شنیدن صدای گرگ، سگ یا زوزه شغال، حس ترس عجیبی در وجود انسان میاندازد. شاید شما نیز تجربهاش را داشته باشید. این نکته شگردی است که در صحنههای ابتدایی فیلم از آن استفاده میشود، تا ضمن اتمام حجت با تماشاگران، بتواند میان صحنههای دلخراش شکنجه و آزار در فیلم، نسبتی همگون برقرار کند. فیلمهای اقتباسی که مدتی است در صنعت فیلمسازی آمریکا و تا حدودی کشورهای دیگر رواج یافته، این فیلم را نیز زیر چتر حمایتی خود قرار داده است. ویلیام ماناهان که با فیلمنامه «جدامانده» اسکورسیزی جایزه اسکار را برده بود، این بار از روی رمان «نفوذ» دیوید ایگنشس، اثری را برای اسکات نوشته است، تا همه اینها بیننده را جذب کند. اما این فیلم چنانکه باید در گیشه موفق نشان نداد. شاید مردم، از فراوانی سیلگونه فیلمهایی که درباره جاسوسی، جنگ، طالبان و از این قبیل ساخته میشود، خسته شدهاند.
با نگاهی به سرنوشت مرموز «راجر فریس» و بازی نه چندان دلپذیر لئوناردو دیکاپریو کمی به یاد شهامتهای بیلی کاستیگن در «جدامانده» که نقشش را خود او ایفا میکند میافتیم. اتفاق مضحکی که خود را دستمایه آن کردهاند و به طور مستقیم، در فیلم به آن اشاره میشود. این است که گاه خود را نیز از دستگاه القاعده یا به نوعی شاخه اردنی آن، السلیم، ناشیتر تلقی میکنند. هنگامی که تروریستها با گردوخاک به راه انداختن به وسیله ماشینهایشان مانع دیدن شکنجه شدن راجر از سوی جاسوسان میشوند و درباره نیروهای نفوذی خودشان که به پندار راجر که در جایی میگوید: «فکر میکردم که شما برای ما کار میکردید، نه برای تروریستها.» اینگونه القا میکنند که حتی CIA نیز رودست خورده است و تروریستها در مرحله بالاتری از آن هستند. سعی در این است که تنفر مردم از تروریستها افزایش یابد. آمریکاییان به موازات راهبردهای نظامی که در آن، از ترور شخصیتها گرفته تا لشکرکشی گسترده و اشغال کشورها استفاده میشود، از راهبردهای فرهنگی بهخوبی بهره میگیرند.
در میان ابزارهای فرهنگی، سینما کارآمدترین است و این کارآمدی به درستی برای آنان شناخته شده. اگر دوباره به بحث بازی گرفتن اسکات از بازیگران فیلم بازگردیم، نقش متفاوت راسل کرو که تمام کارهایش را با استفاده از تکنولوژی جدید انجام میدهد، قابل تامل است. شرایط زمانی و مکانی مختلف برای او قابل اهمیت نیست، خواه در زمین فوتبال خواه در منزل یا در حین رساندن بچهاش به مدرسه باشد یا نه، مشغول راهنمایی کردن مامور بیچارهای باشد که در دل خطر گیر افتاده است یا هر کجای دیگر، هیچ فرقی نمیکند. شخصیت
اد هافمن، مردی که کارهایش را با دروغ و کلک پیش میبرد، نمادی از نادرستیهای سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی صاحبان سرمایه به حساب میآید و شاید این سیاست، در نقل قولی خلاصه شده باشد: «دنیای ما بسیار سادهتر از آنچه فکر کنی قابل نابود کردن است... برای آنکه به سرانجامش برسانی باید فکر کنی!». مارک استرانگ یا به عبارتی هانی سلام که رئیس سرویس مخفی اردن است و راجر برای تحقق خواستهاش با لباسی مبدل وارد گروهشان میشود، نیز پا به پای بقیه بازیگران فیلم، این بار را به دوش میکشد. «به هیچکس اطمینان نکن! همه را فریب بده!» شعار فیلم است، که برداشت مناسبی از مضمون آن را در یک عبارت به ما میدهد. قضیه رمانتیکی که میان راجر فریس و پرستار (با بازی گلشیفته فراهانی) پیش میآید نیز دستگرمی محسوب میشود و حاوی صحنههای کسلکنندهای است که ناشی از سطحی بودن غیرقابل تحمل آن بهحساب میآید یا شاید نوعی کاتالیزور برای جریانی پرافت و خیز در طول فیلم. تند و کند شدن روند فیلم نیز، بیننده را دچار تردید میکند. شاید مثل تردیدی که راجر فریس همیشه مشغول دست و پنجه نرم کردن با آن است. درست یا غلط، این مشکلات بر بدنه نظام امنیتی آمریکا و تا حدودی دنیای امروز وارد است و به همین سبب است که اقرار کردن به آن خود یک حسن به شمار میرود. تدوین مناسب بعضی از صحنهها، به تمام این خصوصیات اضافه شده و ساخت این گونه فیلمها نیز نوعی فرار به جلو برای گریز از رسوایی بیشتر صاحبان سرمایه، در جهان غیرآمریکا و آمریکایی است. ساخت اینگونه فیلمها همچنان نشان میدهد که طرف آمریکایی البته بهزعم خود برای کار فرهنگیاش احترام قائل است و به آن ارزش میگذارد. ارزشهایی از آن دست که نظام سرمایهسالار و ستمگر غرب، آنها را به رسمیت میشناسد و قبول دارد. این دیدگاه فکر و اندیشه بسیاری را برای اهل سینما الزامی کرده است. «مجموعه دروغها» مجموعهای از فریادهای در گلو خفهشدهای است که شاید طبق پیام فیلم نتوان به آنها حتی کمی اعتماد داشت.
نویسنده داستانهای وسترن در گذشت
فارس:
«جانی کوارلز» نویسنده آمریکایی پس از انتشار 12 رمان وسترن و نوشتن فیلمنامههای تلویزیونی در 62 سالگی درگذشت. «جانی کوارلز» از چهرههای ادبیات وسترن آمریکا به حساب میآمد. وی همچنین در نوشتن چندین و چند فیلمنامه وسترن دست داشت و تاثیر زیادی در این ژانر ادبی کشور آمریکا داشته است.