محسن اکبرزاده:
مهدی کروبی به راستی پدیده‌ای منحصر به‌فرد در جریان اصلاحات است. درباره اصلاح‌طلب و خط امامی بودن او هیچ کس نمی‌تواند تردید و شبهه کند چون بی‌تردید هیچ‌کدام از مدعیان فعلی اصلاحات نه به اندازه او در دوران مبارزه علیه طاغوت حضور داشته‌اند و نه بعد از انقلاب مورد اطمینان نیروهای انقلاب و امام راحل بوده‌اند. جبهه اصلاحات در دوم خرداد 76 به مثابه یکی از پروژه‌های کروبی شکل گرفت. او در حالی که این امکان را داشت که خود به عنوان کاندیدای اجماعی نیروهای چپ به میدان بیاید ترجیح داد سرمایه و اعتبار خود را صرف فرد دیگری بکند و خود پشت سر او قرار بگیرد. کروبی آن روز در راس کسانی بود که برای متقاعد شدن خاتمی به پذیرش کاندیداتوری تلاش کرد و از اعتبار خود برای قرص کردن دل او مایه گذاشت. انتخابات که تمام شد اما خاتمی و دوستانش با این تصور که دوره امثال کروبی گذشته است او را فراموش کردند. کروبی نه سهمی در کابینه اصلاحات یافت و نه حتی به عنوان چهره‌ای محترم که باید او را بزرگ داشت و راهنمایی‌اش را ارج نهاد، مورد اقبال قرار گرفت. در سال‌های 78-76 که می‌توان آن را دوران اوج تندروی اصلاح‌طلبان دوم‌خردادی خواند عملا نشانی از کروبی نمی توان دید. در آن دوران دوم خردادی‌ها سرمست از پیروزی، خود را در میانه فرصتی بزرگ برای هدم پایه‌های انقلاب می‌دیدند و طبیعی بود که در میانه این غوغا کروبی به عنوان نیروی مورد اعتماد امام و رهبری جایگاهی نداشته باشد؛ به قول برخی از نزیکان جبهه اصلاحات در آن دوره کروبی فقط شانس آورد که آماج حمله آنها که از امام کینه داشتند قرار نگرفت و تازه علت آن هم جز این نبود که هتاکان به پروژه‌های بزرگتری مشغول بودند و نوبت به او نرسیده بود. فاز دوم حیات سیاسی کروبی در دوره اصلاحات از زمانی آغاز شد که او ریاست مجلس ششم را پذیرفت. این مقطع را باید آغاز پی بردن اصلاح‌طلبان تندرو به «خطر کروبی» دانست. تا پیش از این تاریخ حداکثر چیزی که وجود داشت این بود که شیخ به عنوان یک خط امامی سازش ناپذیر آنها را از فی‌المثل احیای مرده ریگ نهضت آزادی بیم می‌داد یا دعوتشان می‌کرد که حرمت‌هاشمی رفسنجانی را نگهدارند اما از لحظه‌ای که او بر مسند ریاست مجلس ششم نشست گویی دورانی جدید آغاز شد. نگاه تندروها به مجلس ششم به مثابه فرصتی منحصر بفرد بود که می‌توانند با استفاده از آن و از جایگاه نمایندگان ملت با ارکان نظام و بلکه مقدسات ملت درآویزند و بسیاری از آن پروژه‌هایی را که دوستانشان در دولت بنا به ملاحظات خاص امکان پیشبرد آن را نداشتند کلید بزنند و تا انتها جلو ببرند. درست در همین هنگامه بود که کروبی چهره جدید خود را نشان داد و به سدی بزرگ در مقابل رادیکالیسم کور مشارکت و مجاهدین بدل شد. بسیاری از پروژه‌های این جماعت فقط به این دلیل که شیخ، رئیس مجلس بود ناکام ماند و کار به جایی رسیده بود که آنها در کنار طراحی برای ضربه زدن به نظام در این باره که کروبی را چگونه باید مهار کرد هم بحث و جلساتی ثابت و منظم برگزار می‌کردند. ریاست جمهوری هشتم در شرایطی سر رسید که نزاع کروبی با جماعتی که اکنون پس از 5 سال زندگی با آنها مطمئن شده بود نه درد دین دارند و نه سودای امام و انقلاب در اوج قرار داشت. کروبی که گمان می‌کرداصلاح‌طلبان پس از 8 سال بهره مندی از حمایت‌های بی دریغ او حق نمک را به جا خواهند آورد و گرد او اجتماع می‌کنند در انتخابات کاندیدا شد و به «دوم خردادی»ها هم پیام داد اکنون نوبت آنهاست که میزان همراهی خود را با او آشکار کنند. تندروها اما گویی در مدت ریاست کروبی بر مجلس ششم به خوبی پی برده بودند «او از جنس آنها نیست» بی آنکه زحمت حرمت نگه‌داشتن و آداب داشتن به خود بدهند شیخ را مطمئن کردند که هیچ علاقه‌ای به او ندارند و قصد دارند بازی خاص خود را که همان «دادن ابعادی پیشرفته تر به پروژه اپوزیسيون‌گری درون حاکمیت» بود ادامه دهند. از دل لج و لج بازی با کروبی که مصطفی معین به عنوان کاندیدای اصلاح‌طلبان قدم به عرصه رقابت گذاشت، کسی که حتی دوم خردادی‌ها خود نیز نسبت به شایستگی او برای رساندن این بار به مقصد در تردید بودند و برخی از آنها گوشه و کنار گفتند که قصد پیروزی ندارند و فقط می‌خواهند از فرصت انتخابات استفاده کنند و با سر دادن شعارهای تند ولو به قیمت رد صلاحیت شدن کاندیدایشان به احیا و سازماندهی هوادارن بپردازند. مهدی کروبی در هیچ دوره‌ای از سال‌های طولانی حیات سیاسی خود به اندازه چند ماه منتهی به 27 خرداد 84 تخریب نشده است، آن هم نه از ناحیه اصولگرایان بلکه از جانب کسانی که تا دیروز همکاران او در مجلس ششم محسوب می‌شدند و می‌دانستند که آبشان با شیخ در یک جوي نخواهد رفت. داستان 17 خرداد و 3 تیر 84 آن شد که همه می‌دانند. اصلاح‌طلبان از پشت و پهلو به شیخ خود خنجر زدند و او را از اسب به زیر افکندند درحالی که خود نیز متاعی درخور و چشم پر کن در چنته نداشتند. آنچه امروز میان کروبی و اصلاح‌طلبان می‌گذرد ادامه منطقی همان ماجراهاست. کروبی نشان داده است که در «بازی نظام و انقلاب» قرار دارد و شخصیت مستقل خود را به جماعتی که اکنون مرزی بسیار نازک و بلکه بی رنگ میان آنها و ضدانقلاب مانده است، نخواهد فروخت. اکنون دوم خردادی‌ها به کروبی به چشم مشکلی بزرگ می‌نگرند که راه حلی ندارد و نمی‌توان او را به هیچ شکلی مهار کرد. به همین دلیل ناامید از به نتیجه رسیدن با کروبی به هتک و تخریب او می‌اندیشند و اینکه آیا خواهند توانست شیخ را با حربه ارعاب به کنار کشيدن وادار کنند؟ باید منتظر ماند و دید.