اصل 50 قانون اساسی میگوید: «در جمهوری اسلامی ایران حفاظت از محیطزیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی میشود. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمت پیدا کند، ممنوع است».
هدف از ایجاد فضای سبز
1- زیباسازی فضای شهری
2- ایجاد اکوسیستمهای فعال طبیعی در فضای شهری جهت بهبود کیفیت زیست محیطی
3- ترکیبی از دو هدف فوق
با نگاهی سطحی به آنچه در تهران، فضای سبز نامیده میشود، آشکار میشود که در اینجا هدف اصلی زیباسازی فضای شهری بوده است زیرا این فضای سبز بیشتر از درختان و درختچههای «سبز ـ تصفیهای» است. البته در این واقعیت که حتی چمنکاری برای محیط اطراف خود تاثیر مثبت میگذارد شکی نیست.
چمنکاری علاوه بر اثرات میکروکلیماتیک به دلیل برخورداری از رنگ آرامشبخش سبز، اثرات مثبتی روی چشمان و روان بیننده میگذارد. با این همه شهری با آلودگی تهران بیشتر نیازمند اکوسیستمهای طبیعی، پرتحرک و فعال جهت بهبود شرایط زیست در شهر است تا زیباسازی صرف. به عنوان مثال در میدانهای فردوسی یا ولیعصر ، با یک چنین ترافیک سنگینی بهتر بود به عوض حوض و فواره، با درختچههای همیشه سبز و چمنکاری، فضای سبزی احداث شود که بتواند به تصفیه هوا کمک کند یا پارک شهر؛ زمانی که این پارک بنا شد، هدف اصلی از احداث آن رسیدن به یک زیبایی هندسی بوده است ولی امروز ارزش فرهنگی ـ تاریخی پارک شهر به مراتب بیشتر از اثرات زیستمحیطی آن است. یکی از مشکلات اساسی، نامعین بودن تعریف فضای سبز در تهران است. در حال حاضر آنچه از خاک میروید جزو فضای سبز تلقی میشود؛ از نوارهای سبز باریک میان بزرگراهها گرفته تا چمنکاری پارک کودکان ، مدارس ، بیمارستانها و...
سوزنیبرگان به علت همیشه سبز بودن و در نتیجه فتوسنتز ممتد در مقابل آلودگیهای هوا بسیار حساس بوده و پس از گذراندن دوره خودبازسازی و حد تحمل آلودگی به یکباره بهطور کامل از بین خواهند رفت. خسارت زیستمحیطی معمولا زمانی نمایان میشود که کار از کار گذشته است. در حقیقت هنر اکولوژیست محیط زیستشناس در پیشبینی و پیشگیری از خطرات بالقوه و احتمالی است، اما در طراحی فضای سبز تعادل بخشنده و طبق قوانین اکولوژیک خودبازسازنده و فعال فضای سبزی است که حداقل نشان دهنده خصوصیات زیر باشد:
1- وسعتی معادل 5/0 هکتار (به عرض حدود 40 متر)
2- این متناسب با شرایط اکولوژیک منطقه درختکاری شده است و برای این کار، باید حتیالامکان از درختان تهیبرگ استفاده شود.
3- تا حد امکان از ایجاد فضای سبز تکنوعی خودداری شده، به درختکاری مخلوط اولویت داده شود.
4- از آنجا که چنین فضای سبزی در شهر تهران باید از یک موجود پرتحرک بوده و از سوی دیگر تاب و تحمل بار آلودگی تهران را داشته باشد، باید از گونههای مقاوم در برابر آلودگی هوا استفاده شود.
5- هدف نهایی از چنین طرحی باید علاوه بر تاثیرگذاری بر آلودگی هوا، ایجاد یک بیوتیپ طبیعی برای پرندگان شهرزی (یا بالاجبار شهرزی) مانند انواع گنجشکها ، سار زاغی و ... و نیز تفرجگاهی برای ساکنان شهر باشد. البته در صورت راه افتادن چنین سیستم طبیعیای، پرندگان و حتی پرندگانی که مدتهاست از تهران مهاجرت کردهاند خود به خود به این زیستگاهها روی خواهند آورد.
* کارشناس فضای سبز شهرداری تهران
ماموت پس از 10 سال آماده شد
وطن امروز:
سالن جدید اپرایی در شهر گراتس با حضور 2 هنرمند ایرانی آغاز به کار کرد. این سالن به پیشنهاد دانشگاه موسیقی گراتس، ماموت (MUMUTH) نام گرفته که مخفف موسیقی و اپرا Music و
Musictheater است. طراحی این سالن پس از انجام یک مسابقه بین معماران مختلف، به معماری هلندی به نام بن وان (Ben Van) رسید. این تالار شامل قسمتهای زیادی همچون سالن تمرین نوازندگان و خوانندگان، سالن اصلی کنسرت، سالن کر، چندین اتاق تمرین و اتاقهای مختلف پشت صحنه است. معماران ماموت درباره این سازه میگویند: میخواستیم بنایی بسازیم که تا آنجا که امکان دارد کارکردی کاملا موسیقایی داشته باشد. 10 سال پیش این بنا به منظور میزبانی نمایشها و کنسرتهای موسیقی ساخته شد ولی در عین حال یک لابراتوار آکوستیک فراتکنولوژیک را نیز شامل میشود. هانس فائو، مهندس فنی پروژه چنین میگوید: نوع آکوستیک بنا هم قابل تنظیم است و بدین ترتیب همیشه صداها میتوانند برای تمام انواع اجرا در ایدهآلترین شکل ممکن تنظیم شوند. از فضاهای چندمنظوره و قابل انعطاف سالن اجرای اصلی گرفته تا مواد و مصالح مدرن و امروزی نظیر بتون روکار که زینتبخش حجمهای حلقوی بنا هستند، همه و همه MUMUTH را به یکی از پیشرفتهترین و پویاترین سالنهای اجرایی اروپا بدل ساختهاند.