سمانه فخار:
سنگ کلیه یا کریستال‌های دردناک از سخت‌ترین بیماری‌هایی است که عوارض زیادی به دنبال دارد. برای آشنایی بیشتر با علل و عوارض تشکیل سنگ‌های کلیه گفت‌وگویی داریم با سیدکاظم فروتن، جراح و متخصص کلیه و مجاری اداری.
چه عواملی زمینه‌ساز بروز سنگ‌های کلیه می‌شود؟
کم‌تحرکی:
کم تحرکی‌ای که مثلا در هنگام بیماری یا ناتوانی رخ می‌دهد، می‌تواند سبب برداشت کلسیم بیشتری از استخوان شود که نتیجه آن افزایش غلظت کلیسم در ادرار است.
پرکاری تیروئید:
پرکاری تیروئید اولیه، سبب افزایش دفع کلسیم می‌شود. حدود دو سوم افرادی که بیماری غدد درون‌ریز دارند، مبتلا به سنگ کلیه می‌شوند. در عین حال این اختلال تنها 5 درصد موارد سنگ‌های کلسیمی را دربر می‌گیرد.
مصرف زیاد نمک:
براساس مطالعات، مصرف زیاد نمک سبب افزایش دفع کلیسم در ادرار می‌شود.
افزایش کلسیم ادرار با علت ناشناخته:
برخی افراد حتی با مصرف رژیم غذایی کم کلسیم، به دلایل ناشناخته روزانه تا 500 میلی‌گرم کلسیم دفع می‌کنند.
سنگ کلیه چگونه تشکیل می‌شود؟
وقتی غلظت مواد در داخل یک محلول بیش از حد شود، در نهایت به حالت فوق اشباع درمی‌آیند و به کریستال تبدیل شده و رسوب می‌کنند، مثل اتفاقی که موقع تولید نبات رخ می‌دهد. نبات را با همین روش تولید می‌کنند. ابتدا محلول شکر و آب را غلیظ می‌کنند و سپس داخل این محلول غلیظ نخ آویزان می‌کنند تا کریستال‌های شکر دور این نخ جمع شوند و نبات تولید شود. این همان اتفاقی است که هنگام تشکیل سنگ کلیه می‌افتد. وقتی غلظت مواد در ادرار زیاد شود، زمینه تشکیل هسته سنگ در ادرار فراهم می‌شود. وقتی که این هسته اولیه ایجاد شد، دیگر مواد دور این هسته رسوب می‌کنند و سنگ بزرگ می‌شود.
اینکه برخی بیماران آب چشمه خاصی را مصرف می‌کنند یا فقط آب معدنی می‌خورند، کار درستی است؟
این سؤال شایعی در بین بیماران مبتلا به سنگ کلیه است و در جواب این سؤال باید متذکر شد که وقتی بیماران خودشان را به یک نوع آب خاص مثلاً آب یک چشمه محدود می‌کنند، هنگامی که به آن دسترسی ندارند کمتر آب می‌نوشند که این امر می‌تواند زمینه‌ساز تولید سنگ شود بنابراین در مصرف آب باید به حجم آن توجه کرد نه به نوع آن.
پرهیز غذایی این بیماران به چه صورتی است؟
بیمارانی که دچار سنگ کلیه هستند هیچ‌گاه نباید تشنه شوند و باید همیشه همراه خود یک لیوان آب داشته باشند. نمک هم از جمله مواردی است که مصرف آن برای بیماران مشکلات جدی ایجاد می‌کند. بنابراین، این افراد باید از مصرف مواد شور جدا خودداری کنند.