اگر موافق باشید از انتخابات سال 84 شروع کنیم. شما با چه هدفی وارد این انتخابات شدید؟
عواملی دست به دست هم دادند تا ما وارد نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری شدیم. درباره اهداف باید گفت که چهار سال پیش هم حرفهای من در کل همان حرفهای سالهای گذشته بود اما ما یک چیز جدا و صریح نسبت به دیگران داشتیم و آن بحث 50 هزار تومان برای افراد 18 سال به بالا بود. من و دوستانم فکر میکردیم این طرح را می توان به مثابه طرح تامین اجتماعی که در گوشه و کنار جهان اجرا میشود در ایران نیز به اجرا در آورد البته ما از همان زمان برنامهریزیهایی را داشتیم که در صورت اجرای این طرح حداقل تورم را ما در جامعه شاهد باشیم. ما تلاشهای خود را برای پیروزی در انتخابات انجام دادیم اما در نهایت انتخابات به همان صورتی که شاهد بودیم پایان یافت. پس از انتخابات سال 84 با توجه به اختلافاتی که در بین اصلاحطلبها به وجود آمده بود من یک حرکت جدید سیاسی را شروع کردم و با تشکیل حزب و روزنامه، فعالیت سیاسی خودم را به گونه دیگری دنبال کردم، الان هم که وارد انتخابات شدهام برای تقویت کار حزبی است، چون حکومت ما متکی بر آرای مردم است و از رهبری تا نمایندگان شوراها به صورت مستقیم و غیرمستقیم به وسیله مردم انتخاب میشوند. ما احساس کردیم اگر میخواهیم رای کاملا نهادینه بشود از نتایج حضور مردم به بهترین صورت بهره مند بشویم و اثرات این حضور به زودی از بین نرود و معکوس نشود، آمدیم حزب تشکیل دادیم و وارد حزب شدیم. هر چند من دبیر یک حزب هستم اما اینگونه نیست که فعالیت من محدود به حزب باشد یا طرفداران من به حزب ختم شوند، خیر اینطور نیست، چون قبلا خود من حزب نداشتم اما طرفدارانی داشتم.
شما سابقه خوب و درخشانی در انقلاب دارید و رفتار سیاسی و عملکرد مدیریتی شما نیز از یک دیدگاهی منطبق بر گفتمان انقلاب تفسیر میشود، حداقل همه افراد سیاسی کشور اعتقاد دارند که آقای کروبی خطوط قرمز نظام را میشناسد و آن را در سیاست خود اعمال می کند به همین خاطر حضور شما به عنوان یک کاندیدایی که چارچوب نظام را قبول دارد، میتواند نتیجه خوبی داشته باشد اما با این حال مخالفتهایی با حضور شما در انتخابات صورت میگیرد این مخالفتها به چه دلیلی است؟
من به عنوان یک سرباز کوچک انقلاب خیلی ساده و معمولی از آغاز انقلاب تا پیروزی آن در جریان مبارزات بودم و هر کاری که از دستم بر میآمد برای پیروزی انقلاب انجام میدادم. همین آقای ناطق زمانی که من از زندان خارج شده بودم به حالت شوخی به دوستان خود میگفتند «بریم فلانی رو زود ببینیم چون ممکنه تا وقتی که به خونه ایشان برسیم دوباره بازداشتش کنند». پس از پیروزی انقلاب هم در جاهای مختلف انجام وظیفه کردم. از پایان مجلس سوم تا مجلس ششم به مدت هشت سال هیچ مسؤولیتی نداشتم ولی در عین حال فعالیت سیاسی خود را متوقف نکردم، با رسانهها مصاحبه کرده و برای پیروزی در انتخابات تلاش میکردم تا اینکه در سال 76 مجددا توانستیم بالاترین پست اجرایی کشور را به دست بگیریم و بعد از آن هم انتخابات مجلس ششم که به عنوان رئیس مجلس خدمت میکردم. درباره جهتگیریهای خود در این مدت باید بگویم که ما چهل و چند سال هست که همراه انقلاب هستیم و همه زندگیمان از انقلاب است اما میگویید چرا با داوطلبی شما مخالفت میکنند، من سربسته به شما میگویم و نمیخواهم وارد جزئیات آن بشوم بالاخره در دوران اصلاحات اختلافاتی بین جریان چپ، جریان اصلاحات، جریان 2خرداد هر چه که اسمش را میگذارید رخ داد یعنی در درون این پیروزیها اختلافاتی به وجود آمد و اگر نمیگذاشتیم آن اختلافات منعکس بشود پیروزیهای پی