شروین طاهری:تاکنون اذهان مردم جهان تنها قادر بود از واژه‌های «ژاپن» و «هسته‌ای» جمله‌هایی تراژیک بسازد ولی افشاگری یک پایگاه اینترنتی اطلاعات هسته‌ای درباره ذخایر عظیم پلوتونیوم استفاده نشده در این کشور ذهنیت ما را نسبت به موضوع عوض کرده است به طوری که امروز به جرات می‌توان با واژه‌های «ژاپن» و «هسته‌ای» جملاتی هشدارآمیز در مورد یک جنگ هسته‌ای در شرق آسیا سر هم کرد که این بار سرزمین آفتاب تابان در آن نه مفعول بلکه فاعل است. شبکه راشاتودی نخستین رسانه بین‌المللی بود که پنهانکاری هسته‌ای توکیو را فاش کرد. این شبکه روسی دیروز خبر داد: ژاپن حدود 640 کیلوگرم پلوتونیوم غنی‌شده استفاده نشده در نیروگاه‌های اتمی‌اش را به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) گزارش نکرده است، ذخایری که برای ساخت 80 بمب هسته‌ای کافی است. این ذخیره خطرناک 640 کیلوگرمی سوخت هسته‌ای به صورت سوخت اکسید ترکیبی (MOX) از پلوتونیوم و اورانیوم در یک رآکتور از مدار خارج شده در نیروگاه ساگا در شهر جنوبی «جنکای» یافت شده است که دست‌‌نخورده باقیمانده و به مصرف سوخت در رآکتورهای اتمی این کشور نرسیده است.سوخت MOX ابتدا در مارس 2011 در رآکتور شماره 3 شرکت «انرژی الکتریکی کیوشو» که نیروگاه اتمی جنکای را اداره می‌کند،
بارگذاری شد. این درست کمی پیش از فاجعه سونامی در شمال ژاپن و نشت هسته‌ای معروف نیروگاه فوکوشیما بود که با استفاده از این فضای درهم و برهم مقامات ژاپن از مدار خارج شدن رآکتور مزبور و بلااستفاده ماندن سوخت‌ها را طی 2 سال اخیر پنهان نگاه داشته بودند. حتی در ماه مارس 2013 که شینزو آبه، نخست‌وزیر ژاپن و باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا قراردادی را برای انتقال صدها کیلوگرم مواد هسته‌ای حساس از جزیره به ینگه دنیا به امضا رساندند، دولت ژاپن از وجود ذخایر 640 کیلوگرم پلوتونیوم سخنی به میان نیاورده بود. تقریبا همان زمان بود که چینی‌ها بر پایه گزارش‌های دریافتی از سرویس‌های اطلاعاتی‌شان نسبت به تحرکات مشکوک همسایه دریایی شرقی خود برای انباشت ذخایر پلوتونیوم لازم برای ساخت بمب هسته‌ای ابراز نگرانی کرده و هشدار داده بودند اما کاخ سفید و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اطمینان داده بودند که توکیو در فعالیت‌های هسته‌ای‌اش شفافیت کامل به خرج داده است. حال پس از 2 سال پنهانکاری هسته‌ای ژاپن، نگاه‌ها در وهله نخست متوجه رئیس ژاپنی آژانس، یوکیا آمانو می‌شود که به احتمال قوی از موقعیت خود برای رسیدن کشورش به آرزویی دیرین از زمان جنگ دوم جهانی تاکنون یعنی «سلاح بازدارنده هسته‌ای» در مقابل ابرقدرت‌های هسته‌ای جهان، سوءاستفاده کرده است. قرارداد انتقال مواد هسته‌ای ژاپن به ایالات متحده زیر نظر بازرسان آژانس اتمی به امضا رسیده بود و بیانیه مشترک اوباما و آبه به تضمین آژانس می‌رسید، بیانیه‌ای که می‌گفت «تمام اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا و همچنین پلوتونیوم جدا شده از یکی از تاسیسات سازمان انرژی اتمی ژاپن که برای مطالعه فیزیک هسته‌ای در رآکتورهای سریع به کار می‌رود، خارج خواهند شد». هدف از این قرارداد خارج کردن سوخت‌های هسته‌ای استفاده نشده در رآکتورهای ژاپن برای تبدیل به سوختی غنی نشده در آمریکا بود. ژاپن که تنها قربانی بمب هسته‌ای (مورد استفاده آمریکا) در جهان است، خود را نخستین کشور هسته‌ای معرفی کرده است که به دنبال سلاح هسته‌ای نیست اما برملا شدن پنهانکاری 2 سال اخیر دولتمردان این کشور، تردیدها را نسبت به نیات پنهان حاکمان سرزمین آفتاب تابان افزایش داده است. افشاگری‌های اخیر پایگاه اینترنتی اطلاعات هسته‌ای «کاکوجوهو» در مورد گزارش نشدن ذخایر پلاتینیوم استفاده نشده در نیروگاه شهر جنکای، پرده از تلاش پنهان توکیو برای دستیابی به سلاح هسته‌ای برمی‌دارد. نکته اینجاست که پلوتونیوم همچون اورانیوم هم می‌تواند برای تامین سوخت مجتمع‌های تولید انرژی هسته‌ای یا مراکز تحقیقاتی به کار رود و هم به‌عنوان ماده شکافت هسته‌ای در بمب اتمی استفاده شود. در گزارش سایت «کاکوجوهو» آمده است، توکیو در سال 2011 ذخیره پلوتونیوم خود را 6/1 تن اعلام کرده بود، در حالی که این ذخیره حدود 2/2 تن بوده است و این به معنای درنظر نگرفتن سوخت بارگذاری‌شده نیروگاه