هنوز هم وقتي دلمان مي‌گيرد و مي‌خواهيم به منطقه خوش آب و هوايي برويم و دلي از عزا در بياوريم سراغ آرامگاه محله تجريش مي‌رويم. هنوز هم بعد از پيمودن كوه‌هاي دربند و دركه و صفا دادن به جسم، دلمان می‌خواهد در آرامگاه امامزاده صالح قدم بزنيم تا صفايي هم به روح مان داده باشيم. سرت را به نشانه احترام خم مي‌كني و دستت را روي قلبت می‌گذاري تا اداي احترامي كرده باشي به فرزند امام‌موسي‌كاظم عليه‌السلام، برادر امام‌رضا علیه السلام. بعد راه مي‌بري به طرف امامزاده زمزمه كنان و حاجتمند.هنوز هم از هر جاي شهر اتوبوس‌هاي ريالي و بليتي از هر منطقه كه بخواهي تو را به پل تجريش مي‌رسانند تا در نخستین نگاه به ميدان، چشمانت به گنبد فيروزه‌اي رنگ امامزاده صالح بيفتد.
گنبد فیروزه‌ای که حالا بعد از بحث‌های پی‌درپی اوقاف و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران درباره مرمت آن، دیگر نشانی از آن گنبد تاریخی تا چند سال آینده نخواهی دید. این را داربست‌های گنبد هم می‌گویند. حتما پيرهاي زمان ديده تهران وقتي پا در ميدان تجريش يا همان طجرشت قديم می‌گذارند خاطرات گذشته خودشان را جلوي چشمانشان ورق خواهند زد. از آن زمان كه شب‌هاي جمعه كنار آرامگاه امامزاده مي‌رفتند تا هم گردشي در منطقه ييلاقي تهران كرده باشند و هم زيارتي.آنها وقتی سر و صدای اتوبوس و ماشین‌های ترمینال تجریش را می‌شنوند به یاد خواهند آورد روزهایی را که به خاطر پاکی هوای این منطقه و آرامش آن، راهی منطقه ییلاقی تهران می‌شدند.
آرامگاهی در تجریش
امامزاده صالح نام آرامگاهی در محله تجریش تهران است. آنگونه که از کتیبه بالای در صحن بر می‌آید، از پسران امام موسی کاظم (ع) و برادران امام هشتم شیعیان علی پسر موسی (رضا) است. این آرامگاه را منسوب به صالح پسر امام موسی کاظم (ع) می‌دانند. اين روزها تقريبا از محله تجريش چيزي باقي نمانده جز ساختمان‌هاي سر به فلک کشيده که به جاي چنارهاي بلند سر برآورده‌اند. پایان آن دربند و ارتفاعات تهران است که باز مجالي براي تنفس تهرانيان فراهم می‌کند.
امامزاده صالح ميان ۳۳۰ زيارتگاه استان تهران، جزو چند امامزاده اي است كه همواره بيشترين زائر را به درگاه خود می‌خواند. پنجشنبه‌ها و جمعه‌ها اين آرامگاه ميزبان ده‌ها زائري است كه از بالا و پايين شهر بزرگ تهران به ديدارش مي‌روند. در شمالي و 2 در شرقي آن رو به بازار تجريش باز می‌شود و در غربي رو به پايانه يا ترمينال اتوبوس‌هاي داخل شهري. 2 در شمالي هميشه به روي زائران باز است: يكي مخصوص آمد و رفت زائران مرد و ديگري ويژه زائران زن. گاهي هم مثل روزهاي جمعه كه تعداد زائران بيشتر است؛ در بازار بسته مي‌شود تا همه از در شمالی وارد شوند. ورودی حیاط امامزاده وقتی می‌خواهی داخل شوی؛ زمین خیس جلوی مغازه سبزی‌فروش‌‌های میدان تجریش کفش‌هایت را گلی خواهند کرد و زمین زیر پایت را لغزان. حالا وقتی وارد حیاط شدی باید مدام مراقب باشی تا شیب ورودی امامزاده و حیاط آب خورده و کوه شن و ماسه‌ای که برای مرمت بنا در نظر گرفته شده به زمینت نیندازد. ورودی خواهران و برادران را جدا از هم کرده‌اند تا پس از گذراندان دالان ورودی و گرفتن چادر از سوی خانم‌ها، دوباره به هم در حیاط امامزاده بپیوندند!
