعدی پروژه ساخت موزه جنگ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس از سوی ستاد کل نیروهای مسلح و با همکاری سازمان‌های مختلف در اطراف حرم امام راحل در دستور کار قرار گرفته است. سردار قربانی، رئیس موزه جنگ و انقلاب اسلامی گفت: در حال حاضر در فاز یکم این موزه هستیم و در این بخش ارتش و سپاه پیشتاز هستند و باید به همین دلیل از امیر سرلشکر صالحی، فرمانده کل ارتش و سرلشکر جعفری، فرمانده کل سپاه تشکر کنیم اما دستگاه‌های دیگر عقب هستند. تاکنون این بخش در بخش فیزیکی 17 درصد پیشرفت داشته است. زمینی که برای ساخت این باغ‌موزه در نظر گرفته‌ایم مساحتی 43 هکتاری داشته و در جنوب حرم امام خمینی(ره) قرار دارد. برای دستیابی به بهترین طرح معماری نیز در یک مسابقه که به صورت بین‌المللی خواهد بود، مسابقه طراحی آن را برگزار می‌کنیم. سردار قربانی افزود: ما با مشکل مالی و اعتبارات مواجه هستیم به گونه‌ای که در سال‌های 91 و 92 بودجه‌ای در اختیار ما قرار نگرفت و ستاد کل نیروهای مسلح به ما کمک کرد. همچنین نیازمند مکانی برای جمع‌آوری اسناد، مدارک و تجهیزات و وسایل هستیم که امیدواریم نزدیک حرم امام باشد.
فرمانده لشکر 25 کربلا در دوران دفاع مقدس خاطرنشان کرد: با تمام وجود عنوان می‌کنم که موزه انقلاب اسلامی می‌تواند آینده انقلاب را بیمه کند و هویت و افتخار ایران برای نسل‌های بعدی باشد. سردار قربانی با اشاره به عظیم بودن پروژه موزه انقلاب و دفاع مقدس اعلام کرد: هم‌اکنون 1800 افسر از تمام نیروهای مسلح مشغول جمع‌آوری دقیق اسناد و مدارک جنگ تحمیلی هستند. وی با تأکید بر اینکه باید تمام اسناد، مدارک و آثار همه جنگ‌های ایران، انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به این موزه انتقال داده شود، اظهار کرد: تمام نهادهای کشوری و لشکری باید برای ساخت این موزه ما را یاری کنند چرا که تولید، بازسازی و ارائه محتویات برای این موزه کاری نیست که یک نفر بتواند انجام بدهد. یکی دیگر از نهادهایی که در پروژه عظیم موزه جنگ همکاری می‌کند نیروی هوایی است که در جمع‌آوری اسناد جنگی از دیگر نهادها پیشی گرفته است. امیر سرتیپ دوم حسین چیت‌فروش، مجری بخش نیروی هوایی پروژه موزه جنگ و انقلاب اسلامی به «وطن امروز» گفت: تاکنون 2 هزار سند از نیروی هوایی اعم از مکتوب و تصویری گردآوری شده است. امیر چیت‌فروش با اشاره به ویژگی اسناد جمع‌آوری شده، گفت: هر سند ضمن اینکه باید شناسنامه‌دار باشد 26 آیتم را در برمی‌گیرد که موضوع و تاریخ تایید صادرکننده از جمله این موارد است. وی ادامه داد: نیروی هوایی تاکنون بیش از 80 درصد اسناد را در فاز یک جمع‌آوری کرده و نسبت به سایر نیروها در این عرصه پیشتاز است. مجری بخش نیروی هوایی پروژه موزه جنگ و انقلاب اسلامی گفت: زبده‌ترین متخصصان نیروی هوایی از تمام تخصص‌های خلبانی اعم از اف4 و اف5 و سایر تخصص‌های لجستیک در جمع‌آوری اسناد مشارکت می‌کنند. امیر چیت‌فروش گفت: موزه جنگ و انقلاب اسلامی در اطراف حرم امام راحل احداث می‌شود و در حال حاضر زمین واگذار شده خط‌کشی شده و با اعتبارات ستاد کل نیروهای مسلح ساخته می‌شود. سرهنگ باباجانی، رئیس مرکز معارف جنگ هوانیروز با اشاره به دستور مقام معظم رهبری برای احداث موزه جنگ و انقلاب اسلامی گفت: برای این طرح حدود 52 پروژه در کنار مرقد امام(ره) تعریف شده که با مشارکت ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان‌ها و نهادهای مربوط ساخته می‌شود. وی تصریح کرد: یک پروژه نیز به هوانیروز اختصاص دارد و پیش‌بینی می‌شود با اجرایی شدن این طرح، اطلاعات دفاع مقدس تمام نیروها تجمیع شود. علاوه بر نیروی هوایی و هوانیروز تمام ارگان‌های ستاد کل نیروهای مسلح در این پروژه همکاری دارند و اگرچه عظیم بودن این پروژه نیازمند تحقیقات گسترده و دقیق در این عرصه است اما بهره‌برداری از چنین موزه‌ای که فرهنگ دفاع مقدس را طبق اسناد موجود و به صورت یکپارچه به نسل‌های بعد انتقال دهد، بسیار ضروری است.