آلودگي هوای تهران یکی از معضلات زیست‌محیطی این کلانشهر است که در نگاه اول توجه همگان را به خود جلب می‌کند اما آنچه که امروز به‌عنوان آلودگی هوا در مقابل دیدگان ما قرار دارد، حاصل غفلت دهه‌های گذشته از مساله آلودگی هوا و تاثیرات سوء آن است. نخستین قانون مدون درباره آلودگی هوا قانون مصوب سال 1374 مجلس محترم شورای اسلامی است. پس از آن در سال 1379 طرح جامع کاهش آلودگی هوای تهران با هدف کاهش آلودگی هوای این کلانشهر در مدت 10 سال از سوی هیات دولت ارائه شد. متعاقب آن بند «د» ماده 104 قانون برنامه سوم توسعه و بند «الف» ماده 62 قانون برنامه چهارم، دولت را متعهد به کاهش آلودگی هوای تهران و دیگر شهرهای بزرگ در حد استانداردهای بهداشتی کرد اما حاصل این مجموعه قوانین با اندکی تغییر در شرایط جوی چنان بی‌اثر جلوه می‌کند که همگان فکر می‌کنند اقدامی برای کاهش آن انجام نشده است. نکته قابل تامل اینجاست که درباره کاهش آلودگی هوای تهران اقدامات مثبتی انجام شده است که می‌توان به استانداردسازی خودروها، حذف سرب از بنزین، توسعه برنامه معاینه فنی و دیگر اقدامات اشاره کرد اما سوال اینجاست که چرا هنوز توفیق کامل حاصل نشده است؟پاسخ این سوال چندان مشکل نیست. اگر چند عامل خاص را کنار هم قرار دهیم به سهولت متوجه می‌شویم که شاید هدفگذاری روی اقدامات کاهش آلودگی هوا شتاب مناسب همراه با رشد تولید آلاینده‌ها را نداشته است که عبارتند از: 1- عدم توجه به حمل‌و‌نقل عمومی انبوه و ایجاد مطلوبیت سفر برای حمل و نقل عمومی و هزینه‌دار بودن استفاده از خودروی شخصی، 2- عدم حمایت لازم از توسعه حمل و نقل عمومی و عدم تخصیص منابع و حمایت‌های لازم از این راهکار اساسی، 3- عدم توجه لازم به برنامه معاینه فنی و آزمون خودروهای در حال حرکت، 4- وجود خودروهای فاقد استاندارد زیست‌محیطی (خودروهای قبل از سال 1379 فاقد هرگونه استاندارد محیط زیست هستند) و 5- کیفیت نامناسب برخی فرآورده‌های نفتی.در مجموع می‌توان گفت، ظرفیت زیست‌محیطی شهر تهران از دیدگاه مساله آلودگی هوا در حالت اشباع قرار دارد و اندکی تغییر در شرایط هواشناسی منجر به بروز شرایط خاص آلودگی هوا می‌شود. حال آنکه در بیشتر کشورهای جهان مشکل آلاینده منوکسیدکربن تقریبا حل شده است اما ، ما متاسفانه هنوز با این آلاینده که ناشی از احتراق ناقص خودروهای فاقد استاندارد و بعضا بی‌کیفیت است، سروکار داریم.امااگر نگاهی به تعداد خودروهای شهر تهران و مقایسه آن با دیگر شهرهای دنیا داشته باشیم، متوجه خواهیم شد که تعداد خودروهای این شهر خیلی هم زیاد نیست اما نحوه استفاده از خودرو به دلیل عدم وجود حمل و نقل عمومی مناسب، بیش از اندازه است و عامل اصلی آلودگی هوا در تهران ناشی از خودروهای سواری و موتوسیکلت‌ها ست.اما نکته قابل توجه این است که تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد در صورت وجود عزم جدی و توجه ویژه به این مساله که یک مساله علمی است، می‌توان آلودگی هوا را در یک مقطع زمانی مشخص، به حد استانداردهای جهانی نزدیک کرد.
*مدير عامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران