۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۳۷
کارنامه 3 ساله استاد محمد‌رضا لطفی در آستانه اجرای گروه‌های «همنوازان» و «بانوان شیدا»

قافله سالار

 

 

 

نزدیک به سه سال از حضور مستمر محمدرضا لطفی، استاد برجسته موسیقی سنتی ایرانی در کشور می‌گذرد. مصاحبه‌های مطبوعاتی پس از ورود و اعلام رسمی ادامه زندگی و فعالیت در ایران خبری بود که در سال 84 جامعه موسیقی و مخاطبان حرفه‌ای موسیقی سنتی را امیدوار کرد. او به عنوان یک هنرمند تمام‌عیار که به نوعی تبلور هنر موسیقی اصیل ایرانی در ذهن سه نسل تا کنون بوده و هست، مطبوعات ایران با سلیقه‌های سیاسی و اجتماعی متنوع را تحت تأثیر قرار داد.

او در بدو فعالیت،‌ هنرستان موسیقی ایرانی «مکتبخانه میرزا عبد‌الله» موسسه فرهنگی-هنری «آوای شیدا» را با مدیریت خودش تأسیس کرد و در طول 3 سال، هنرجویان متعددی را از نقاط مختلف کشور در انواع سازهای موسیقی ملی ایرانی در کلاس‌های پیشرفته و مقدماتی مکتبخانه تربیت کرد. از دیگر سو با فعال‌سازی مؤسسه فرهنگی - هنری آوای شیدا، آثار استاد از جمله کنسرت‌های داخل و خارج و کتاب سال شیدا دیگر بار انتشار پیدا کرد. این اتفاق مبارکی بود که به نوعی نخستین انتظار مخاطبان مشتاق آثارش را برآورد كرده‌است. در این میان آلبوم «خموشانه» که قبل از این انتشار نیافته بود نیز منتشر شد. این اثر به لحاظ اینکه نخستین مجموعه حاوی بداهه‌نوازی استاد با کمانچه بود و اینکه مقدمه‌ای مکتوب و مفصل در مورد وضعیت کمانچه‌نوازی در ایران را شامل می‌شد، مورد توجه خاص مخاطبان موسیقی قرار گرفت. استاد لطفی البته از نخستین کسانی بود که آثار «کلنل علینقی وزیری» و همنوازی موسیقی ایرانی به شیوه هارمونی غربی را از جنبه‌های علمی، نظری و عملی مورد نقدی جدی قرار داد. نگاهی به فضای دهه 50 نشان می‌دهد در نهضت فکری ایران و شعار بازگشت به خویشتن و نفی غربزدگی از شؤون مختلف زندگی ایرانی که به انقلاب اسلامی منجر شد، محمدرضا لطفی با مقالات و آثارش به واقع از مهم‌ترین جریان‌سازان موسیقی ایرانی همگام با آرمان‌ها و احساسات مردم بود.

استاد لطفی در نخستین تابستان حضور دائمی خود در فضای باز کاخ نیاوران سه شب به اجرای موسیقی ایرانی به صورت بداهه به همراهی تنبک محمد قوی حلم پرداخت. این کنسرت به شیوه اجرای استاد درفضایی کاملا ایرانی، گرچه در کشور تا آن زمان تجربه نشده بود به نحوی که تک‌نوازی بصورت بداهه بیش از سه ساعت به طول انجاميد، اما انتظار برخی از مخاطبان حرفه‌ای و همکاران او در گذشته را برآورده نکرد. گرچه برخی از انتقادها باعث شد روابط موسیقیدانان برجسته کشور برای مردم تیره و تار جلوه کند، اما مباحث داغ موسیقی ایرانی از ابتدای ورود استاد به کشور تا مدت‌ها بعد از کنسرت بداهه‌نوازی نیاوران قسمت‌های عمده‌‌ای از فضای مطبوعات را به خود اختصاص داد. اعلام اجازه استاد به پخش کنسرت توسط صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز یکی دیگر از اخبار جالب توجه قبل از این کنسرت بود. استاد لطفی شش ماه بعد به معرفی گروهای سه‌گانه شیدا پرداخت. وی با ساماندهی و رهبری این سه گروه، سه جریان رسمی در موسیقی ایرانی را به رسمیت شناخت. وی در این برهه معرفی جوانان کم‌تجربه و با استعداد را بار دیگر آغاز کرد؛ راهی که خود او، استاد مجید کیانی و استاد حسین علیزاده طلیعه‌داران آن بودند. لطفی گرچه در کنار هم آوردن همنوازان چاووش و شیدا و عارف سال‌های 58-57 ناموفق بود اما در اجرای قطعات توسط این سه گروه تبحر خود در کشف استعدادها را نشان داد.

این نابغه موسیقایی کشور هم‌ اکنون بعد از گذشت کمتر از هفت ماه، در آستانه سی‌امین سالگرد انقلاب اسلامی، در گامی دیگر با دو گروه از گروه‌های سه‌گانه شیدا در جشنواره موسیقی فجر که همیشه جای خالی بزرگان موسیقی ایران را احساس می‌کرد، به صحنه می‌آید. در این کنسرت قرار است چاووش‌های شش و هشت که به خوانندگی محمد‌رضا شجریان و شهرام ناظری در شور و حال انقلاب ساخته و اجرا شده بود، توسط گروه‌های همنوازان و بانوان شیدا اجرا شود. این کنسرت‌ها همچنین با بداهه‌نوازی استاد همراه می‌شود که گمان می‌رود شیوه نوازندگی او در آن سال‌های دور پاسخ عملی استاد به برخی از انتقادها باشد. اینکه استادی در این سطح در مدت کوتاهی بتواند با اینچنین فعالیت‌های گسترده به قافله موسیقی ایرانی نوایی تازه بخشد، بسیار مغتنم است. ارائه موسیقی اصیل، جدی و فاخر چه به صورت تک‌نوازی، چه همنوازی و معرفی آن به نسل جوان، آموزش هنرجو‌ها در سطح وسیع و معرفی برترین‌های آنان به جامعه هنری کشور، هدایت و راهبری گروه‌های بزرگ موسیقی، همه و همه شایسته تقدیر و تکریمی درخور است. کاری که لطفی در حال انجام آن است شاید در 20 سال گذشته از کمتراستادی در این سطح مشاهده شده باشد. قرار گرفتن اخبار موسیقی اصیل ایرانی در صدر اخبار فرهنگ و هنر و ایجاد تکاپو و نشاط جامعه موسیقی ایرانی در 20 سال گذشته، هر از چندی به عهده استاد شجریان و تنی انگشت شمار از استادان بود، اما در ظرف سه سال اخیر، استاد لطفی با مدیریتی نو و بر اساس شناخت ژرف از مختصات زمان، به حقیقت آن را «قافله‌سالاری» کرد. محمدرضا لطفی موسیقیدانی است که هیچ دوره‌ای از زندگی کاری‌اش نام «سکوت» نگرفته و هیچ‌گاه مخاطبان خود را در حسرت سر ذوق آمدن خود رها نساخته و تمام ناملایمات دوران فعالیت پرثمرش را هوشمندانه مدیریت کرده است.

ارسال نظر
captcha
پربیننده