آقای برژینسکی! همانطور که میدانید باراک اوباما و دولتمردانش بر تمایل خود برای تعامل با ایران به منظور پایان دادن به سه دهه خصومت در روابط دو کشور تاکید دارند اما مسؤولان ایران معتقدند، برای پایان دادن به 30 سال تخاصم و اختلاف باید تغییرات عملی از سوی آمریکا مشاهده شود، به بیانی دیگر از طرف آمریکایی خواستهاند حرف و عمل آنها یکی باشد و تغییری در رویکرد سیاست خارجی خود ایجاد کنند. با توجه به این موضوع، آیا مقامات ایران میتوانند انتظار بروز تغییرات عملی و جدی در رفتار آمریکا را داشته باشند؟
به عقیده من، تغییر رفتار آمریکا در قبال ایران و بالعکس تغییر رفتار ایران در قبال آمریکا میتواند ماحصل مذاکرات سازنده میان این دو کشور باشد از این رو باید گفتوگوی مفید و سازندهای بین آنها صورت گیرد. علاوه بر این، یک طرف درگیری نمیتواند انتظار داشته باشد که صرفا طرف مقابل برای شروع مذاکرات همه نوع سازش و موافقتی صورت دهد.
برخلاف دولت بوش، به نظر میرسد که دولتمردان جدید آمریکا تمایل بیشتری به تعامل با ایران در زمینههای مختلف دارند نظیر موضوع افغانستان، علت این امر چیست؟ به عبارت دیگر، آیا این تمایل ریشه در به رسمیت شناختن نقش کلیدی ایران در اوضاع منطقهای دارد؟
علت گرایش آمریکا برای تعامل با ایران از طریق ورود به مذاکرات سازنده از این دیدگاه در دولت کنونی آمریکا نشأت میگیرد که صرفا تداوم خصومت و نیز طرح اتهامات بیاساس چندان ثمربخش و سازنده نیست و در عین حال نه به نفع آمریکاست و نه ایران.
گفته میشود که باراک اوباما در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی شروط این رژیم برای گفتوگوی تهران و واشنگتن را پذیرفته است که از جمله میتوان از باقی ماندن گزینه نظامی روی میز و یا تعیین چارچوب زمانی برای مذاکرات نام برد، ارزیابی و تحلیل شما در این باره چیست؟
درست نیست بگوییم آمریکا شروط اسرائیلیها را برای مذاکرات ایران و آمریکا پذیرفته است چراکه آمریکا انتظارات و توقعات خاص خود را دارد. به علاوه، این واقعبینانه است که برای گفتوگو ابراز تمایل کنیم و همزمان بگویيم، در حالی که مذاکرات ادامه دارد ایالات متحده هر از گاهی میزان پیشرفت را ارزیابی و تحلیل میکند. معتقدم طرف ایرانی نیز همین کار را انجام خواهد داد. در واقع انجام چنین ارزیابیهایی در مسیر گفتوگوها، فرآیندی طبیعی و عادی تلقی میشود.
برخی کارشناسان بر این باورند که با توجه به قدرت لابیهای صهیونیستی و نفوذ آنها در ساختار سیاسی آمریکا، احتمال دارد که باراک اوباما رویکرد خود در سیاست خارجی را با سیاستهای اسرائیل هماهنگ کند. نظر شما در اینباره چیست؟
سیاست رئیسجمهور باراک اوباما، درباره ایران و تاکید کلی وی بر لزوم دست یافتن به راه حل سازنده همراه با کشورهای خارجی برای حل اختلافات با ایران، حمایت گسترده داخلی در آمریکا را به همراه داشته است که این نتیجه دیکته شدن یا دستور از سوی اسرائیل نیست بلکه منعکسکننده سیاست رئیسجمهور دموکراتیکی است - بر واژه دموکرات تاکید میکنم- که کاملا متفاوت با سیاست رئیسجمهور پیشین یعنی جورج بوش است. افکار عمومی آمریکا به خاطر همین رویکرد متفاوت اوباما حمایت گستردهای از وی به عمل آوردند. در عین حال رئیسجمهور اوباما با وعدههایی که در طول رقابتهای انتخاباتی به آنها متعهد شده بود، هماهنگ است.
اگر اسرائیل تصمیم به اقدام نظامی یکجانبه علیه ایران بگیرد، واکنش آمریکا چه خواهد بود؟
آمریکا بارها به طور شفاف بیان کرده که معتقد است مناقشات باید تا حد امکان از طریق مذاکره حل و فصل شود. در واقع این موضع آمریکا بوده و هست.
