آقای کرزای! شما اخیرا در مصاحبه‌ای با فرید زکریا در 19 آوریل گفته بودید، دیگر امروز القاعده جایی در افغانستان ندارد و در همان سال 2001 با عزم جدی مردم افغانستان و حمله نیروهای آمریکایی بساط خود را از کشور شما جمع کرده است. آیا هنوز هم اعتقاد دارید القاعده هیچ حضور و اثری در افغانستان امروز ندارد؟
بله، هنوز هم همین اعتقاد را دارم، القاعده زمانی در افغانستان حضور داشت اما حالا وضعیت فرق کرده و بیرون از مرزهای ما باید به دنبال آنها بود.
اگر این‌طور است پس چرا برای مبارزه با القاعده تلاش می‌کنید؟
نکته دقیقا در همین جاست. ما می‌گوییم، جنگ علیه تروریسم نباید به روستاهای افغانستان کشیده شود، چرا که به‌رغم تصور موجود، روستاهای افغانستان آبشخور القاعده و حرکات تروریستی نیست. آنچه در مبارزه با القاعده اهمیت دارد، حامیان مالی این جریان است که در بیرون مرزهای افغانستان قرار دارند. فهماندن این مطلب به دستگاه سیاست خارجی اوباما همان چیزی است که من را دوباره به واشنگتن کشانده و برای همین مساله به دیدار اوباما آمده‌ام. حملات هوایی آمریکا در افغانستان نه تنها در مکان صحیح خود انجام نمی‌شود، بلکه افغان‌ها را متحمل خسارات بسیاری کرده که جبران آن به سادگی امکانپذیر نخواهد بود.
از میان رهبران افراطی القاعده و طالبان کدامیک خطر اصلی برای دولت و مردم افغانستان محسوب می‌شود، اسامه بن لادن رهبر القاعده، یا ملا عمر رهبر طالبان؟
هیچکدام. شاید آنها این توانایی را داشته باشند که خساراتی را به ما وارد کنند، مردم بی‌گناه را بکشند و مدارس را تخریب کنند اما در مجموع آنقدر‌ها مهم نیستند که خطر و تهدیدی برای افغانستان محسوب شوند. آنچه مسلم است اینکه آنها پیشرفت ما را برای رسیدن به یک آینده درخشان‌تر کند می‌کنند و در این راه به ما صدمه می‌زنند، بازسازی افغانستان را به چالش می‌کشند، پل‌ها را خراب می‌کنند و ساختمان‌ها را منفجر می‌کنند، اما عملا نمی‌توانند تهدیدی برای موجودیت افغانستان امروز باشند و نمی‌توانند باور و ایمان مردم این کشور به دولت آن را تخریب کنند.
من همیشه این سوال را از شما پرسیده‌ام و باز هم به‌رغم تکراری بودن می‌پرسم. آیا شما دقیقا می‌دانید بن‌لادن کجاست؟
نه، واقعا اگر راستش را بخواهید هنوز نمی‌دانم، اما امیدوارم بالاخره روزی او را بازداشت کنیم و به سزای اعمالش برسانیم.
فکر می‌کنید در افغانستان باشد؟
نه، مطمئنا او در مرزهای ما نیست. او نمی‌تواند در افغانستان پنهان شده باشد.
فکر می‌کنید کجاست؟
خب شایعاتی شنیده می‌شد مبنی بر اینکه او در منطقه‌ای در مرز افغانستان و پاکستان استقرار پیدا کرده، اما هنوز از صحت و سقم آن هم اطلاعی نداریم.
فکر می‌کنید اساسا بن لادن زنده باشد؟
راستش با شایعاتی که درباره او می‌شنویم، این احتمال قوت بیشتری گرفته، اما هنوز نمی‌توان با قطعیت سخن گفت .
آقای کرزای! گفته می‌شود شما روابط بهتری با آصف‌علی زرداری رئیس‌جمهور کنونی پاکستان نسبت به پرویز مشرف دارید. آیا این مساله را تایید می‌کنید؟
من با مشرف روابط کاری بسیار خوبی داشتم.
اما گاهی تنش‌هایی در روابط شما با مشرف دیده می‌شد.
گاهی بر سر برخی مسائل مرتبط با افغانستان چنین اتفاقاتی می‌افتاد کما اینکه حالا هم همین مسائل بر سر موضوعات مرتبط با پاکستان وجود دارد، ولی با همه اینها با زرداری هم روابط کاری خوبی دارم و البته تاکید می‌کنم این روابط صرفا کاری است و نه چیز دیگر.
آیا به زرداری اطمینان دارید؟
صد البته، در بسیاری از مسائل اتحاد نظر داریم و این امیدوارکننده است.