در پی برای جریان اصلاحات به وقوع میپیوست. سال 76 پیروزی بود، 77 و در شورای اول، پیروزی بود، 78 و انتخابات مجلس ششم پیروزی بود، انتخابات ریاست جمهوری 80 پیروزی بود اما وقتی اختلافات به اوج خود رسید و اختلافات درونی حاد شد که این موضوع همزمان بود با انتخابات شورای دوم شهر که از همان انتخابات شکستها شروع شد. من بدون آنکه کسی را مقصر قلمداد کنم، خود را بیگناه احساس میکنم اما از آغاز اختلافات همه تلاشهای خود را انجام دادیم تا اختلافات پایان بیابد و به سرعت یک بازنگری درونی در جریان اصلاحات شکل بگیرد بویژه پس از شکست اصلاحطلبان در شورای دوم خیلی تلاش کردم که آسیبشناسی بشود ولی بالاخره به جایی نرسید و نتیجهای نداد، بعد هم که در انتخابات مجلس هفتم شکست خوردیم. به یاد دارم که یکی از دوستان گفت «خدا را شکر هنوز انتخابات ریاستجمهوری را از دست ندادیم» و من خیلی امیدوار شدم که برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری نهم اراده یک آسیبشناسی جدی وجود دارد اما این اتفاق نیفتاد.
حتی من به موردی اشاره میکردم که بررسی کنیم تا بفهمیم ما این کاری را که انجام دادیم درست بود یا نه ولی توجهی نشد، همین عدم توجه و همراه نبودن دوستان برای آسیب شناسی و رفع نقاط ضعف موجب شد آقایان هاشمی، معین و مهرعلیزاده در انتخابات حضور پیدا کنند. من زمانی که این شرایط را دیدم برای بقای جریان اصلاحات احساس وظیفه کردم. ابتدا تلاش کردم تا مهندس موسوی بیاید که این اتفاق نیفتاد بعد از آقای موسوی سراغ آقای موسوی خوئینیها رفتم تا ایشان را برای حضور در انتخابات متقاعد کنم که ایشان نیز نپذیرفتند تا اینکه برخی از مسائل پیش آمد که حتما باید در انتخابات شرکت میکردم.
چرا شما برای انتخابات ریاستجمهوری نهم به سراغ آقای موسوی و خوئینیها رفتید؟ چرا با دیگر اصلاحطلبان همراه نشدید و از آقای معین حمایت نکردید؟
ببینید هر عملی که انسان میکند باید به آن عقیده هم داشته باشد و به عواقب آن نیز فکر کند. من از همان آغاز مبارزاتم پیش از انجام هر کاری جوانب آن را بررسی میکردم تا به خوبی متوجه شوم آیا واقعا انجام چنین کاری با عقیده من تطابق دارد یا نه؟ یا اینکه متوجه شوم که این کار از کجا نشأت میگیرد و به کجا ختم میشود، اگر نمیفهمیدم یک حرکتی از کجا شروع شده و به کجا ختم میشود همراهی نمیکردم. در زمان اصلاحات هم همین طور بود. مثلا بحث خروج از حکومت، چون نفهمیدم که این کار از کجا آب میخورد و در جریانش نبودم با آن همراهی نکردم اما نگاه کنید به قضیه دستگیری آقای لقمانیان، خیلی باصراحت گفتم یا این مشکل حل شود یا کسی دیگری را برای ریاست مجلس تعیین کنید. البته همین اعتراض من در چارچوبی که مدنظرم بود، قرار داشت و بر اساس قانون اساسی بود. بنابر اصل 57 همه قوا زیر نظر رهبری است، من درباره آن موضوع اعلام کردم که قوه قضائیه به ما ظلم کرده و این نماینده را نباید به خاطر صحبتهایی که داشته دستگیر کرد، حتی اگر آن صحبتها ناصحیح باشد. برای برخورد با چنین نمایندهای بر اساس آییننامهای که امام خمینی(ره) آن را تایید کرده، اگر حق یک شخص حقیقی یا حقوقی توسط نماینده مجلسی ضایع شود باید به مجلس نامه بنویسند تا مجلس خود اقدام کند. منظورم از مطرح کردن موضوع آقای لقمانیان این بود که بگویم اعتراضی که کردم متکی به قانون اساسی بود، بنابراین آنجا که سوال کردید چرا معین را تایید نکردید و دنبال موسویخوئینیها و موسوی رفتید باید بگویم، من ضمن احترامی که به آقای معین قائلم که ایشان شخصیت محترم و معزز و خوبی است، علتش این است که آقای معین بنابر تشخیص خودش به بعضی از مسائل اعتراض داشت.