اخیرا برخی رسانههای غربی گزارش دادهاند که سیاستمداران آمریکایی در حال بررسی پذیرش تداوم غنیسازی اورانیوم در خاک ایران هستند. آیا این احتمال وجود دارد که غنیسازی اورانیوم پذیرفته شود یا نه، تعلیق غنیسازی کماکان هدف دولت آمریکا از گفتوگو با ایران است؟
هدف از گفتوگوهای مقدماتی و در نهایت مذاکرات جدی با ایران، دستیابی به ضمانتهای رضایت بخش و معتبر درباره این موضوع است که طبق اعلام ایران این کشور به دنبال تسلیحات هستهای نیست. البته اینکه این ضمانتها چگونه و تحت چه شرایطی ارائه میشوند باید موضوع مذاکرات جدی باشد و این مسالهای نیست که از طریق مصاحبه با روزنامه به نتیجه برسد.
درباره بخش اول سوال، نظر شما چیست؟ آیا احتمال دارد که دولت آمریکا تداوم غنیسازی اورانیوم در خاک ایران را بپذیرد؟
مطلوب این است که جامعه بینالمللی -و نه تنها آمریکا- به ضمانتهای معتبری دست یابد مبنی بر اینکه توافق احتمالی با ایران، عدم تلاش این کشور برای ساخت تسلیحات هستهای را تضمین میکند. البته دولت ایران میگوید که به دنبال ساخت تسلیحات هستهای نیست. به نظر من چالش مذاکرات (میان دو کشور) باید یافتن فرمولی باشد که به چنین ضمانتی بینجامد.
به نظر شما گفتوگوهای آمریکا و ایران منجر به حصول چه دستاوردهایی میشود؟
اگر رابطه میان ایران و آمریکا تحت توافق دوجانبه
بر سر مسائلی از سر گرفته شود که در سالهای اخیر به اختلاف میان دو کشور منجر شده، برای ایران و آمریکا و نیز مردم آنها مثمرثمر خواهد بود.
اگر مذاکرات احتمالی با شکست مواجه شود، گزینه واشنگتن حمله نظامی است یا اعمال تحریمهای شدیدتر علیه ایران؟
فکر نمیکنم مفید باشد همزمان با حرکت در مسیر مذاکرات، درباره تهدیدات و نتایج منفی در صورت شکست مذاکرات صحبت کنیم. این موضوع به ایجاد فضای سازنده در مذاکرات کمک نمیکند.
موضع کشورهای عربی حوزه خلیجفارس را در قبال مذاکرات ایران و آمریکا چگونه پیشبینی میکنید؟
کشورهای عرب درباره اینکه آیا ایران به دنبال تسلیحات هستهای است یا خیر، نگرانند. به علاوه معتقدم آنها خواستار یک فاجعه و درگیری دیگر در منطقه خود نیستند .
باراک اوباما چندی پیش اعلام کرد که بعد از انتخابات ریاستجمهوری در ایران در ماه ژوئن (خرداد) مذاکرات آغاز میشود. با توجه به تاکید اوباما بر تعامل با ایران، آیا نتیجه انتخابات ایران، سیاست آمریکا در قبال ایران را تحت تاثیر قرار میدهد؟ به عبارت دیگر، آیا رویکرد آمریکا در قبال ایران به رئیسجمهور بعدی ایران و دیدگاهها و رویکردهای او وابسته است؟
ما میدانیم که مهمترین مقام در ایران رهبر عالي اين كشور است. اینکه چه کسی رئیسجمهور بعدی ایران خواهد بود، مسالهای است که مردم ایران خود باید درباره آن تصمیم گیری ميکنند. اینکه پیشرفتی در روابط ایران و آمریکا حاصل شود دارای منفعت بالقوه برای دو کشور است و چنین موردی به انتخابات ریاست جمهوری در ایران ارتباطی ندارد.
به عنوان آخرین سوال، به نظر شما سران کاخ سفید بیشتر مایلند کدامیک از احزاب سیاسی در ایران کنترل دولت را در انتخابات ریاست جمهوری به دست گیرد؟
دوست دارم بدانم دولت ایران کدام حزب سیاسی در آمریکا را ترجیح میدهد؟ از آنجایی که من جواب این سوال را نمیدانم بنابراین قصد ندارم به سوال شما در این باره پاسخ دهم.
سمیه همایون روز