آقای کرزای! به نظر شما چه اهدافی باید به لحاظ سیاسی و نظامی در افغانستان برآورده شود تا آمریکا و ناتو نیروهای خود را به طور کامل از خاک این کشور خارج کنند؟
ببینید این اهداف را دولت افغانستان نمی‌تواند به تنهایی مشخص کند بلکه جامعه جهانی بویژه ایالات متحده در تعیین آن نقش مهمی دارند. آمریکا و دیگر اعضای جامعه جهانی پس از 11 سپتامبر و تراژدی نیویورک به افغانستان آمدند تا تروریسم و افراط گرایی را نابود کنند، در جریان این فرآیند به هر حال آزادسازی افغانستان از دست طالبان اتفاق افتاد و این کشور صاحب قانون اساسی جدید شد، به عبارتی اهداف اولیه با تحولاتی که رخ داد کاملا دگرگون شد و امروز شرایط به نحو دیگری است.
بگذارید سوالم را به نحو دیگری مطرح کنم. شما چه مقدار دیگر به کمک این نیروها احتیاج دارید و چه زمانی می‌توانید روی پای خود بایستید؟
ببینید این راه راهی است که همه ما با هم آغاز کرده‌ایم و باید تا پایان آن نیز با هم همراه باشیم. هر چقدر زودتر بر تروریسم در افغانستان غلبه کنیم و جهان احساس امنیت بیشتری بکند، به این تاریخ نزدیک‌تر شده‌ایم. آن وقت می‌توانیم ادعا کنیم که هیچ توجیه دیگری برای ادامه حضور نیروهای خارجی نیست و فرآیند خروج رسما شروع خواهد شد.
خب شما خودتان می‌گویید دیگر القاعده در افغانستان وجود خارجی ندارد، این نقض غرض نیست؟
درست، اما هنوز جنگ علیه تروریسم ادامه دارد. آمریکا صرفا برای خود افغانستان در افغانستان حضور ندارد بلکه برای مبارزه با دشمنی تلاش می‌کند که همواره در حال آمد و شد به افغانستان است؛ دشمنی که در مرزهای ما است و دشمنی که در دیگر نقاط جهان هم شدیدا فعالیت می‌کند. خارجی‌ها به افغانستان آمدند چون تروریست‌ها افغانستان را مرکز و کانون حرکات خود قرار داده بودند.
بالاخره باید یک محدوده زمانی برای خروج این نیروها تعیین کرد، پنج سال، دو سال، 10 سال، چقدر؟
واقعا نمی‌توانم چارچوب زمانی مشخصی را به شما ارائه کنم. می‌توانم این چارچوب زمانی را برای ایجاد نهاد‌ها و موسسات قانونی افغانستان اعلام کنم، مثلا می‌توانم بگویم در 10 سال آینده دولت افغانستان دولتی به مراتب قابل‌تر و شایسته‌تر از الان است.
فکر می‌کنید در این 10 سال، همچنان به کمک ناتو و آمریکا نیازمند خواهید بود؟
برای کمک به بازسازی افغانستان حتما، اما موضوع جنگ علیه تروریسم موضوع کاملا متفاوتی است. شاید ما خودمان هم بتوانیم علیه تروریست‌ها بجنگیم، اگر چه لفظ جنگ را نمی‌پسندم، اما به هر حال همین درگیری روی هم رفته در توان ما بوده و هست، اما شکست کامل طالبان و القاعده کاری نیست که افغان‌ها به تنهایی بتوانند از عهده آن بربیایند. البته در این مسیر افغانستان فقط نیازمند نیروی انسانی نیست، بلکه بیشتر محتاج فناوری نظامی و اطلاعاتی است. آنچه زیاد است سرباز افغان است که می‌توانیم آنها را سازماندهی کرده و در قالب ارتشی بزرگ دربیاوریم، اما به لحاظ اطلاعاتی و تجهیزاتی همچنان نیاز خواهیم داشت.
پس به نظر شما این حضور نظامی به لحاظ زمانی هنوز پرونده‌ای باز است و می‌تواند سال‌ها به طول بینجامد.
بله حتما، اما نمی‌توان گفت چند سال.
