طرح خاورميانه بزرگ كه از سوی بوش پسر تدوين و بنا نهاده شد، از همان ابتدا بر چند اصل بنيادين تأكيد مي‌كرد. مطابق اين طرح، تركيه و اسرائيل به عنوان الگوي كشورهاي منطقه براي دستيابي به توسعه معرفي مي‌شدند و از كشورهايي كه در دايره خاورميانه بزرگ قرار مي‌گرفتند، خواسته مي‌شد كه پا جاي پاي تركيه و اسرائيل قرار دهند تا بتوانند پله‌هاي رشد و ترقي را سريع طي كنند. از اين رو تحليلگران اين طرح را تلاشي براي رسوخ انديشه‌هاي سكولار حاكم بر تركيه و اسرائيل در كشورهاي اسلامگراي منطقه مي‌دانستند. اين طرح كه بسيار زودتر از آنچه كه پيش‌بيني مي‌شد، متوقف شد، مي‌كوشيد بسترهاي لازم را براي به رسميت شناخته شدن اسرائيل در منطقه و پايان دادن به بحران مشروعيت اين رژيم فراهم كند.
يكي از مهم‌ترين دلايلي كه سبب شده بود تركيه به عنوان الگوي كشورهاي خاورميانه معرفي شود، غلبه گفتمان لائيك در فضاي سياسي اين كشور بود. هر چند مردم تركيه مسلمان بوده و غالبا انديشه‌هاي اسلامگرايانه داشتند اما گفتمان لائيك از زمان آتاتورك تبديل به گفتمان غالب در تركيه شده بود و تمامي تلاش‌ها براي بازگشت به اسلام نيز كه از سوی احزابي نظير فضيلت و افرادي نظير نجم‌الدين اربكان پيگيري مي‌شد، ناكام مي‌ماند چرا كه ارتش تركيه خود را پاسدار انديشه آتاتورك و نظام لائيسيته حاكم بر تركيه مي‌دانست و اجازه هيچگونه تحركي عليه اين نظام را نمي‌داد تا جايي كه ژنرال‌هاي ارتش اين كشور نشان دادند براي حفاظت از آرمان‌هاي آتاتورك حاضر به كودتا عليه دولت وقت نيز هستند. افزون بر اين، ويژگي منحصر به فرد ديگري تركيه را از نظر تئوریسين‌هاي ايالات متحده شايسته معرفي شدن به عنوان الگو مي‌كرد، مناسبات نزديك آن با اسرائيل بود. در شرايطي كه تمامي كشورهاي منطقه مشروعيت اسرائيل را زير سوال مي‌بردند، آنكارا متحد استراتژيك تل‌آویو محسوب مي‌شد و حتي ارتش دو كشور مناسبات بسيار نزديكي با يكديگر داشتند و رزمايش‌هاي متعدد نظامي برگزار مي‌كردند تا جايي كه عبدالله اوجالان، رهبر پ.ك.ك از سوی موساد و در كنيا دستگير و سپس به تركيه تحويل داده شد كه اين اقدام موساد ميزان همپوشاني منافع اسرائيل و تركيه را كاملا نشان مي‌داد. اين تعاملات از سال 1995 روندي رو به رشد داشت.
اما با روي كار آمدن دولت اردوغان در سال‌هاي اخير و توفيقات داخلي و خارجي حزب اسلامگراي عدالت و توسعه، اين روند رو به رشد نه‌تنها متوقف شد كه سير نزولي به خود گرفت. موضع‌گيري‌هاي سران تركيه نشان داد كه اين كشور تصميم دارد راه خود را آشكارا از رژيم صهيونيستي جدا كند لذا جدايي بين تركيه و اسرائيل رفته رفته عميق‌تر شد. به واقع تركيه تصميم دارد حمايتي كه از سال 1995 به اين طرف از اسرائيل کرده را متوقف سازد. شكست حصر اعراب با بهره‌گيري از تركيه، يكي از مهم‌ترين مراحل استراتژي منطقه‌اي رژيم صهيونيستي بود و اين رژيم تا حد زيادي نيز در اين زمينه موفق عمل كرده بود اما به نظر مي‌رسد از اين پس تركيه تصميم ندارد بار اسرائيل را بر دوش خود حمل كند. شواهد اين واگرايي نيز از هم‌اكنون آشكار است. دولت اردوغان در حال حاضر مهم‌ترين دشمنان اسرائيل را به‌عنوان دوست خود تلقي مي‌كند.
اوج تنش‌هاي تركيه و اسرائيل را بايد ظرف چند ماه اخير دانست. در جريان جنگ غزه اردوغان بشدت عليه رژيم صهيونيستي موضع گرفت و واقعه غزه را با كربلا مقايسه كرد. حتي عبدالله گل، رئيس‌جمهور تركيه و ديگر رهبر حزب اسلامگراي عدالت و توسعه نيز از صرف شام در مراسمي كه اولمرت، نخست‌وزير رژيم صهيونيستي در آن حضور داشت، سر باز زد اما اوج تقابل تركيه و اسرائيل در اجلاس داووس رخ داد. رجب طيب اردوغان در جريان اين اجلاس، شیمون پرز، رئيس رژيم صهيونيستي را مخاطب قرار داد و شديدا به وي به خاطر كشتن مردم مظلوم فلسطين اعتراض كرد. از آن به بعد تنش در روابط آنكارا - تل‌آویو به اوج خود رسيد. پرونده‌هايي نظير اختلاف ارضي تركيه و يونان بر سر قبرس، مجددا نبش قبر شد حتي مسأله كشتار ارامنه نيز بار ديگر به عنوان اهرم فشاري عليه آنكارا روي ميز قرار گرفت و حتي اوباما از ادعاي قتل‌عام ارامنه از سوی دولت عثماني حمايت كرد كه بايد تمامي اين مسائل را تلاشي براي تشديد فشارها بر آنكارا براي نزديك شدن به رژيم صهيونيستي قلمداد كرد. اين تلاش‌ها در حالي انجام مي‌شود كه محبوبيت دولت اسلامگراي اردوغان در تركيه بشدت رو به افزايش است. از نظر اقتصادي دولت وي توانسته است بسياري از مشكلات مردم تركيه را كه دولت‌هاي لائيك از حل آن عاجز بودند، حل كند. از اين رو بسياري پيشاپيش دولت اردوغان را پيروز انتخابات آتي در اين كشور مي‌دانند. افزون بر توسعه اقتصادي تركيه، اردوغان درصد بالايي از محبوبيتش را مرهون مواضع ضدصهيونيستي خود است چرا كه مردم تركيه مسلمانند و همواره برخلاف دولت‌هاي خود، دغدغه حمايت از مردم مظلوم فلسطين را در مقابل رژيم صهيونيستي داشته‌اند.