شهر ما خاکستری و خانههای بیشتر ما کرم و قهوهای است. منظره بیشتر ساختمانها و برجهای شهر پنجرههایی را به نمایش میگذارد تهی از رنگ؛ پنجرههایی که پردهای ضخیم حدفاصل خیابان شده تا فضای خانه. جای گل و گلدان روی حصار بالکنهای منازل و پنجرهها در شهرهای ما بشدت خالی است؛ گیاهها و گلهایی که در خاکستری شهر و ذهن ما سبزی و طراوت گلها را به یاد بیاورند. از زمانی که خانههای حیاطدار و سرسبز ما شهرنشینان جای خود را به آپارتمانهای دلگیر و محصور دادند، گویی مردم شهر با رسم نگهداری شمعدانی، شببو، حسنیوسف و ... هم غریبه شدهاند. در برخی از خانهها نیز گلهای بیروح و مصنوعی جای گلهای باصفای طبیعی را گرفتهاند. به گفته محمد احمدی، روانشناس، تنوع رنگ، شکل و فرم گیاهان آثار روانی مثبتی روی انسان دارد. عضو هیات علمی دانشگاه تهران معتقد است: زندهترین رنگها، رنگهای موجود در گلها و گیاهان است. رنگهای طیف سبز همیشه آرامبخش هستند و از نظر احساسی و تصویری تاثیرات بسیار مطلوبی روی افراد دارند. وی ادامه میدهد: شکل و فرم گیاهان و خطوط برگها نیز از نظر روانی باعث احساس آرامش میشوند بهطور مثال درختچههای مینیاتوری در این زمینه بسیار مفید بوده و به نوعی تداعیکننده جنگل هستند.
احمدی در زمینه نگهداری از گیاهان طبیعی به جای انواع مصنوعی آن میگوید: اگرچه داشتن گیاهان مصنوعی بهتر از نداشتن آن است اما بهطور حتم تاثیر مثبت گیاهان طبیعی به مراتب بیشتر از مصنوعی است.
از نظر این روانشناس، نکته مهم دیگر در نگهداری از گیاهان این است که گیاه نیاز به مراقبت و توجه انسان دارند که این امر باعث ایجاد حس مسؤولیت و پر شدن اوقات فراغت ما میشود. نتایج پژوهش پژوهشگران رفتارشناسی دانشگاه روگرز (Rutgers) در نیوجرسی آمریکا نشان میدهد، ارتباط با طبیعت و لذت بردن از مناظر زیبای آن راهی است ساده، اما مهم برای دستیابی به آرامش و تلطیف روح و روان آدمی. براساس این پژوهش، کاشتن گل و گیاه یا هدیه گرفتن گل میتواند بیش از هر چیز شادی و طراوت را به انسان هدیه دهد.
بر این اساس خریدن گل، کاشتن گل و گیاه و بهطور کلی نگاه کردن به گل موجب برانگیخته شدن احساس شادی، آرامش و طراوت، مثبت اندیشی و دوری از غم و اندوه میشود.
نقش گلها در سلامت روح و روان
پروفسور جنت هاویلند جونز، روانشناس، از دانشگاه روگرز میگوید: نکته جالب توجه درباره نقش گل در سلامت روحی- روانی افراد آن است که فرد با تماشا کردن به گل و لذت بردن از طراوت، رنگ و عطر زیبای آن میتواند حالت روحی نامتعادل خود را تغییر داده و به حالت طبیعی بازگرداند؛ در واقع گل عاملی جهت تعدیل رفتار در طول شبانهروز بوده و هر بار نگاه کردن به گل عاملی برای ایجاد یک اتصال عصبی مثبت در مغز است.
این در حالی است که گل و گیاه نهتنها بر احساسات شخصی افراد بلکه روی رفتارهای برونی و اجتماعی نیز تأثیرگذار است. یافتهها نشان میدهد، فضاسازی منزل یا محل کار باید به گونهای باشد که گل و گیاه به خوبی در معرض دید افراد قرار گرفته و بخشی از فضای منزل به این مسأله اختصاص یابد. این فضا میتواند با استفاده از چند شاخه گل در گلدان، کاشتن گل در ایوان، پشت پنجرهها، کنارههای اتاق و... ایجاد شود. استفاده از گل در ورودی منزل و اتاق نشیمن نیز بسیار توصیه شده است.
شاید جالب باشد بدانید نهتنها گیاهان روی انسانها تاثیر میگذارند بلکه از انسانها نیز تاثیر میگیرند. روانشناسی و پزشکی گیاهی ثابت کرده است گیاهان در برابر اخم و رفتارهای خشن عکسالعمل نشان میدهند تا جایی که بر اساس تحقیقات انجام شده، گیاهانی که در دفتر مدیران خوشبرخوردند به مراتب نسبت به گیاهانی که در دفتر مدیران خشن و بدرفتار نگهداری میشوند سرزندهتر هستند.
تاثیر گیاهان بر آلودگی هوا
امروزه توجه بیشتری به گیاهان به عنوان راهی برای رفع آلودگی هوا در شهرها معطوف شده است، چرا که گیاهان در فرآیند فتوسنتز کربن با جذب دیاکسیدکربن و تبدیل آن به اکسیژن بهطور طبیعی کربن اضافی هوا را جذب میکنند. بر اساس مطالعات سازمان ناسا، گیاهان آپارتمانی در یک فضای بسته و محیط کنترل شده توانایی جذب آلودگی از هوا را خواهند داشت. برگ درختان آپارتمانی توانایی جذب آلودگی در مقادیر کم و ریشه گیاهان به کمک فیلتر کربن فعال توانایی دفع آلودگی تا حد بسیار بالاتری را دارا هستند. این فیلترهای در اطراف ریشههای گیاه قبل از آنکه آلودگی تجمع پیدا کند، آنها را از بین میبرند و باعث کاهش آلودگی میشوند. تحقیقات این سازمان نشان داد، گیاهان هوا را از آلودگی گازهایی مانند فرمالدئید و بنزن پاک میکنند.
تحقیقات بیشتر مشخص کرد گیاهان آپارتمانی در پاک کردن هوای اطراف خود از ذرات بزرگتر و آلایندههای آپارتمانی نظیر آزبستها، حشرهکشها، دیاکسیدکربن، منوکسیدکربن و دیگر گازها، مواد شیمیایی حاصل از مواد شوینده، حلالها و مایعات پاککننده، الیاف پخش شده در هوا حاصل از پوشاک، مبلمان، پردهها، زیراندازها و فرشها و همچنین قارچها و باکتریها و دود حاصل از توتون موثرند. همچنین در فرآیند فتوسنتز، برگ درختان دیگر مواد شیمیایی مانند اکسیدهای نیتروژن، آمونیم تولید شده در هوا، بخشی از دیاکسید گوگرد و اوزن که مولد قسمتی از مشکلات مهآلودگی و اثرات گلخانهای هستند را از محیط خارج میکند. اگر تصمیم به نگهداری از گل و گیاه گرفتید گیاهانی از جمله یوکا، دیفنباخیا، بنفشه آفریقایی، شمعدانی، حسنیوسف، انواع کاکتوسهای کوچک و نخل مرداب گزینههای مناسبی هستند که هم نگهداری آنها راحت است و هم ارزان هستند.