ميراث آقاي جادوگر

امشب قهرمان اروپا در جوزپه مه‌آتزا، یک ادیسه اروپایی دیگر را آغاز می‌کند تا بلکه نخستین تیم قاره باشد که لیگ قهرمانان را 2 سال پیاپی در خانه نگه می‌دارد و همین‌طور نخستین تیم اروپایی پس از رقیب همشهری‌اش آث‌میلان که جام باشگاه‌های اروپا را در سال 1990 برای دومین سال پیاپی فتح کرد.البته مدل ایده‌آل نرآتزوری به صورت ریشه‌دار تیم بزرگ اینتر است که جام باشگاه‌های اروپا را 2 سال پشت سر هم (1964 و 1965) با سرمربیگری اسطوره‌ای و چه بسا رازآمیز «النيو اررا» بالا برد. این مرد فرانسوی آرژانتینی‌الاصل بزرگ شده در مراکش، به دوران آمده در اسپانیا و ماندگار شده در ایتالیا، پست مربیگری را از نو تعریف کرد و با ابداع سیستم دفاعی موسوم به«کاتناچو»، طرفداران و دشمنانش را تا روزگار حاضر به جان هم انداخته است.فصل پیش هنگامی که اینتر با به زیر کشیدن تابوی بارسا به پیشواز حریفی آسان‌تر به نام بایرن‌مونیخ در فینال لیگ قهرمانان می‌رفت، به سرعت قیاس‌هایی بین ژوزه مورینیو و سلف او در جایگاه مرد تاریخ‌ساز نرآتزوری انجام شد: الینو اررا! این واقعیت که «ماسیمو موراتی» مالک و رئیس اینترمیلان پا جای پای پدرش «آنجلو» گذاشته که تا آن زمان تنها قهرمانی‌‌های بزرگ اینتر در اروپا به دوران ریاستش بازمی‌گشت موجب شده بود خیلی‌ها هم مورینیو را جانشین خلف «اررا» بدانند. اما خود موراتی پسر قائل به قیاسی میان تیم‌ خودش با بزرگ‌ترین تیم تاریخ فوتبال ایتالیا نبود: «من به خاطر اینکه پسر آنجلو هستم احساس مسؤولیت می‌کنم ولی تیم پدرم همیشه مثل (گروه موسیقی) بیتل‌ها، بی‌بدیل باقی می‌ماند».موراتی‌ها بخش اعظم چنان دوران باشکوهی را مرهون «ارارا» و 5 مدافع جواهرنشانش بودند. او گهگاهی با لقب ال‌ماگو (جادوگر) خوانده می‌شد و هنوز که هنوز است محققان بر سر ملیت اصلی‌اش و سال تولدش (1916 یا 1910) اختلاف دارند. سال‌های نخست زندگی او همچنان غبار گرفته به نظر می‌رسد. همین قدر می‌دانیم که او در آرژانتین متولد شده و بعد به کازابلانکا کوچ کرد و سپس در فرانسه فوتبال حرفه‌ای را آغاز کرد که این اصلا شبیه داستان زندگی یک اسطوره فوتبال نیست. اما «اررا» وقتی چهره شد که به مربیگری روی آورد و در تیم ملی فرانسه که مدال برنز جام جهانی 1958 سوئد را به چنگ آورد ردپای اندیشه‌های او به عنوان دستیار سرمربی مشاهده شد. این اندیشه‌ها او را به فوتبال اسپانیا کشاند که در دهه 50 مثل دوران حاضر لیگی بسیار قدرتمند داشت. او در اتلتیکو مادرید و بارسلونا مربیگری کرد تا اینکه سرانجام اختلاف با بازیکنان سرشناس بارسا موجب اخراجش از کاتالونیا شد. آن روز‌ «اررا» باور نمی‌کرد که این اخراج چقدر مهم است. او سال 1960 به اینتر میلان رسید و انقلابی در باشگاه به راه‌انداخت؛ چه در هنر مربیگری (که حالا مدیریت خوانده می‌شد) و چه در پیاده‌سازی یک سبک فوتبال. «ماریو کورسو» هافبک آن تیم بعدها راجع به رئیس خود گفت: در این روزها هر مربی‌ای در ایتالیا باید مدیون اررا باشد چون آنها به لطف او خیلی مشهورتر شده‌اند. مربیان تا پیش از این تنها بخشي از تیم محسوب می‌شدند ولی او مربی را به یک چهره متفاوت بدل کرد». تحت هدایت وسواسی و سختگیرانه او، اینتر به یک قدرت بلامنازع در فوتبال ایتالیا تبدیل شد و 3 اسکودتو را در سال‌های 1963، 1965 و 1966 برد، آن هم با سبک و سیاقی کاملا برتر از سایرین چنانکه آنها در فصل 5-1964 با به ثمر‌ رساندن 68 گل در 34 مسابقه به قهرمانی رسیدند که در بازی‌های