به گونهای که در مدتی که عضو شورای انقلاب فرهنگی بودم ایشان با توجه به اینکه وزیر آموزش عالی بودند و الزاما باید در جلسات این شورا شرکت میکرد در این جلسات حضور نمییافت و بعد هم استعفا کرد. خب آقای معیني که استعفا کرده و رفته و نمانده و استعفایش هم به خاطر اعتراض بوده و من میدانم مقامات مهم نظام هم از این کار رنجیدهخاطرند و معترضند بدون آنکه چیزی بگویند، در چنین شرایطی حمایت از ایشان اصلا منطقی نبود. ما میخواستیم یک رئیسجمهور تعیین کنیم نه اینکه دعوا شروع کنیم، خب آقای معین بزرگواری که وزیر هست و اعتراض میکند و بر پایه این اعتراض استعفا میدهد اگر این آقا رئیسجمهور بشود، خب مشکل پیش میآید. من این نکته را به هر دو طرف میگویم ما آمدهایم که به مردم خدمت کنیم، مسائل اقتصادی آنها را حل کنیم به مقوله امنیت توجه داشته باشیم نه اینکه دعوا راه بیندازیم. اگر میخواهیم دعوا کنیم، برویم در خانههای خودمان با خانواده خودمان دعوا کنیم، برویم با قوم و خویشهای خودمان دعوا کنیم اما اگر میخواهیم حکومت کنیم ضمن آنکه باید هویت، آرمانهای امام(ره) و فرهنگ بومی خود را حفظ کنیم باید به منافع ملی نیز توجه داشته باشیم من این مطلب را به همه میگویم و منظورم به آقای معین محترم نیست.
شما بروید به شعارهای آقای معین توجه کنید، بحثهایی که مطرح کرد را دوباره بخوانید. من با توجه به آن شرایط، احساس کردم اصلا نمیتوان با آقای معین همراه شد. برای همین من از زمستان سال 83 تاکید میکردم که ضمن احترام به آقای معین ایشان برای انتخابات مناسب نیست حتی همان زمان این بحث را مطرح کردم که بروید و یکی دیگر از وزرا را که مشکلی نداشته باشد برای انتخابات در نظر بگیرید من هم حمایت خواهم کرد ولی از آقای معیني که کارش به استعفا کشیده، حمایت نمیکنم. البته آقای معین حق داشت در انتخابات شرکت کند، حکومت او را تایید کرد، با حکم حکومتی هم آمد، نظر آقای خاتمی هم با اینها بود.
شما عدم همراهی خود را باآقای معین اعتقاد نداشتن به ایشان عنوان کردید حال چرا طرفداران آقای معین با شما همراهی نکردند؟
این مطلب را باید از خودشان بپرسید اما به نظرم آنها طرز تفکر مرا قبول نداشتند.
