امام(ره) همواره از مدرس یاد میکردند. دلیل توجه امام خمینی(ره) به آيت الله شهید مدرس چه بود؟ دلیل این بود که مدرس وقتی وکیل ملت شد با گاریاش از اصفهان به تهران آمد. به مدرس گفتند برای رفتن به تهران برای شما کالسکه میآوریم
- یعنی همان زانتیای فعلی- اما مدرس نپذیرفت. در تهران هم از خانههای سازمانی استفاده نکرد و به همان مدرسه مروی رفت. مدرس در واقع به دلیل اینکه به دنیا نه گفت توانست در مقابل قدرت رضاخان بایستد. زمانی که رفتار نماینده یا مسؤولی اینچنین باشد، یعنی چشمداشتی به مادیات و بویژه بیتالمال نداشته باشد، دیگر ترسی از نظارت نخواهد داشت. به عبارت دیگر آن را که حساب پاک است از محاسبه چه باک است؟ اما چه کسانی از نظارت هراس دارند؟وقتی نمایندگان و برخی مسؤولان رو به «رانت» میآورند و اشتغال فرزندان خود و همچنین پست و مقام برای خالهزادهها و عمهزادههای خود را دنبال میکنند، باید نگران نظارت بر کار خود باشند. امروز دیگر مساله از آقازادگی گذشته است. مساله فرزندان خاله و عمه و دایی و عمو است. نظارت مانند الکی میماند که انسانهای خوب را از بد جدا میکند. اینکه نمایندگان به طرح نظارت بر خود رای نمیدهند و خواهان وقت بیشتری برای رسیدگی به این طرح هستند، همگی توجیه است؛ بویژه زمانی که مقام معظم رهبری فرمودند و نباید این کار به هیچ عنوان زمین گذاشته شود یا تاخیری در آن صورت بگیرد. هماکنون که نمایندگان به این مساله رای ندادهاند، توجیههای مختلفی برای کار خود میآورند، نمایندهای که در صندلی نزدیک به بنده مینشیند، خود طرح را امضا کرده و در روز رایگیری برای فوریت آن به این طرح رای مثبت نداد و دلیلی هم برای کار خود نداشت. بنده پیشنهاد کردم در مجلس هفتم برای هر نماینده در مجلس کارنامهای تدارک دیده شود که در این کارنامه برای هر امکانی که نماینده از آن استفاده میکند، مطلبی در نظر گرفته شود و در این کارنامه نشان داده شود نماینده چه استفادههایی از بیتالمال برده است و به مردم نشان دهد. رهبر انقلاب در فرمایشات خود به نمایندگان نیز تاکید فرمودند که راضی نیستند نمایندگان به دلیل اینکه نماینده مردم هستند، از مراجع دیگر امتیاز بگیرند و حتی خارج از نوبت نباید مکه بروند اما در مجلس مشاهده میشود که با آغاز تعطیلات تابستانی، نمایندگان به عمره مفرده میروند و در پایان تعطیلات نیز به طرح نظارت بر عملکرد خودشان رای نمیدهند و این طرح با وجود اینکه طرح خوبی است اما با این رفتارها در مجلس میتوان مطمئن بود که هیچگاه رای نخواهد آورد. برخی نمایندگان این توجیه را مطرح میکنند که طرح نظارت مجلس بر نمایندگان، شأن مجلس را پایین میآورد.اینکه بگویند شأن مجلس پایین میآید یا استقلال آن زیر سوال میرود حرفهای درستی نیست. میتوان در
این باره مثال دولت را آورد که با نظارت مجلس و سازمان بازرسی شأن و استقلالش زیر سوال نرفته و نخواهد رفت.
دون شأن مجلس نیز همین غیبتها و دیرآمدنها و تاخیرهای نمایندگان برای حضور در صحن علنی است. اگر همین حضور و غیابهای روزانه و اعلام اسامی غایبان و متاخران در صحن مجلس نبود، میشد اطمینان داشت که نمایندگان زیادی به صحن مجلس نیز نمیآمدند. مقام معظم رهبری در دیدارشان با نمایندگان فرمودند هر ثانیه از زمانی که شما نماینده مردم هستید نیز حساب است و نباید کار مردم را واگذارید و متاسفانه با وجود تمام این توصیهها مشاهده میشود هر روز با یک دلیل، تعدادی از نمایندگان در صحن مجلس غایبند یا به کارهای خارج از مجلس میرسند و این در حالی است که نمایندگان و همکاران باید بدانند نظارت بر کار مجلس زیباست و باید این زیبایی را درک کرد. اگر صحبت از شأن مجلس و نمایندگان به میان میآید، باید گفت شأن مجلس باید به نحوی باشد که کسی جرات نکند به نمایندگان کادو بدهد یا سفره رنگین برای آنها پهن کند اما در حال حاضر چنین جراتی به وفور یافت میشود. مزاج نمایندگان، مزاج اشرافیگری است. به همین دلیل است که کمیسیونهای تخصصی مجلس خروجی درستی ندارند. چرا نظارت مجلس بر دستگاهها ضعیف است؟ به این دلیل که نظارت بر مجلس نیز ضعیف است. با این حال برخی دیگر بهانهای دیگر میآورند و از استقلال نمایندگان میگویند. مقام معظم رهبری یک بار فرمودند: «نماینده نباید تهدید و تطمیع شود.» معنی این جمله این است که باید کاری کنیم و با تصویب اینگونه طرحها نشان دهیم که ما آمادگی داریم به مردم حساب پس بدهیم اما عملکرد مجلس و نمایندگان در اینباره بسیار ضعیف است. به عنوان نمونه چه اشکالی دارد که از بودجه عمومی مجلس تفحص شود یا از بودجه در اختیار رئیس مجلس تحقیق شود که چگونه خرج میشود. این اعتبارات از منبع بیتالمال است و این حساب پس دادن به استقلال یک قوه هیچ خدشهای وارد نمیکند، آن هم از نوع نظارتی که مجلس بر خود خواهد کرد و قوه دیگری وارد کار نظارت بر نمایندگان
نخواهد شد.
*عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس