
شورش مردم تبریز علیه خودکامگی «محمدعلی شاه قاجار» (1287 ش)
در نوزدهم خرداد 1287 ش برابر با 9 جمادیالاول 1326 ق، انجمن ایالتی تبریز، تلگرافی به انجمنهای ولایتی و علمای نجف ارسال داشت که مفاد آن یادآور سوءنیت شاه در ویران ساختن بنیان مشروطه و خیانت به ملت بود. دسیسهها و نیرنگهای محمدعلی شاه، مردم تبریز را مطمئن ساخته بود که شاه قاجار، هدفی جز سرکوب آزادیخواهان ندارد. از این روی، مردم این شهر در قبال اقدامات شاه، واکنش شدیدی از خود نشان دادند. قطع خطوط تلگراف از طرف دولت که تنها راه برقراری تبریز به تهران بود، بدگمانی مردم را افزود. همچنین تلگراف محمدعلی شاه نیز که بار دیگر به دروغ او را پایبند مشروطه و هوادار مجلس معرفی میکرد خشم مردم را بیشتر برانگیخت. از این رو، شورش فراگیر در شهر شکل گرفت که به محاصره این شهر و وقایع متعددی انجامید.
رحلت فقیه بزرگوار آیتالله «سیدمحمدحسن الهی طباطبایی» (1347ش)
آیتالله سیدمحمدحسن الهی طباطبایی برادر مفسر کبیر قرآن، علامه سیدمحمدحسین طباطبایی در سال 1287ش (1326ق) در تبریز به دنیا آمد. وی در کودکی پدر و مادرش را از دست داد و به همراه برادرش تحت سرپرستی وصی پدر قرار گرفت. سیدمحمد حسن در سنین کودکی مقدمات ادبیات فارسی و عربی و خوشنویسی را فرا گرفت و سپس سطوح عالی حوزوی را زیرنظر استادان خبره به کمال رساند. وی در 18 سالگی به همراه برادر راهی نجف اشرف شد و به مدت یازده سال از استادان بزرگی همچون حضرات آیات سیدعلی قاضی طباطبایی، سیدحسن بادکوبهای، محمدحسین غروی اصفهانی، میرزای نایینی و سیدابوالحسن اصفهانی، در علوم عرفان، فلسفه، ریاضی، طب و فقه و اصول بهره جست. این دو برادر در سال 1314ش بهدلیل مشکلات معیشتی به تبریز بازگشتند و سیدمحمد حسن در حوزه علمیه شهر به تدریس فلسفه همت گماشت. ایشان در اواخر عمر ساکن قم گردید ولی بر اثر بیماری قلبی به تبریز مراجعت نمود تا اینکه مرغ جان این سالک الیالله در شب بیستم خرداد 1347ش برابر با سیزدهم ربیعالاول 1388ق در شصت سالگی از قفس تن به درآمد و پس از تشییعی باشکوه در قم به خاک سپرده شد.
درگذشت عالم زاهد و مجاهد «آقا نجفی اصفهانی» (1331 ق)
آیتالله شیخ محمدتقی اصفهانی معروف به آقانجفیاصفهانی در 22 ربیعالثانی 1262 ق در اصفهان بهدنیا آمد و در آنجا به تحصیل پرداخت تا به مقام اجتهاد رسید. او را به عنوان جامع علوم معقول و منقول شناخته و به قوت حافظه، حضور ذهن، سخاوت و شجاعت ستودهاند. آقانجفی اصفهانی صاحب نفوذ و قدرت معنوی فراوانی بود و از آغازگران مبارزه در جنبش تنباکو به شمار میرود. این فقیه وارسته در دوران مرجعیت خود، در کمک به مردم و رفع ستم از ایشان اهتمام میورزید و در جهت تامین وسایل آسایش آنان کوشش میکرد. بیش از یکصد اثر از آیتالله شیخ محمدتقی رازی باقی است که الاجتهاد و التقلید، اسرارُ الآیات، اسرارُ الاحکام و اسرارُالشَّریعه از آن جملهاند.
رحلت فقیه گرانقدر شیعه، علامه «ملامحمدتقی مجلسی» در اصفهان(1070 ق)
علامه محمدتقی مجلسی در سال 1003 ق در اصفهان بهدنیا آمد. مقدمات علوم را نزد پدرش مولاعلی مجلسی فراگرفت و سپس به حلقه درس علامه عبدالله شوشتری راه یافت. وی سالها از محضر این عالم بزرگ، فقه، حدیث، اصول فقه، کلام و تفسیر را آموخت. علاوه بر آن از درس عالم کمنظیری همچون «شیخ بهایى» بهره برد و روح تشنه خود را از دریای علم استاد، سیراب ساخت. علامه مجلسی همچنین از محضر اساتید دیگر زمان از جمله میرفندرسکی، قاضی ابوالسُّرور و امیر اسحاق استرآبادی نیز استفاده کرد. ایشان پس از سفری به نجف، به حیطه شرح احادیث روی آورد و به تالیف و تدریس پرداخت. علامه محمدباقر مجلسی صاحب بحارالانوار (فرزندش)، محقق خوانساری، سیدنعمتالله جزایری، ملامحمدصالح مازندرانی و ملامحمدصادق کرباسی از جمله شاگردان و رَوضه المتقین، اربعین و شرح زیارتهای مختلف از تالیفات او است. علامه مجلسی در 67 سالگی در اصفهان وفات یافت و در کنار مسجد جامع این شهر به خاک سپرده شد.