امید عبداللهی: كشور تایلند با نام قدیمی سیام و با دارابودن جمعیتی بالغ بر 60 میلیون نفر در منطقه جنوب شرقی آسیا واقع شده است. اغلب مردم این کشور از نژاد تایی و بودایی مذهب هستند. مدتهاست که این کشور دستخوش تحولات و ناآرامیهای زیادی شده است.
حزب «ائتلاف مردمی برای دموکراسی» (جنبش پاد) در واقع کانون اصلی همه درگیریهای چند سال اخیر تایلند را تشکیل میدهد. این حزب در سال 2005 و به منظور مبارزه با تاکسین شیناواترا، نخست وزیر وقت، توسط یکی از شرکای تجاری سابق او تشکیل شد و از حمایت بازرگانان و صاحبان صنایع در تایلند برخوردار بوده است. آنها شیناواترا را متهم میکردند که با بهرهگیری از اکثریت قابل توجه در پارلمان و سوء استفاده از قدرت، درصدد پیشبرد منافع اقتصادی شخصی است و خواستار برکناری او از قدرت شدند. تلاشهای بیوقفه این حزب و اعتراضات فراگیر در کشور تایلند نهایتا در ماه سپتامبر سال 2006، منجر به برکناری دولت تاکسین شیناواترا از حکومت شد. اما در انتخابات ژوئیه سال 2007، باز هم حزب قدرت مردم به رهبری سمک سونداراوج بود که توانست بیشترین شمار کرسیهای پارلمانی را بدست آورد و با ائتلاف با چند حزب دیگر، دولت را تشکیل دهد. این حزب با هدف حمایت از سیاستهای تاکسین شیناواترا تاسیس شده بود اما با به جریان افتادن پرونده اتهامات علیه نخستوزیر سابق و همسرش به اتهام فساد مالی، به تدریج روش مستقلی را در پیش گرفته است. اما این حکومت جدید هم دولت مستعجل بود و دادگاه قانون اساسی تایلند سمک سونداراوج را به دلیل تصدی همزمان سمت دولتی و شغل خصوصی وادار به کنارهگیری از سمت نخستوزیری کرد و پس از آن ائتلاف حاکم سومچایی وونگساوات را به جانشینی او برگزید. دولت وونگساوات توانست برای مدتی اوضاع تایلند را کمی آرام کند و فقط زمزمههایی مبنی بر خویشاوندی وونگساوات با «تاکسین شیناواترا» به گوش میرسید. شیناواترا در چشم تایلندیها نماد بیبندوباری، مافیای قدرت و فساد سیاسی و سوءاستفاده از قدرت است و همین حساسیتهای زیاد مردم و بویژه حزب پاد به تاکسین موجب شد زمزمه مخالفت با وونگساوات شکل بسیار جدیتری به خود گیرد و مساله به مخالفتهای خیابانی کشانده شود.
در ۷ اکتبر در حرکتی دستور شلیک به سمت معترضان حکومت از سوی نخستوزیر جدید صادر شد؛ اتفاق خطرناکی که در دولت سانداراوج هرگز روی نداد. حاصل این خطای بزرگ، 2 نفر کشته و ۴۰۰ نفر زخمی بود. از آن زمان جنبش «پاد» نیز شکلی دیگر گرفت. آنها جدیترین حرکات خود را با تسخیر فرودگاه آغاز کردند. این اعتراضات هرچند لطمات جبرانناپذیری را بر پیکره اقتصاد تایلند که مهمترین منبع درآمدش را جهانگردان تشکیل میدهند، وارد ساخت اما برکناری وونگساوات تنها خواستهای بود که میتوانست معترضان را راضی کند. این بار هم اعتراضات حزب پاد جواب داد تا نشان دهد که این حزب نقش اساسی و تعیین کنندهای در قدرت تایلند دارد. دادگاه قانون اساسی تایلند بالاخره طی حکمی رای به برکناری «سومچایی وونگساوات» نخست وزیر داد و حکم انحلال سه حزب سیاسی دخیل در ائتلاف حاکم را صادر کرد.
حال آنچه مهم است این مساله است که آیا با انحلال دولت کنونی تایلند و کنارهگیری نخستوزیر، آرامش به تایلند باز خواهد گشت یا خیر. به نظر میرسد این مساله ارتباط بسیار تنگاتنگی با نتایج انتخابات آتی در تایلند خواهد داشت چراکه روی کار نیامدن پارلمان و نخستوزیر منتسب یا نزدیک به شیناواترا به یکی از مهمترین دغدغههای حزب «پاد» تبدیل شده است چرا که این ناآرامیها بیش از آنچه ریشه در دموکراسیخواهی مردم تایلند داشته باشد بازتابی از نگرانیهای مخالفان از دخالت مجدد شیناواترا در امور تایلند دارد. مخالفان معتقدند باوجود آنکه حزب وونگساوات به نام «حزب نیروی مردم» در انتخابات اخیر اکثریت آرا را کسب کرد، اما سومچایی و ونگساوات نخست وزیر منتصب از جانب تاکسین نیز هست و این تاکسین بوده که در این مدت از تبعیدگاهش سرنخ امور را در دست داشته و برنامهاش را از آنجا هدایت میکرده و مشخص نیست در انتخابات آتی هم باز این اتفاق تکرار نشود و اینکه بعید به نظر میرسد که شخص مورد تایید حزب پاد بتواند زمام امور را در تایلند در دست بگیرد. به همین دلیل است که برخی از مخالفان دولت بر این باورند که باید با ساقط کردن دولت، آنچه را که «سیاست نوین» مینامند به اجرا بگذارند که از جمله انتصاب اکثریت نمایندگان پارلمان از سوی پادشاه به جای انتخاب آنان با رای مردم است. به گفته طرفداران دولت، علت طرح این درخواست این است که مخالفان نگران آن هستند که در صورت برگزاری انتخابات پارلمانی، رایدهندگان مانند انتخابات سال 2007 از حزب قدرت مردم حمایت کنند و این حزب مجددا به اکثریت کرسیهای پارلمانی دست یابد.
نکته دیگر این است که آیا در صورت محقق نشدن خواستههای حزب پاد بعد از برگزاری انتخابات مجدد در تایلند این حزب باز هم میتواند به روند کنونی خود ادامه دهد. در این زمینه باید گفت موقعیت این جریان در معرض خطر بزرگی قرار دارد. این خطر را پیراهن قرمزها که تحت عنوان جدیدی به نام اتحادیه دموکراسی برای مقابله با دیکتاتوری «UDD» کار میکنند، برای آنها رقم زدهاند.
«UDD» به عنوان حریف جدی برای پاد مطرح است و آن را متهم به تحریک خشونت و تحریف حقایق کرده است. بنابراین اپوزیسیون تایلند با خطر جدی انشقاق مواجه است اما به هر حال به نظر نمیرسد که انشقاق در اپوزیسیون هم بتواند چارهگشای ناآرامیها در تایلند باشد و شاید به وخیم شدن اوضاع در این کشور هم منجر شود.