مگر تفکر شما در قالب جریان اصلاحات تعریف نمیشد؟
بالاخره در اصلاحات اختلاف پیش آمده بود. من از شما میپرسم در حال حاضر همه اصولگرایان یکسان فکر میکنند؛ بالاخره آدم در روزنامهها میخواند و میبیند که اختلاف وجود دارد و البته این اختلافها هم طبیعی است. پس در راست و چپ اختلاف وجود دارد در ما هم اختلاف پیدا شده بود، بالاخره یک حرکتی یک مدیریتی و تفکری من داشتم که آنها آن را قبول نداشتند الان هم همین است و شاهد هستیم یکسری اختلافاتی وجود دارد و ممکن است این اختلافات هم به تدریج زیادتر هم بشود شاید این اختلافات به حدی برسد که انشعاب شکل بگیرد یعنی به تدریج تکثر به وجود بیاید و گروهها زیادتر بشوند. اتفاقا آنهایی که خیلی به ظاهر تلاش میکنند و میگویند یکی بشویم این یک مقدار ناصحیح است. وقتی اختلاف نظری است این منطقی نیست که به اتحاد منجر شود اگر هم وحدتی به وجود آید آن وحدت یک وحدت صوری است. وحدت صوری مقطعی است و ارزشی ندارد. همان طوری که در روحانیت مبارز یک روزی منسجم با هم کار میکردیم یک مسائلی پیش آمد که مجمع از آن جدا شد. البته رفاقتها با هم بود اما رقابت هم داشتیم همین الان هم ذرهای از دوستی ما با آقای ناطق، مهدوی، موحدی کرمانی و... کم نشده است.
مشخص است که اختلافات جریانهای سیاسی منجر به پویایی نظام سیاسی میشود، هیچ کس هم در جمهوری اسلامی نمیتواند ادعا کند که در جریان اصلاحات همیشه همه با هم اختلاف دارند یا جریان اصولگرا هیچ اختلافی با هم ندارند، اما آقای کروبی، شما در انتخابات مجلس ششم به یک نکته خیلی مهم اشاره کردید، شما گفتید در دوره اصلاحات اسلامیت نظام به خطر افتاد و اگر ما بخواهیم روی این موضوع تمرکز کنیم، میبینیم که جنس اختلافات شما با برخی از اصلاحطلبان از جنس جهتگیریها و اختلافات سیاسی نیست. من احساس میکنم با این جملهای که شما گفتید میتوان نتیجهگیری کرد که اختلافات شما با برخی از طیفهای اصلاحطلب، اختلافات عقیدتی و ریشهای است و به این سادگی که شما میگویید نیست.
این مطلبی که شما میفرمایید کاملا صحیح است. ممکن است برخی از اختلافات ما اختلافات سلیقهای باشد برخی از اختلافات نیز بیش از سلیقهای است. ممکن است من با آقای موسویخوئینیها، آقای جمارانی و خاتمی یکسری اختلافاتی داشته باشم شاید این اختلافات فرهنگی هم باشد، کاری نداریم اما این اختلافات ریشهای نیست ولی با یک طیفی در درون جریان اصلاحات اختلافات ریشهای وجود دارد بویژه زمانی که اصلاحات بسیار وسیع و گسترده شد یک طیف 2 خرداد خیلی وسیع شد و من همان زمان هم که با برخی از افراد صحبت میکردم اختلافات جدی با آنها داشتم، یادآوری کنم درسال 78 در برخی از جراید درباره دفاع مقدس از سوی یک شخصی مسائلی مطرح شد که من بعد در اعتراض به آن نامهای نوشتم و آنها جواب من را دادند، به آقای محتشمی نامه نوشتند و آنها بار دیگری مطالبی را علیه من مطرح کردند.
