۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۵۹

«انجمن مخفی» تردید بر سر دوراهی سنت و تجدد

چاپ جدید «انجمن مخفی»، نوشته احمد شاکری، از سوی انتشارات سوره مهر به بازار کتاب آمد. شاکری در این داستان به چگونگی فعالیت انجمن‌های مخفی در دوره قاجار و گروه‌های متقابل با آن می‌پردازد. به گزارش تسنیم، ادبیات متعهد همچون هنر متعهد و انقلابی جریانی بود که پس از پیروزی انقلاب جلوه و قوت بیشتری گرفت؛ هنری که خود را در خدمت بیان ارزش‌ها و پرداختن به معیارها و هنجارهای اسلامی و انقلابی قرار می‌داد، این‌‌بار نویسندگان و هنرمندان تلاش داشتند تا فراتر از نگاه تخیلی و هنرمندانه، هدف بزرگ‌تری را دنبال کنند. می‌توان گفت در این دسته از آثار، محتوا بر ساختار غلبه دارد. به عبارت دیگر، نویسنده می‌نویسد تا مضمونی خاص را بیان کند. در این حالت برتری اندیشه بر تخیل و عاطفه به‌خوبی در نظر هنرمند مشهود است. هرچند این به معنای دوربودن و نادیده انگاشتن ساختار هنری یک اثر هنری نیست. از قبل این جریان، هنرمندان و نویسندگان متعددی طی سال‌های پس از انقلاب متولد شدند و رشد کردند. احمد شاکری یکی از این نویسندگان است که تاکنون تلاش کرده آثار خود را در جریان ادبیات متعهد بیافریند و معرفی کند. جدیدترین اثر شاکری «انجمن مخفی» است که با هدف بازروایی اوضاع و احوال ایران در دوره مشروطه و قاجار در قالب یک اثر ادبی نوشته شده است. این اثر پیش از این یک‌بار توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی به چاپ رسیده بود. داستان این کتاب در دوره پس از مشروطه اتفاق می‌افتد و نویسنده تلاش دارد در آن نقش انجمن‌های مخفی‌ای که در این دوره فعالیت می‌کردند را با زبان داستانی و در فضایی برساخته از ذهنش به تصویر بکشد. بنا بر گفته نویسنده، این رمان از سه داستان تشکیل شده که به صورت موازی روایت می‌شوند. در این رمان علاوه بر داستان‌پردازی، به تاریخ، سیاست و مذهب پرداخته و حوادث مهمی چون جریان مشروطه، تحریم تنباکو و انجمن‌های مخفی را مورد توجه داشتم. در رمان سه نوع روایت گنجانده شده است که روایت اول درباره «سلطنت احمدشاه»، روایت دوم «مقتل‌خوانی واقعه عاشورا» و روایت سوم درباره «دوران مشروطه و ماجراهای شهادت شیخ فضل‌الله نوری» است. داستان کلی ماجرای تقابل دو اندیشه است ما بین بهاء کمال، شخصیت اصلی داستان و آقاجان که عضو یکی از انجمن‌های مخفی است. در نهایت تقابل این دو اندیشه که هر یک عقبه‌ای متفاوت دارند، به کشاندن داستان به ماجرای قیام امام حسین(ع) و تقابل میان خیر و شر انجامیده می‌شود. علاوه بر موضوع جذاب اثر که می‌توان ادعا کرد در کمتر اثری به آن پرداخته شده است، نثر داستان کشش بسیاری در مخاطب برای همراهی با راوی ایجاد می‌کند. زبان ساده و سلیس و دارای ویژگی‌های زبانی دوره قاجار است. واژگان، ترکیبات و حتی ضرب‌المثل‌های به کار رفته در این کتاب به‌خوبی انتخاب شده و مخاطب با روبه‌رو‌شدن با این واژگان به تأمل نویسنده در کاربرد آنها پی می‌برد. عباراتی همچون «گرده»، «دلمه‌بسته»، «کسب اجازه کردن»، «حوایج» و حتی پس و پیش‌کردن اجزای عبارات مانند: «ارض خداوند واسع است برای جمله بندگانش» و «یحیای مکی نیز در راه سفر خطرها به جان خرید و بر همین اساس است که عده‌ای از ذوقیه را گمان بر آن افتاده که محصلان مدرسه خان را هم، چنین خطراتی حکم مصداقی از آن امر کلی باید دانست که برای یحیی اتفاق افتاده.» و... افزون بر اینکه شیرینی نثر داستان را بیشتر می‌کند، ساختار متن را نیز در فضای مورد نظر قرار می‌دهد. در این حالت مخاطب خود را به‌راحتی در کنار توصیف‌های نویسنده در میان ایوان‌ها و هزارتوی بازارچه‌‌های قاجار می‌بیند. شاکری چاپ جدید کتابش را به انتشارات سوره مهر سپرده است.

ارسال نظر
captcha
پربیننده