آقای کرزای! بگذارید به اوضاع داخلی افغانستان برگردیم. شما اخیرا قانونی را درباره روابط زن و شوهر در زندگی شخصی امضا کردید که جنجال‌های فراوانی را در محافل مختلف به پا کرد که البته به مسائل داخلی زندگی مردم و ارتباط آن با قوانین اسلام برمی‌گردد. گروهی از فعالان حقوق زنان در افغانستان این قانون را مورد اعتراض شدید قرار داده‌اند و حتی مقالاتی را نیز در روزنامه‌های مهمی چون نیویورک تایمز در این باره به نگارش درآوردند. شما پس از اعتراض‌هایی که به این قانون شد در مصاحبه با
CNN گفتید که از مفاد دقیق این قانون اطلاع نداشته‌اید و بدون اطلاع از تبعات احتمالی، آن را امضا کرده‌اید. در این‌باره چه نظری دارید؟
بله درست است، من از جزئیات دقیق این قانون اطلاع کاملی نداشتم. البته سه ماه قبل از اینکه پیش‌نویس این قانون به دست من برسد نماینده افغانستان در کمیسیون حقوق بشر درباره دو بند جنجالی آن نکاتی را به من گوشزد کرد که من هم آن دو بند را برای اصلاح فرستادم و پس از اصلاح تحویل مجلس افغانستان دادم. درباره دیگر جزئیات نه تنها من، بلکه ظاهرا اعضای مجلس افغانستان هم بی‌اطلاع بودند.
بعضی معتقدند شما از این جزئیات اطلاع کامل داشته‌اید، اما برای اینکه حمایت مردمی لازم را برای انتخابات آتی ریاست‌جمهوری به دست بیاورید زیر آن را امضا کرده‌اید.
نه، اصلا چنین اتهامی را نمی‌پذیرم. اگر چه در مطبوعات و رسانه‌ها در این‌باره زیاد مطلب نوشته شده اما اصلا چنین موضوعی در کار نبوده است.
پس اصلا چیزی از این جزئیات نمی‌دانستید.
نه، اصلا.
اما شما خودتان می‌گویید پیش‌نویس اولیه را تغییر داده‌اید.
درست است، اما مساله ارتباطی به این اتهامات ندارد. درست زمانی که از اتهامات اینچنینی مطلع شدم با وزیر عدالت و قضای افغانستان تماس گرفتم. چون باور این مساله برایم بسیار دشوار بود. در جریان جنجال‌هایی که به پا شد من در سفر هلند بودم و به محض بازگشت به کابل، کمیته‌ای از مشاوران عالی خود تشکیل دادم تا برای اصلاح این قانون تا آنجا که می‌توانند اقدام و حتی اگر لازم باشد بند‌هایی از آن را حذف کنند.
آیا این مساله اتفاق افتاده؟
بله، در حال حاضر این اصلاحات اتفاق افتاده است.
پس این قانون در حال حاضر از اعتبار ساقط است.
این قانون همان وقت هم از اعتبار ساقط بود، چون اصلا به مرحله اجرا نرسیده بود. بر مبنای قانون، قوانینی که به امضای رئیس‌جمهور می‌رسد، باید مورد تصویب پارلمان قرار بگیرد تا بتواند اجرا شود که این فرآیند عملا طی نشد.
پس این‌طور که شما می‌گویید این قانون در حال حاضر موضوعیت ندارد.
مگر مورد تصویب پارلمان قرار بگیرد، آن وقت می‌تواند اجرا شود. ولی باز هم تاکید می‌کنم در آن مقطع این پیش‌نویس اصلا به قانون تبدیل نشده بود و جنجال‌های صورت گرفته هم بی‌دلیل بود، اما به هر حال ما تلاش می‌کنیم این قانون را اصلاح کنیم و کماکمان نیز در مرحله اصلاح و بررسی قرار دارد و نهایتا به مجلس افغانستان فرستاده خواهد شد، اما مطمئن باشید آن بخش‌های مساله‌ساز از این قانون حذف می‌شود.
پس هنوز بخش‌هایی از این قانون هست که مورد دفاع شما باشد.
ببینید این قانون نامش قانون خانواده است. بسیاری از اجزای این قانون ناظر به ارتباطات خانوادگی جمعیت شیعه افغانستان است. شاید در مجموع فقط 40 بند از قانون دردسرساز باشد اما مابقی، همان قوانینی است که برای پیشبرد مسائل خانوادگی در افغانستان ضروری است.
اما نگرانی اصلی از این است که افغانستان با این قانون به روزهای سیاه طالبان باز می‌گردد.
اصلا چنین چیزی را نمی‌پذیرم. آن دسته از فقهایی که این قانون را نگاشته‌اند افرادی هستند کاملا باتجربه و باکفایت که سال‌ها در این زمینه سابقه کار داشته‌اند. من خودم ساعت‌ها در این‌باره با آنها بحث و گفت‌وگو داشته‌ام و فرآیند نگارش آن و احتمالا تصویب آن فرآیندی کاملا دموکراتیک و قانونی است و اساسا با تصویری که شما در ذهن دارید متفاوت است. در نگارش این قانون از نظرات همه قومیت‌ها و گروه‌های ذی‌نفوذ افغان استفاده شده و جریانی کاملا خردمندانه بر آن نظارت داشته است. به عبارت دیگر رئیس‌جمهور تنها شخص دخیل در این فرآیند نیست و بسیاری دیگر در آن نقش داشته‌اند.