اجازه بدهید این نکته را بگویم دکتر شریعتی میگفت، در ایران وقتی صحبت میکنیم به ما میگویند سنی، وقتی میرویم در کشورهای اهل سنت سخنرانی کنیم به ما میگویند غالی. اتفاقا درباره من نیز این جمله به گونهای صدق میکند؛ در بین اصولگرایان میرفتیم اصولگراها به ما حمله میکردند مثلا در مراسم شهادت صیادشیرازی بود که عدهای بچههای اصولی به ما حمله میکردند، همان زمان میرفتیم سالگرد آقای طالقانی سخنرانی کنیم آنها به ما حمله میکردند و میگفتند این راستگراست و جوهرهاش جوهره آقای جنتی است و حتی یک نامهای نوشتند علیه من که در نشریات آن موقع چاپ شد.
الان هم شرایط همانند انتخابات سال 84 شده است، شما برای بقای جریان اصلاحات وارد میدان شدید و میبینیم که همزمان با کاندیداتوری شما آقای خاتمی و احتمالا میرحسین هم وارد انتخابات میشوند. حضور همزمان چند کاندیدا از جریان اصلاحات چه تاثیری میتواند روی این جریان داشته باشد و شما آن را به نفع اصلاحطلبان میدانید یا به ضررشان؟
شما درست میفرمایید، ممکن است چهره دیگری هم بیاید. دوستان و نزدیکان آقای موسوی زمزمه میکنند که ایشان حضور مییابند. جناب آقای خاتمی هم میگوید كه ما هستیم. در سایتها آمده، احتمال اینکه آقای کرباسچی کاندیدا بشود وجود دارد. با وجود اینکه آقای کرباسچی در جلسات ما میآمده و از من حمایت میکرده اما الان در کارگزاران اگر نامزد حزبی بیاید بر اساس عرف سیاسی آنها باید از نامزد حزبشان حمایت کنند. کارگزارانیها تاکید میکردند که این احتمال وجود دارد كه در انتخابات ریاست جمهوری دوره دهم با کاندیداي حزبی حضور پیدا کنند. بر همین اساس از همین حزب کاندیداتوری افرادی مانند محمد هاشمی، نجفی و کرباسچی مطرح بوده اما من میخواهم بگویم این تکثر، امر ناپسندی نیست. وقتی افراد که اشکالاتی هم به یکدیگر دارند در صحنه شرکت و با همدیگر رقابت میکنند انتخابات پرشور میشود. خیلی از حرفها زده شده و دستهبندی افراد مشخص میشود. در کنار این زمانی که از جریان اصلاحات چندین کاندیدا وارد انتخابات میشوند از جریان اصولگرا نیز چندین نفر حضور مییابند و انتخابات گرمتر میشود، این تکثر در نهایت منجر میشود که انتخابات به مرحله دوم کشیده شود که به نظر من در صورت دو مرحلهای شدن انتخابات یکی از کاندیداها از جریان اصلاحطلب خواهد بود و دیگری از جریان اصولگرا. چه اشکالی دارد که در یک انتخابات چندین کاندیدا حضور پیدا کنند، مهم این است که انتخابات به خوبی برگزار شود.
ما باید هدفمان از انتخابات این باشد که مردم احساس کنند خودشان دارند رای میدهند و واقعا در جامعه اثر میگذارند وگرنه تکثر امر بدی نیست، اتفاقا همین تکثر سبب حزبی شدن هم میشود. وقتی مرزها مشخص و دستهبندیها و اهداف شفاف شد نیروهایی که احساس اشتراک با هم میکنند دور هم جمع میشوند و این خود به شکل گیری تحزب در جامعه کمک میکند وگرنه اگر پایههای تحزب در جامعه بنا نشود مانند چهار سال پیش دبیر مجمع روحانیون که از موسسان اولیه و اصلی این مجمع نیز بوده در انتخابات کاندیدا میشود. در جلسه شورای مرکزی در غیاب من از 20 نفر 17 نفر به نفع من رای میدهند ولی وقتی هنگام انتخابات میشود 3 دسته میشوند؛ عدهای از آقای هاشمی حمایت میکنند عدهای از آقای خاتمی و برخی هم از کاندیداتوری من.
اما اگر اصول اولیه تحزب در جامعه ما پیاده شود آنها دیگر نمیتوانند این کار را بکنند. باید برای حزبی شدن از شرایط فعلی عبور کنیم تا به جاهای بهتری برسیم.
