خودتان را چگونه معرفی می‌کنید؟
مهرداد نظام‌آبادی هستم. 28 آبان سال 51 در یکی از مناطق جنوبی تهران به دنیا آمدم، تحصیلاتم را در رشته گرافیک و تا مقطع کاردانی ادامه دادم و بعدها به دلیل علاقه‌ای که به برنامه‌های کودک داشتم دیگر رشته گرافیک را دنبال نکردم.
چه چیزی باعث علاقه شما به کار در برنامه کودک شد؟
سال‌ها پیش در کانون حر متوجه وجود کلاس‌هایی که مرتبط با کودکان بود، شدم.
با مطلع شدن از این کلاس‌ها، انگار نیمه گمشده خود را پیدا کردم، از این رو با هماهنگی مسؤول این برنامه‌ها، در آن کلاس‌ها حضور پیدا کردم. یک روز در سالن بزرگ و تاریکی از کانون، تئاتری اجرا می‌شد که برای من واقعا جذاب و شیرین به نظر آمد و جرقه کار اجرا در آن موقع در من زده شد و حس کردم کار اجرا را از ته دل دوست دارم ولی دقیقا نمی‌دانستم به چه صورت باید شروع کنم تا اینکه بالاخره با کمک مربي کلاس نمایش و اجرا را شروع کردم. بعد از آن دیگر معلم هم متوجه علاقه من به نمایش و اجرا شد و در آن مسیر یاری‌ام کرد.
درباره تاریخچه برنامه‌های کودک بگویید، این گونه برنامه‌ها را در حال حاضر چگونه می‌بینید؟
اوایل انقلاب برنامه‌های کودک فقط از شبکه یک و دو پخش می‌شدند.
آن زمان بیشتر مجری‌های برنامه‌های کودک خلاقیت کافی نداشتند و برنامه‌ها روال ثابتی را طی می‌کرد. ولی امروز با استفاده از تکنیک‌های جذاب نمایشی با خواندن شعر و پخش موسیقی، محیطی جذاب برای بچه‌ها پدید آمده که مفاهیم مختلف در زمان خودشان به آنها منتقل می‌شود. اما از طرفی، کیفیت و پندهای موجود در برنامه‌های گذشته دیگر در کارتون‌های امروز وجود ندارد. کارتون‌هایی مانند سندباد، حنا و ... بسیار آموزنده و در عین‌حال جذاب بودند ولی امروزه کمتر این مسائل در کارتون‌ها دیده می‌شود و بیشتر به سمت خشونت رفته است. همان‌طور که می‌بینید بچه‌های موفق آن زمان بیشتر هستند و جزو موفق‌‌ترین‌های جامعه محسوب می‌شوند. ولی نسل امروز نمی‌تواند برای 20 سال آینده نسلی مفید تربیت کند، اما هنوز هم دیر نشده است، باوجود اینکه در قرن دیجیتال هستیم و من معتقد هستم که انتقال مفاهیم انسانی امکان‌پذیر است.
شما مجری برنامه کودک هستید، می‌خواستم با یک فلاش‌بک شما را به کودکی برگردانم و جای تان را با مخاطبتان عوض کنم. از چه زاویه‌ای برنامه کودک را دنبال می‌کردید؟
من از کودکی علاقه‌مند به کارتون‌های تخیلی بودم و کارتون‌هایی را که تخیلاتم را تحریک می‌کرد دوست داشتم. فکر می‌کنم بچه‌های امروز هم با این نوع کارتون‌ها بهتر ارتباط برقرار می‌کنند.
مهم‌ترین اصول اجرای برنامه کودک را در چه مواردی می‌دانید؟
یکی از مهم‌ترین اصول اجرا سواد کافی مجری است. مطالعه و سواد در این زمینه اهمیت بسیاری دارد. البته به دانشگاه رفتن و خواندن چند کتاب کافی نیست.
تخیل مجری چقدر به کمک او می‌آید تا بتواند برنامه‌ای پرمخاطب و پر از کلام شیرین برای کودکان اجرا کند؟
قطعا خیلی زیاد. تخیل و خلاقیت تاثیر بسزایی در این امر دارد و یکی از موضوعات مهم در برنامه زنده وجود همین موارد است.
شما برای اجرای برنامه کودک بیشتر به حس و تکنیک تکیه دارید یا مطالعه؟
به هر دو به یک میزان توجه دارم و سعی بر این دارم که هر دو را در کنار هم رعایت کنم و معتقد بر این هستم که مطالعه و تجربه و تکنیک در کنار هم ارزشمند و مهم هستند.
چه مطالعاتی درباره کودکان دارید، روانشناسی یا ادبی؟
با مطالعه روانشناسی، شناسایی کودک راحت‌تر انجام می‌گیرد و آشنایی با ادبیات کودک، برقراری ارتباط را با او آسان‌تر می‌کند.
ادبیات، معلم بسیار مهمی برای برقراری ارتباط با کودک است. دانسته های معلم جذابیت کلاس را برای بچه‌ها بالا می‌برد.