- خانم! خانم! چادرت!
- خواهران از این طرف!
حوضچه حیاط هم حالا وضوخانه مردان است و زمین خیس جلوی صحن و پرده کنار دیوار آلومینیومی خبر از وجود وضوخانه بانوان می‌دهد. قید وضو گرفتن در میان این هجمه از مردم و شیرهای آب روان را می زنی و به فلش‌های سرویس بهداشتی اعتماد می‌کنی و پس از گذر از کوچه‌های کناری 2 در پیدا می‌کنی که نوشته است وضوخانه مردان و وضوخانه بانوان. متولی رسیدگی میزی روبه رویش دارد که چند اسکناس سبز و قرمز به یادت می‌آورد: «این جا متولی دارد!»
برمی‌گردی به داخل حیاط و باید قبل از آن دوباره وسایلت را به نگهبانی نشان دهی. «با اتفاقات جديدي كه براي آرامگاه رخ داده قرار شده از اين به بعد كيف و وسايل زائران بازديد شود»، این را مسؤول نگهبانی می‌گوید؛ وقتی از او می‌خواهی علت بازدید وسایل همراهت را بدانی. در حياط امامزاده آن سوتر مسجد همت، يك كتابخانه ۵۰ متري با ۱۳ هزار جلد كتاب را در خود جاي داده است. درهاي كتابخانه با سلسله کتاب‌های تفسیر قرآن و کتب مرجع تقلید و داستان‌های قرآنی برای کودکان و نوارهای مذهبی سه روز به روي بانوان و سه روز به روي آقايان باز است و وقت نماز كه در صحن بسته مي‌شود اين مسجد مملو از نمازگزاران است. البته اگر نمازخانه بانوان در موقع اذان و شلوغی امامزاده بسته نباشد! اما جاي درخت كهنسال حياط امامزاده هنوز هم در خاطرمان هست. درختي كه عده زيادي را درون خود جاي می‌داد و مؤمنين زير آن نماز می‌خوانند، مكتب‌دار بچه‌ها را در آنجا جمع كرده، درس می‌داد. قهوه چي، سماور و استكان و لوازم خود را درون آن قرار مي‌داد. سقا هم كوزه‌هاي پرآب خود را در گوشه اي از تنه آن می‌گذاشت. وقتی وارد بارگاه می‌شوی كفشداري از تو می‌خواهد تا كفش‌هايت را به او بسپاري و پلاک سیاه رنگی را با دستکش دستش از میان کفش‌ها جدا می‌کند و به تو می‌دهد و می‌خواهد که مراقب وسايلتان باشيد!
سطلی از کیسه‌های سفید و سیاه و ساک‌های پارچه‌ای کدر رنگ سر راهت است تا اگر نخواستی کفشت را به کفشداری بسپاری، آن را با خود به داخل صحن ببری.