برخی معتقدند شما مهمترین شخص و برجستهترین چهره سیاسی اصلاحطلب هستید که همیشه کلیت جریان اصلاحطلبی را مد نظر گرفته است. در این مصاحبه هم شاهد بودیم که شما برای اینکه کلیت جریان اصلاحات آسیب نبیند، ترجیح دادید اگر اختلافات ریشهای هم وجود دارد به خاطر مصلحت اصلاحات خیلی بروز ندهید اما رسما شاهد هستیم که عدهای شما را نفوذی میدانند و شما را بازی خرابکن بزرگ مینامند. این به چه علت است؟
اولا من به شما بگویم من نیروی خط امام(ره) هستم. مطمئنا در خط امام هم اصول وجود دارد و هم اصلاحات، هم قاطعیت انقلابی و هم رحمت و عطوفت اسلامی. من که منکر وجود اختلافات ریشهای نیستم اگر در شرایط فعلی بخواهم به این اختلافات بپردازم باید آن را باز کنم که ممکن است شامل عده زیادی شود با این حال هر چند که در جریان اصلاحات با عدهای اختلافات ریشهای داریم اما خیلیها هم هستند که حداقل اختلاف را با یکدیگر داریم، در حزب من هم نیستند اما از من حمایت میکنند بالاخره در دوران اصلاحات یکسری مسائلی پیش آمده که منجر به فاصله گرفتن من از آنها یا آنها از من شده است.
عدهای که من را نفوذی میخوانند همانهایی هستند که با من اختلافات ریشهای دارند، همان کسانی که لحظه اول میگویند یا خاتمی یا هیچکس. اینها با من اختلافات ریشهای دارند ضمن حرمت برای همه عزیزان اتفاقا در برابر این تهمتهایی که به بنده میزنند از همه مقاومتر هستم و به کسانی که به من نفوذی میگویند، میگویم که من همه جا نفوذی ذات مقدس انقلاب هستم.
آن کسانی که به من نفوذی میگویند جواب بدهند چه کسی به اندازه من به شورای نگهبان نامه نوشته و با آنها مشاجره کرده یا درباره مسائل قضایی چه کسی بیشتر از من این قضایا را پیگیری کرده؟ از قضایای شهرداری بگیر و نامهنگاری با آیتالله یزدی عزیز تا ماجرای مطبوعات و نامه به هیات منصفه، ضمن آنکه به دیگران احترام میگذارم، حرف خودم را میزنم، حرفهایی که صد من ده شاهی نمیارزد نمیزنم، حرفهایی که تحریک بچههای مردم را بکند و آنها را در دام بیندازد نمیزنم. حرفهایی که برخلاف مصالح نظام و منافع ملی باشد نمیزنم، از درویش گنابادی حمایت میکنم و میدانم باید هزینه آن را بپردازم. در حالی که حرمت چپ و راست را هم نگه میدارم حرفهای خود را با صراحت میزنم. مثلا چهار سال پیش در نامهای که به آقای هاشمی نوشتم، آقای هاشمی برای من عزیز است، اما وقتی دیدم آقای هاشمی چندین مرتبه میگوید «من نمیخواهم بیایم اما احساس میکنم آدم مهمی اعلام کاندیداتوری نکرده است» احساس کردم حرف ناصحیحی میزند. من در جلسهای که آدمهای زیادی هم در آن حضور داشتند هم پیغام فرستادم و هم شفاهی گفتم که آقای هاشمی من هیچ، اما در درون همین کاندیداهایی که شما آنها را مهم تلقی نمیکنید، آقای ولایتی حضور دارد که شما میخواستید نخستوزیرش کنید و زمانی که در مجلس آن موقع برای نخستوزیری رای اعتماد نیاورد شما پشت تریبون نماز جمعه در مدح ایشان یک بحر طویلی هم خواندید و گفتید که مجلس درست است به ایشان رای نداد اما ایهاالناس بدانید که آقای ولایتی انسان خوب و شریفی است. همین آقای ولایتی 16 سال وزیر امور خارجه و 8 سال هم مشاور عالی مقام معظم رهبری بوده، این آدم حسابی نیست؟
باز هم این صحبتهایم موثر واقع نشد تا اینکه یک نامهای نوشتم و آن غائله تمام شد حتما اگر آن نامه را نمینوشتم آقای هاشمی باز ادامه میداد که «ایهاالناس من که نمیخواستم بیام، دیدم آدم حسابی نیامده تصمیم حضور دارم». من بیدی نیستم که در برابر این تهمتها و هجمههایی که به من میکنند بلرزم و اینها را از سر کم لطفی میدانم و مطمئنم که یک روزی ابرها کنار میرود و همه چیز روشن میشود. 4 ماه دیگر زمانی که نتایج انتخابات مشخص شد خیلی از مسائل روشن میشود.
نظر شما درباره موضعگیری مجمع روحانیون مبارز چیست؟ بویژه آنکه آقای خاتمی در افتتاح سایت مجمع روحانیون مبارز اعلام کاندیداتوری کردند.
بالاخره آنها در انتخابات حامی آقای خاتمی هستند. 4 سال پیش زمانی که من دبیر مجمع بودم و در جلسات از من حمایت میکردند، به هنگام انتخابات چند دسته شدند و در نهایت از من حمایت نکردند حالا که من در مجمع نیستم چقدر توقع زیادی دارید که بیایند و از من در انتخابات حمایت کنند. حالا طبیعی است که از من حمایت نکنند. چهار سال پیش که من دبیر آن بودم و از من حمایت نکردند غیرطبیعی است.
شما زمانی ایده شورای حکمیت را مطرح کردید، چه هدفی از مطرح کردن آن داشتید؟
من زمانی که تصمیم به حضور در انتخابات گرفتم و معتقد بودم که نباید مردم را در تردیدنگه دارم، چون هم امسال و هم چهار سال گذشته بود که جریانی تلاش میکرد جامعه را در تردید نگه دارد، زودتر از دیگران اعلام کردم که میخواهم وارد انتخابات بشوم و برای اینکه شرایطی را هم به وجود بیاورم تا اصلاحطلبان به وحدت دست پیدا کنند همان ایده شورای حکمیت را مطرح کردم. من این ایده را در ماه رمضان و در خانه آقای جهانگیری ارائه دادم و البته چارچوبی هم برای آن مشخص کرده و شرایطی را برای آن تببین کردم، از جمله اینکه اول کاندیداها اعلام کاندیداتوری کنند و بعد کارهایمان را شروع کنیم. اگر ما فعالیتهای انتخاباتی خود را آغاز کنیم چند نتیجه به دست خواهیم آورد؛ یک میفهمیم که پایگاههای مردمی هر کاندیدا چقدر است مثلا یک کاندیدایی میرود گیلان 300 نفر به استقبالش میآیند یا برادر دیگری میرود 2 هزار نفر جمع میشوند، خب میزان استقبال مردم مشخص میشود که این یکی از ملاکهای اصلی برای تعیین کاندیدای نهایی میتواند باشد. دوم آنکه مشخص میشود چه چهرههایی از کدام کاندیدا حمایت میکنند مثلا فلان شخصیت سیاسی حمایت خود را از کاندیداتوری فلان آقا اعلام میکند و میدانیم که این فرد خود توان ظرفیتسازی خوبی میتواند برای آن کاندیدا به وجود بیاورد و این نیز میتواند معیار مناسبی برای معرفی کاندیدای نهایی باشد و سوم آنکه ممکن است حوادث غیرپیشبینی شدهای برای اصلاحات به وجود بیاید، یک نفر میتواند و بماند و یک نفر نمیتواند و آن وقت باید عدهای بنشینند و تصمیمگیری کنند.