می‌توان گفت شعر به خودی خود جزئی از ساختار برنامه است یا خیر؟
شعر بسیار فراتر از کلام معمولی است و در جذب مخاطب کودک و حتی بزرگسال اهمیت دارد. برنامه کودک در تمامی دنیا جزو صادقانه‌ترین برنامه‌هاست و کمترین دروغ‌ها در این برنامه گفته می‌شود، به همین دلیل مخاطب آن به‌جز کودکان، بزرگسالان هم هستند ولی باید گفت که موسیقی تکمیل کننده شعر است و می‌تواند به‌عنوان یک زبان کامل بیان شود. مجری با بیان شعر دیگر تنها نیست و شعر می‌تواند یاری‌کننده او باشد. به هر حال شعر جزء اصلی ساختار برنامه نیست ولی دارای اهمیت بسیار است.
قصه‌گویی چطور، آیا کمکی به مجری می‌کند؟
ببینید! توانایی قصه‌گویی و قدرت داستان‌گویی به خلاقیت و شخصیت مجری بستگی دارد، اینکه مجری به چه صورت بتواند در بیان قصه، مخاطب را جذب کند. قصه‌گویی یکی از قدیمی‌ترین تکنیک‌هاست که نسل به نسل به واسطه پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها منتقل شده است. قصه‌ها کمک بسزایی در قوی شدن ادبیات و قوه تخیل بچه‌ها دارند.
درباره ریتم برنامه‌های کودک چه نظری دارید؟ برنامه خوب ریتم شاد و تند دارد یا به آرامی ریتم قصه‌گویی است و سعی می‌کند با آرامش به کودکان آموزش دهد؟
به نظرم باید حد تعادل داشته باشد. یعنی هم آرام باشد و هم تند و اگر فقط آرام یا فقط تند باشد، نمی‌تواند موفق باشد پس ملودی‌ها و آهنگ‌ها در کنار هم زیبا می‌شوند.
بچه‌ها با چه نوع برنامه‌ای بیشتر اخت می‌شوند؟
بچه‌ها باوجود داشتن انرژی همیشه هم شادی را دوست ندارند. بعضی اوقات سکوت خیلی جذاب‌تر از شادی است. ولی وجود نظم باعث زیبایی می‌شود. یعنی شادی و غم در کنار هم زیبایی آفرین است و تلفیق آنها کار را زیبا می‌کند و زیبا شدن برنامه به نویسنده و کارگردان و مدیر گروه خوب هم بستگی دارد.
شما در برنامه‌هایی که اجرا می‌کنید به شاعر و سروده‌اش توجه می‌کنید؟
در نحوه اجرای برنامه شعر و سراینده اهمیت دارد. شعر باید با بچه‌ها صمیمی باشد تا بتواند دوست کودک شود. ما باید در شعر و قصه کارهای خوب را یاد بچه‌ها دهیم و فقط تلاش کنیم که کارهای بد را تذکر دهیم. به اعتقاد من هنر یکی از زبان‌های ارتباط با خداوند است.
کمی هم از دکور برنامه‌تان بگویید، در حال حاضر جذابیت رنگ‌ها در طراحی صحنه، نقاشی‌ها و کلا بحث محیط روی کودک تاثیر خاصی دارد، درست است؟
بله دنیای بچه‌ها رنگ‌های متفاوتی دارد. پس نیاز به رنگ‌های مختلف در صحنه‌آرایی اهمیت زیادی دارد.
رنگ‌ها براساس روانشناسی رنگ انتخاب می‌شوند یا خیر؟
گاهي این‌طور است که براساس روانشناسی رنگ‌ها انتخاب می‌شوند، ولی به طور دائم این‌طور نیست.
آسیب‌شناسی برنامه‌های کودک چه مواردی را دربرمی‌گیرد؟
در وهله اول می‌توان گفت، اطلاعات کم مجریان باعث آسیب می‌شود، میزان سواد بسیار اهمیت دارد. یک مجری باید بتواند حرفی را که به کودک می‌زند در عمل اجرا کند و شناخت کامل از دغدغه‌های کودک داشته باشد تا بتواند آنها را برایش حل کند.
دغدغه بچه‌های امروز؟
به نظرم دغدغه بچه‌ها مواردی مثل داشتن پدر و مادر مهربان، تغذیه مناسب، آینده خوب و معلم باسواد است، ولی بزرگ‌ترین دغدغه کودکان در حال حاضر بهداشت روانی آنهاست که باید با تلاش پدر و مادر و مسؤولان حل شود.
موفقترین برنامه‌های کودک از دید شما کدامند و چه ویژگی‌هایی دارند؟
موفقترین برنامه‌های کودک از نظر من برنامه‌ای است که نخستین هدف آن شادی بچه‌هاست و بتواند حین شادی مفاهیم را به بهترین نحو انتقال دهد و بهترین‌ها را برای کودک بازگو کند.
به نظر شما مجری موفق برنامه‌های کودک باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟
به نظرم مجری خوب، فردی است با چهره‌ای خوب و روحیه‌ای شاد و پرانرژی. کسی می‌تواند موفق باشد که بازی کردن را جدی بگیرد نه جدی بازی‌کردن را اجرا کند.
حرف آخر ...
من به همه دوستان و بچه‌ها می‌گویم در کنار توکل به خداوند به آرزوهایتان خواهید رسید. دنیا از آن کسانی است که آرزو دارند و انسان‌های بی‌آرزو، آنهایی هستند که دنیا را خنثی می‌بینند و رسیدن به هدف را برای خود محال می‌دانند.
پروانه حسین‌زاده