محافظه‌کارانه کالچو یک رکورد بود. فصل پس از آن هم به رکورد 70 گل رسیدند. توفيق هجومی نرآتزوری چندان شگفت‌انگیز نبود. با داشتن «ساندرو ماتزولا» (پسر اسطوره بزرگ «والنتینو ماتزولا» که همراه سایر نام‌های به یادماندنی تورینوی بزرگ در فاجعه سقوط سوپرگا در سال 1949 درگذشته بود) اینترمیلان از یکی از باشکوه‌ترین مهاجمانی که ایتالیا تاکنون به خود دیده بود سود می‌برد که به شکل دیدنی توسط استعداد فوق‌العاده‌ای مثل کورسو و خارجی‌هایی چون لوئیس سوارس اسپانیایی و خائیر حمایت می‌شد. اگرچه هنوز هم کسی آن اینتر را به‌خاطر خلاقیت و زیبایی فوتبالش یاد نمی‌کند. در عوض کاتناچوی بدنام آن چیزی است که ثمره کار اِررِا در آن سال‌ها تصور می‌شود؛ کاتناچویی که در لاتین به معنای «قفل در» بود و عنوانش بر سنگ یاد‌بود نرآتزوری دهه 60 حک شده است. البته برخلاف اظهار نظرهای رایج اررا این سیستم «دربسته» را نه از روی روشی دفاعی که در دهه 1930 در سوئیس ابداع شده بود و کمربند سوئیسی نامیده می‌شد (و توسط مربی اسبق میلان نرو روکو پیش از ظهور اررا در ایتالیا اسمی در کرده بود) بلکه صرفا با اضافه کردن یک سوئیپر به خط دفاعی چهارنفره معمولی آن روزها ابداع کرده بود. سوئیپر معادل همان واژه‌ای است که فرانسوی‌ها به آن می‌گویند سوپور، یعنی جاروکش یا جمع کننده. این پست‌نوین را در اینتر دهه 60 «آرماندو پیکی» پر می‌کرد. اما در خط دفاعی 5 ‌نفره اررا، چهره‌ای که ستایش همگان از جمله فرانتس‌بکن باوئر را برانگیخته بود جیاچینتو فاکتی بود؛ دفاع چپی که شهامت نفوذ و عقب راندن حریف به زمین خود را داشت. این یک پست انقلابی بود در فوتبال آن روزگار و بیشتر به فلسفه فوتبال کامل که چند سال بعد ظهور یافت نزدیک بود تا کاتناچو اما همین پست مایه تفاوت سیستم اررا از تمام تیم‌های دفاعی بعد از خود بود و در واقع به همین خاطر است که نمی‌توان این مربی آرژانتینی‌تبار را به سادگی در یکی از دسته‌بندی‌های معمول هجومی یا دفاعی جای داد. ترکیب نفوذ‌ناپذیر دفاعی و نبوغ هجومی به فاصله 4 سال پس از ورود او به شهر میلان، نخستین جام بزرگ اروپایی را در سال 1964 برای اینتر به ارمغان آورد. اینتر در نخستین سال حضورش در جام باشگاه‌های اروپا در وین، رئال‌مادریدی را 3 بر یک شکست داد که در فاصله سال‌های 1955 تا 1960، 5 بار پیاپی جام اروپا را بالای سر برده بود. ماتزولا 2 بار گلزنی کرد و اگرچه فرانس پوشکاش بزرگ تير دروازه نرآتزوری را لرزاند و فلو نیز یکی از گل‌ها را جبران کرد ولي گل آئورلیو میلانی فتح جام را برای اینترمیلان تضمین کرد. پیروزی بر غول‌های مادریدی خیلی سریع به یک موفقیت تاکتیکی و در واقع پیروزی دستورالعمل و انضباط در فوتبال مدرن تلقی شد. دقت کنید که اینترمیلان با ژوزه‌ مورینیو 46 سال پس از آن پیروزی با شکست دادن بارسای گوآردیولا نیز به گونه‌ای مشابه موجب مورد توجه قرار گرفتن همین رویکرد انضباطی در فوتبال روز شد.روزنامه دیلی میرور انگلستان فردای قهرمانی اینتر نوشت: هواداران اینتر با هلهله موج می‌زدند نه فقط برای یک تیم بلکه برای یک مرد. یک کاراکتر سرسخت، خاکستری و خیره‌کننده که خاطره‌انگیز‌ترین لحظه در زندگی 20 هزار ایتالیایی حاضر در وین را با استادی خلق کرده بود. اگر کسی تاکنون یک بازی فوتبال را بدون ضربه زدن به توپ برده باشد بدون شک او کسی نیست جز الینو اررا، مربی اینترمیلان... . آن شب فوتبال به پیروزی تاکتیک‌ها درود فرستاد همچنین عملکرد منضبط، عزم و اراده و فداکاری برای هدف.