ساگاست. یک مقام کمیسیون انرژی اتمی ژاپن گفته است ذخیره پلوتونیوم 640 کیلوگرم از آن رو به آژانس بین‌المللی گزارش نشده که هنوز مورد استفاده قرار نگرفته اما نکته اینجاست که این ذخیره باید طبق معاهده لاهه (با آمریکا و سایر کشورهای عضو باشگاه هسته‌ای) به اطلاع سایر کشورهای هسته‌ای می‌رسید. همچنین خبرگزاری ژاپنی کیودو گزارش داده که ژاپن در میان کشورهای غیرمسلح هسته‌ای بیشترین میزان پلوتونیوم را داراست. این کشور به‌طور رسمی ادعا می‌کند بیش از 44 تن پلوتونیوم دارد که میزان واقعی آن 45 تن است. به گزارش کیودو، 3/9 تن از پلوتونیوم ژاپن در داخل این کشور و 35 تن آن در انگلیس و فرانسه نگهداری می‌شود. حال پرسش اینجاست که وقتی پس از فاجعه نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما، رآکتورهای ژاپن از سال 2011 به این سو غیرفعال بوده‌اند، یک تن (کمتر یا بیشتر) ذخیره پلوتونیوم گزارش نشده ممکن است به چه مصارفی رسیده باشد؟
آمانو یار امین آمریکا
نه‌تنها چینی‌ها از 3 سال پیش نگرانی خود را از مسلح‌شدن ژاپن به سلاح هسته‌ای اعلام کرده بودند بلکه روزنامه‌نگاران آمریکایی مثل «جوزف ترنتو» از گلوبال ریسرچ یا «رابرت ویندرم» از شبکه ان‌بی‌سی، با استناد به گزارش‌های درز کرده از سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا، برنامه هسته‌ای ژاپن را نظامی دانسته و حتی عنوان کرده بودند به احتمال زیاد توکیو نه فقط اقدام به ساخت بمب هسته‌ای کرده که همین حالا کلاهک‌هایی هسته‌ای در انبارهای مخفی نگاه‌داری می‌کند. این گزارش‌ها هدف برنامه هسته‌ای نظامی ژاپن را مواجهه با تهدیدهای چین و کره‌شمالی دانسته بودند. مساله اینجاست که آمریکا سال‌هاست پایگاه‌هایی نظامی در ژاپن و اقیانوس آرام به راه انداخته که هدفشان مبنی بر حفاظت از ژاپن به عنوان متحد آسیایی خود در مقابل تهدیدات غربی (از جانب چین و کره‌شمالی) با نظامی‌گری برنامه‌های هسته‌ای توکیو همپوشانی دارد. به عبارت دیگر با توجه به کنترل شدید اطلاعاتی و نظامی آمریکا روی اسیر ژاپنی‌اش از جنگ دوم جهانی به این سو، محال است توکیو برنامه‌های هسته‌ای‌اش را دور از چشم واشنگتن پیش برده باشد. حال سؤال اینجاست چرا آمریکا که در سطح بین‌المللی کوچک‌ترین ظن هسته‌ای به کشورهایی دیگر مانند ایران را مستحق تهدید و تحریم می‌داند، خود در مقابل یک ژاپن مسلح هسته‌ای چشم بر هم گذاشته است؟ از سوی دیگر «یوکیا آمانو» رئیس فعلی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از روز اول با حمایت آشکار آمریکا و متحدان غربی‌اش نظیر فرانسه روی کار آمد. یک سال پس از پیروزی آمانو در انتخابات مجمع IAEA بر رقیب مسلمانش از آفریقای‌جنوبی و نشستن او بر کرسی ریاست آژانس بین‌المللی، روزنامه گاردین یکی از اسناد فاش‌شده توسط ویکی‌لیکس را منتشر کرد که آمانو از یک سال پیش از آن، یعنی حتی پیش از آنکه از طرف دولت ژاپن نامزد ریاست آژانس شود با سفیر آمریکا ملاقات داشته است.
آمانو از سوی مقام اطلاعاتی آمریکایی تهیه‌کننده این سند، فردی معرفی شده که «به صورت مداوم در هر تصمیم استراتژیک ایالات متحده حضور داشته، از انتصاب مقامات عالی آژانس تا مدیریت پرونده ادعایی برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران توسط آژانس. همچنین آمانو در مارس سال 2012 قویا توسط مقامات ارشد سابق آژانس متهم به طرفداری از غرب، ترجیح دادن نظرات شرکای غربی‌اش به نظارت‌ها و ارزیابی‌های هوشمندانه کارشناسان آژانس و به حاشیه راندن مخالفانش در آژانس متهم شده بود. امروز کشف 640 کیلوگرم سوخت پلوتونیوم گزارش‌نشده در کشور آقای آمانو و متحد اصلی آمریکا در منطقه آسیا- پاسیفیک، با توجه به سوابق قبلی وی این ظن را به وجود می‌آورد که آمریکا به دنبال ایجاد موازنه هسته‌ای با رقیب قدرش چین در این منطقه است، همانگونه که در دهه 1970، آمریکا و انگلیس از طریق رژیم‌های هسته‌ای نژادپرست آفریقای جنوبی و اسرائیل به هندوستان به طور پنهان کمک کرده بودند تا در موازنه با چین و روسیه و آنچه تهدید نوظهور اسلامی در منطقه غرب آسیا معرفی می‌شد به سلاح هسته‌ای دست یابد. همه اینها در حالی است که تحت استانداردهای دوگانه آژانس و قدرت‌های غربی، حتی امکان غنی‌سازی متعارف سوخت برای رآکتورهای نیروگاه برق اتمی از برخی کشورها سلب شده است.