امروز 23 بهمن است و آقای خاتمی هم اعلام کاندیداتوری کرده است. عدهای از طرفداران ایشان معتقدند که بار دیگر میتوان بحث شورای حکمیت را مطرح کرد، شما به عنوان یکی از کاندیداهای جریان اصلاحات با مطرح شدن دوباره ایده شورای حکمیت موافق هستید؟
نه، نه، نه، دیگر اصلا نمیشود. هر ایدهای یک تاریخی دارد و تاریخ مصرف این ایده گذشته است. ضمن حفظ احترام به دیگر عزیزان، ما در انتخابات حضور پیدا خواهیم کرد و تلاش خود را هم میکنیم و حریم دیگران را هم رعایت میکنیم.
برخی معتقدند که اعلام قطعی حضور در انتخابات از سوی آقای کروبی و نزدیکانشان سیاستی برای سردرگمی اصولگرایان است به این معنا که هرچند آقای کروبی در این مقطع از حضور قطعی خود در انتخابات سخن میگوید اما در نهایت ایشان در اواخر تبلیغات به نفع آقای خاتمی کنار میکشد، نظر شما چیست؟
نه، من صادقانه به شما میگویم که واقعا اینطور نیست، من چنین کارهایی را قبول ندارم. در مشی سیاسی من چنین سیاستهایی جایی ندارد. خدا را هم گواه میگیرم که اصلا چنین شیوههایی را قبول ندارم. من جدی آمدم و اگر خداوند عمری بدهد تا پایان خواهم ماند اگر رای آوردم که در خدمت شما و مردم هستم وگرنه مخلص مردم هستم. در برابر اين حرفها هم بايد بگويم والله كنار نميروم؛ من تصميم خودم را گرفتهام. من چیزی که میخواهم این است که انتخابات، آزاد و سالم برگزار شود در آن صورت هرنتیجهای که به دست آمد، قابل احترام است. امام(ره) فرمود: مردم اشتباه نمیکنند و اگر اشتباه کنند خودشان اصلاح میکنند.
شما که مصر هستید در انتخابات شرکت کنید و خدا را گواه میگیرید که در جریان انتخابات کنار نمیکشید، آقای خاتمی هم مصر به حضور هستند و دوستان آقای خاتمی کنارهگیری وی را غیرممکن میدانند. در کنار این، همان گونه که بسیاری از شخصیتهای حامی شما و حامی آقای خاتمی بارها در ماههای پیش میگفتند حضور همزمان شما و آقای خاتمی شکست قطعی اصلاحطلبان را به دنبال خواهد داشت، آیا شما راضی به شکست اصلاحات میشوید؟
من قبول ندارم جریان اصولگرایی منجر به شکست جریان اصلاحطلبی میشود. اصلاحات یک اندیشه است که همیشه میماند. حالا بر فرض محال، من و آقای خاتمی در انتخابات شکست خوردیم اما معلوم میشود که فلان مقدار رای داشتیم پس اصلاحات زنده است و طرفدار هم دارد با این حال مردم میگویند که خاتمی و کروبی منجر به شکست اصلاحطلبان در انتخابات شدند که در آن موقع باید آسیبشناسی و مشخص کرد که علت این شکست چه کسی بوده است که همین امر موجب مشخص شدن ضعفها و تلاش برای تبدیل کردن آن به نقاط قوت میشود که در نهایت رشد جامعه را به دنبال دارد.
نظر شما درباره میرحسین چیست؟
میرحسین انسان شریفی است و اتفاقا من معتقد هستم اگر آقای میرحسین هم در انتخابات شرکت کنند، هیچ اشکالی ندارد.
این احتمال وجود دارد که شما با آقای موسوی توافقی داشته باشید؟
من تا به حال با آقای مهندس موسوی صحبتی نداشتهام جز آنکه دو نفر از نزدیکان ایشان آمدند و با من صحبت کردند. دیدم حرف آنها هم حرف من است. قبل از اینکه آقای خاتمی اعلام کاندیداتوری کند، گفتند که بهتر است همه در انتخابات حضور پیدا کنیم تا ببینیم در نهایت چه اتفاقی میافتد که من جواب دادم اتفاقا نظر من هم همین است.