بگذارید در بخش‌های پایانی این مصاحبه به مساله مهم دیگری بپردازیم؛ مواد مخدر بویژه داستان خشخاش. خودتان می‌دانید این مساله بزرگ‌ترین چالش شما و کشورتان است. در سال 2006 من مصاحبه‌ای با شما داشتم و از شما پرسیدم دقیقا چه طرحی برای حل این مشکل دارید و شما گفتید، همه توان خود را برای خلاص شدن از شر آن به کار خواهید بست و گفتید، می‌توانید به سهم خود با اجرای قانون، بازداشت قاچاقچیان و جلوگیری از کشت این محصول نقش بزرگی در ریشه‌کن شدن آن ایفا کنید. خود شما گفتید، این مشکل اساسا به خود افغان‌ها مربوط است و ملت افغانستان باید برای ریشه کن شدن آن تلاش کند اما هنوز و پس از گذشت سه سال از این وعده‌ها بیش از 80 درصد تریاک جهان را افغانستان تامین می‌کند و این داستان در افغانستان وخیم‌تر شده و ابعاد تازه‌تری هم پیدا کرده است. اگر اشتباه می‌کنم به من بگویید.
نه، من این نگرش را قبول ندارم. در سال 2005 ما فقط سه استان عاری از کشت خشخاش داشتیم در حالی‌که اکنون در 22 استان از 34 استان افغانستان خشخاش کشت نمی‌شود.
اما هنوز افغانستان بنا بر آماری که خودتان هم قبول دارید 87 درصد تریاک جهان را تامین می‌کند.
پاسخ شما را خواهم داد. ببینید تنها یک استان افغانستان است که اکثر تریاک مصرفی جهان در آن تولید می‌شود و متاسفانه دولت افغانستان در آنجا نظارت و کنترل بسیار محدودی دارد. پنج سال پیش که ما کنترل این منطقه را در دست داشتیم، تولید تریاک در آن سه و نیم برابر کمتر از میزان فعلی بود و دیگر مناطق کشور نیز زمین‌های خود را زیر کشت خشخاش قرار داده بودند و همچنان تولید می‌کردند. حال این منطقه در کنترل طالبان است و ما برش خاصی در آنجا نداریم، اما توانسته‌ایم 22 استان دیگر خود را یا به طور کلی یا در بخشی از آنها از کشت خشخاش پاک کنیم و این موفقیت بسیار بزرگی است.
اما تولید این محصول در آن منطقه منبع درآمدی بسیار مهمی برای طالبان محسوب می‌شود.
بله، اما بیش از آنکه منبع درآمدی مهمی برای طالبان باشد، برای قاچاقچیان مواد و مافیای جهانی منبع بسیار مهمی است. باید بدانید پول حاصل از این محصول فقط در افغانستان نمی‌ماند بلکه به نقاط بسیار دیگری راه پیدا می‌کند. این منطقه فقط در صورتی می‌تواند عاری از کشت و تجارت خشخاش شود که دولت افغانستان بر آن کنترل و حاکمیت پیدا کند.
فکر می‌کنید این حاکمیت چه زمانی محقق شود؟
ما تلاش خود را انجام می‌دهیم و در این راه به کمک‌های جهانی نیاز فراوانی داریم. در حال حاضر فشار فراوانی به این مناطق وارد می‌شود و آمریکایی‌ها هم در حال نفوذ به آنجا هستند. مطمئن باشید اگر دولت بر آنجا مسلط شود همه چیز حل خواهد شد و نتایج مثبتی به بار می‌آید، همانطور که در دیگر نقاط این اتفاق افتاد.
نظر شما درباره باراک اوباما رئیس‌جمهور جدید آمریکا چیست؟
فکر می‌کنم می‌توان با اوباما کار کرد. من در سفر اخیر خود گفت‌وگوهای خوبی با او داشتم، اما هنوز نمی‌توانم از مساله کشتار غیرنظامیان در حملات هوایی آمریکا غافل شوم و مسؤولیت این مساله مستقیما به رئیس‌جمهور آمریکا و شخص اوباما مربوط می‌شود.
و سوال آخر، فکر می‌کنید دوباره انتخاب می‌شوید؟
فقط می‌توانم بگویم امیدوارم، همین.
منبع:
CNN - 9 مه 2009
ترجمه: مجتبی صادقیان