سرتاسر، در صحن ۴۰۰ متري نشسته‌اند. جا برای نمازخواندن نیست. چهارشنبه شلوغ‌ترين روز هفته است. زائران بر اين عقيده‌اند كه چهارشنبه روز امام‌موسي‌كاظم عليه‌السلام است و چون امامزاده صالح نيز پسر اوست، بنابراين، اين روز از شگون بيشتري برخوردار است. دعاي توسلي مي‌خوانند و زيارت عاشورايي. مراسم دعاهاي منسوب به امامزاده هم بيشتر در اين روزها برگزار مي‌شود.گاهی نان و پنیر و خرمایی و گاهی آجیل مشکل‌گشا یا بسته نمکی میان مردم توزیع می‌شود؛ آن هم بیشتر در شب‌هاي جمعه. خادمان امامزاده که اعتقاد دارند نباید نذرهای خوراکی در صحن توزیع شود، اگر ببینند مردم دور فردی جمع شده و از او نذری می‌گیرند دلخور می‌شوند که چرا خوراکی میان مردم آن هم در صحن آرامگاه پخش می‌کنید. متولیان آرامگاه هر جنسی را هم به عنوان نذر قبول نمی‌کنند. نذوراتی که خادمان آرامگاه دریافت می‌کنند شامل چادر، فرش نو، برنج، نبات، خرما، لامپ کم مصرف و مهر است اما هر آنچه غیر از این اجناس مانند فرش کهنه و... از مردم پذیرفته نخواهد شد. آنها همچنین روی پارچه‌ای جلوی دید همه افرادی که می خواهند جنسی نذر امامزاده کنند، نوشته‌اند: «زائران جهت اهدای نذر لامپ کم مصرف بدهند.»
از شیرمرغ تا جان آدمیزاد در کوچه پس کوچه‌های بازار تجریش
بازار تجریش که از یک طرف به میدان تجریش و از سمت دیگر به امامزاده صالح و کوچه‌های اطراف آن راه دارد، از قدیمی‌ترین مراکز خرید شمیران بوده و هنوز بافت قدیمی خود را حفظ کرده است. هنوز هم این بازار یادآور سر و صدای‌های عذاب‌آور، تنه‌زدن‌ها و تنه‌خوردن‌های مکرر و زمین گل‌آلود، بوی نم و رطوبت، خوراکی‌های عجیب و قیمت‌هایی عجیب‌تر است. همجواری امامزاده صالح و بازار سنتی تجریش با بنای تاریخی تکیه، آن را در یک محدوده پر‌تردد و نیز هویت‌بخش این بازار قدیمی قرار داده است. تکیه تاریخی تجریش دارای پوشش شیروانی و پلان مستطیل‌شکل است. اتاق شاه‌نشین آن در ضلع جنوبی قرار گرفته و مغازه‌ها در اطراف آن ساخته شده‌اند. غرفه‌های تکیه تجریش در گذشته هر کدام به نام یکی از اهالی قدیمی محل نام‌گذاری شده بودند. خیلی وقت است که مرمت تکیه تجریش از این دست به آن دست و در قالب نامه اداری تنها میان مسؤولان مربوطه رد و بدل می‌شود و دریغ از یک نگاه اساسی.بازار قدیمی تجریش، به صورت سرپوشیده و متصل‌کننده 2 محله سرپل و تجریش، نمونه کوچکی از بازار تهران است. در بازار تجریش که از سوق‌های کوچکی تشکیل شده، یک میدان سرپوشیده میوه و تره‌‌بار هم وجود دارد که از نظر مکانی بسیار جذاب و زیباست. وسط تکیه یا همان بازار مسقف ورودی، بساط میوه فروشان و ترشی‌پزان پهن است. هنوز هم بعد از سال‌ها دیگ سمنوی «عمه لیلا» همان ورودی بازار در فصل بهار و زمستان پابرجاست.از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را می‌توان همین جا پیدا کرد؛ مهره‌مار (انرژی مثبت ناشناخته طبیعت)، انگور ژاپنی، سبزی فنوئی، قارچ صدفی سماروغ، گوجه زرد رنگی که بیشتر شبیه گلابی است و انواع و اقسام میوه‌های مینیاتوری، فلفل‌های تزئینی و کلم‌های ریز و سبزرنگ ترشی، کام کوات (پرتقال ژاپنی مربایی) خوراکی‌های عجیب و غریب بازار تجریش است که میان همه مردم بالا و پایین‌شهر با قیمت‌های باور‌نکردنی‌شان معروف است و فروخته می‌شود.نمک نذری، دانه برای کبوترهای حرمی که دیگر در حیاط نمی‌نشینند و شمع سقاخانه در دستان زنان و دختران به زائران فروخته می‌شود.