«ژان بودریار» در کتاب «آمریکا» دست به مقایسه جالبی میان شهرهای اروپایی و نیویورک می‌زند. وی معتقد است شهرهای عمده اروپایی بار معنایی بسیاری دارند، در حالی که نیویورک و جلوه‌های شهری آن از هرگونه معنا تهی به نظر می‌رسد. «خسرو خورشیدی» از طراحان صحنه و معماران داخلی بنام نیز شهرهایی چون رم، پاریس و لندن را همچون موزه‌هایی می‌داند که هنوز هویت تاریخی خود را حفظ کرده‌اند. در این میان، جایگاه ابرشهری چون تهران کجاست و این شهر را در کدام رده می‌توان دسته‌بندی کرد؟ بسیاری معتقدند با آغاز حکومت پهلوی ـ بویژه پهلوی دوم ـ در ایران، شاکله اصیل و ناب معماری ایرانی و منظر مناسب شهری از بین رفت. تلاشی که در اواخر دوره قاجار برای احیای این معماری صورت گرفته بود و نزدیک بود به نتایج پرباری برسد اسیر نوعی انگاره شد که اتفاقاً از سمت معماری و شهرسازی بی‌هویت بین‌المللی آمده بود؛ نوعی معماری که از بطن مکتب معماری شیکاگو و بعدتر، تجربه‌گردی‌های کسانی چون «لوکوبوزیه» به وجود آمده بود، در حالی که این شیوه معماری و شهرسازی در بسیاری از نقاط دنیا ـ همچون هند ـ نتایجی وارونه و نامطلوب به جای گذاشته بود. بدین‌ترتیب، بلایی بر سر معماری تهران آمد که نتیجه‌اش شهری فاقد هویت و معنا بود. با این حال، مدتی است شهرداری تهران طرحی را تصویب و به اجرا درآورده که در صورت صحیح انجام شدن، می‌تواند نویدبخش بازیابی هویت تهران یا لااقل آماده‌سازی این پروسه باشد!
صرف نظر از جزئیات این طرح، تمامی ابنیه‌ای که از این پس ساخته می‌شوند باید از نظر نما با ساختمان‌های مجاور خود هماهنگی داشته باشند در غیر این صورت «پایان کار» این ساختمان‌ها صادر نخواهد شد. می‌توان به این طرح از دو سوی کاملا متفاوت نگریست و آن را مورد بررسی قرار داد:
1ـ در همه شهرهای تاریخی، شهرداری‌ها توجه عمده‌ای به نمای بناها از خود نشان می‌دهند و به ساخت و سازها بسیار حساسند. در اینگونه شهرها نمای بناها، بدون تعارف، به شهرداری و قوانین سفت و سخت آن تعلق دارد. بدین‌ترتیب، هرگونه نوسازی یا بازسازی باید بر مبنای آنچه بوده است صورت گیرد. در این شرایط، داخل بنا به شهروندان و سلایق آنها و خارج آن به تاریخ و هویت اصیل شهر تعلق دارد. در اینگونه شهرها مناطقی نیز برای طرح‌های امروزی معماری اختصاص می‌یابد. این در حالی است که تاکنون شهرداری تهران توجه خاصی به نماهای شهری از خود نشان نداده و این طرح می‌تواند سرآغاز هویت‌بخشی به شهری در حد و اندازه‌های پایتخت ایران باشد.
2- در این طرح، به هماهنگی بناهای مجاور توجه شده است. این در حالی است که می‌توان روی طرح‌هایی مبتنی بر معماری ایرانی همواره با مواد و مصالح بومی نیز تأکید کرد و تسهیلات ویژه‌ای برای کسانی که از این امر تبعیت می‌کنند در نظر گرفت. ضمن آنکه شهرداری می‌تواند با مشاوره‌های تخصصی راه را برای گسترش معماری ایرانی در بطن شهر بگشاید. تنها کافی است نگاهی به بازسازی یکی از مجموعه بناهای واقع در خیابان منوچهری بیندازیم تا راز معماری ایرانی و سهولت انجام گرفتن این مهم بیش از پیش آشکار شود. بی‌تردید، معماری ایرانی چنان قدرت و زیبایی‌ای دارد که در ترکیب آن با مؤلفه‌های مدرن می‌توان شهری زیبا و جذاب به وجود آورد.
در پایان شاید بد نباشد که شهرداری پایتخت با توجه به کثرت دیدگاه‌های معمارانه در امر بازسازی بافت‌های تاریخی شهر، به تجدید نظری اساسی در مورد شرکت‌های مشاور شهرداری‌های مناطق دست بزند چرا که نگاهی به اقدامات انجام شده تحت نظارت این شرکت‌ها نشان از نوعی بی‌توجهی و عدم شناخت نسبت به هویت محله‌های قدیمی و ناآگاهی نسبت به مسائل روز مرمت و نوسازی بافت‌های فرسوده و تاریخی دارد.
آسمانخراشی که سایه ندارد
مهر:
پاریس تا کمتر از 2 سال دیگر شاهد افتتاح نخستین آسمانخراش بدون سایه جهان خواهد بود. این آسمانخراش از سوی طراحان سوئیسی استادیوم «لانه پرنده» پکن ارائه شده است و در 50 طبقه ساخته خواهد شد. در 3 دهه گذشته اجازه هیچگونه
ساخت و ساز بیشتر از 37 متر در پاریس داده نمی‌شد و اکنون این آسمانخراش در حالی ساخته می‌شود که بدون ایجاد سایه در سطح شهر نه‌تنها موجب دلتنگی مردم و ایجاد تاریکی در شهر نشده بلکه به خاطر انعکاس نور خورشید در آن بر درخشندگی پاریس نیز می‌افزاید. این آسمانخراش تنها از فولاد و شیشه ساخته می‌شود و پیش‌بینی شده در آینده‌ای نه‌چندان دور از حیث جذب گردشگر دسته کمی از برج تاریخی ایفل نداشته باشد. شکل کلی این آسمانخراش مانند هرم سه‌گوش بوده که به همین دلیل هیچگاه سایه تولید نمی‌کند اما نکته مهم درباره این آسمانخراش این است که هیچگونه سایه‌ای نیز روی بدنه آن ایجاد نمی‌شود. هفته‌نامه تایم اخیرا این آسمانخراش را به عنوان یکی از 50 دستاورد علمی - تکنولوژیکی برتر جهان در سال 2008 معرفی کرده است.