فروریختن بخشی از دیواره جنوبی تئاتر شهر و در معرض تخریب قرار گرفتن این بنا حالا دیگر زخم کهنهای است که بوی عفونتش را همه حس میکنند اما هیچکس مایل نیست برای پرستاری از این بنای سالمند که نیمه جان شده، پیش قدم شود. همه منتظرند تا فاجعه بر سر تنها مرکز زنده تئاتر ایران آوار شود و بعد هم اندکی بغض تکراری و دست آخر هم فراموشی. این نمایشنامهای است که در تئاتر شهر تهران روی صحنه است و تا اطلاع ثانوی اجرا میشود.
پرده اول:
تئاتر شهر در یازدهم آبان ماه 1384 اولین زخم تخریب را تجربه کرد. درست زمانی که بخشی از دیوارهای تالار قشقایی تئاتر شهر ترک برداشت و همزمان با ایجاد نخستین ترکها در دیوارههای این سالن برخی از احتمال فروریختن ساختمان اصلی این مجموعه نیز سخن گفتند. آن روزها مدیرکل مرکز هنرهای نمایشی وقت نیز از آسیب جدی به تئاتر شهر در صورت ادامه حفاریهای غیرقانونی در حاشیه این مجموعه خبر داد و نگرانی خود را مبنی بر تخریب کامل آن ابراز کرد. ماجرا اما در انبوه خبرها به سرعت گم شد و چون هنوز بنایی پیش چشم شهروندان گم نشده بود موضوع به فراموشی سپرده شد. همان روزها کارشناسان میراث فرهنگی ترکها و خرابیهای ایجاد شده در دیوارههای جنوبی تئاتر شهر را به گودبرداریها برای ساخت و ساز یک مجتمع فرهنگی ـ تجاری در قسمت جنوب این مجموعه نسبت دادند.
پرده دوم:
دومین پرده از نمایشنامه تخریب تئاتر شهر هنگامی برای اجرا آماده شد که اهالی این استوانه رویایی لب به گلایه گشودند و از وضعیت بد این بنا خبر دادند. حسین پارسایی، مدیرکل هنرهای نمایشی اما رسمیترین اظهار نظر را داشت. او گفت: معتقدیم ساختوساز بناهای مذهبی و مترو ضروری است، اما باید محاسبات این ساختوسازها متناسب با شرایط تئاتر شهر باشد تا به این مجموعه که پیشانی تئاتر و کعبه آمال هنرمندان است، آسیبی وارد نشود. او گفت: از نخستین ریزش دیواره تالار قشقایی تاکنون هیچ اقدام مؤثری برای ترمیم دیواره جانبی انجام نشده و در این مدت تنها حرف زدهایم و من به شدت نگرانم. به مسؤولان هم عنوان کردم اگر روزی دیدید نیمی از تئاترشهر به گودال مجاور منتقل شده است، اصلاً جای تعجب نیست، چون سازه آن مدور است و هر قسمت که رها شود، حداقل نیمی از ساختمان رها میشود. همزمان با این اظهارنظرها، رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران از ارسال نامه به قالیباف؛ شهردار تهران و چمران؛ رییس شورای شهر تهران درباره احتمال تخریب در مجموعه تئاتر شهر به علت ساختوسازهای حاشیه این مکان فرهنگی، تاریخی خبر داد.
محمد بهرامزاده درباره نتایج نشست آسیبشناسی تخریب ضلع جنوبی مجموعه تئاترشهر که با حضور مسؤولان میراث فرهنگی، نمایندههایی از مرکز هنرهای نمایشی، خانه تئاتر ایران، مهندسان مجری متروی تهران و نمایندگانی از شورای شهر و شهرداری تهران در سازمان میراث فرهنگی استان تهران برگزار شد، اظهار داشت: این جلسه برای اجماع بین نظرات مسؤولان در بخشهای مختلف مرتبط با مجموعه تئاتر شهر برگزار شد و قرار شد مسؤولان مترو هرگونه ساخت و ساز چه در بخش زیرزمین و چه در بخش روبنا را با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هماهنگ کنند.
پرده سوم:
تئاتر شهر بدون اینکه میزبان جشنواره باشد وزیر ارشاد را میهمان خود کرد. این ملاقات آغاز پرده سوم نمایش تخریب است. وزیر فرهنگ در جریان دیدار از مجموعه تئاتر شهر، از نحوه ساخت و ساز در ضلع جنوبی این مجموعه، ابراز نگرانی کرد. محمد حسین صفار هرندی گفت: اصل قضیه این است که شهرداری تهران تصمیم گرفته است که یک پروژه فرهنگی در کنار این سازه مشهور و مختص اهالی نمایش بنا کند و بر این اساس، کلنگ احداث آن در سال ۱۳۸۲به زمین زده شد و خاکبرداری نیز در آن زمان اتفاق افتاد. او گفت: مجموعه تئاتر شهر، سازه حساسی است که مشخصاتش با مشخصات ساختمانهای معمولی متفاوت است، از این رو اقتضا میکند که مراقبت بیشتری از آن بعمل آید. وزیر همچنین اعلام کرد: ۱۸متر کنار دیوارههای ساختمان تئاتر شهر پی کنی شده و بر اساس آنچه من اطلاع دارم، شیب این پی کنی نیز به سمت ساختمان مجموعه تئاتر شهر است که این همه ناشی از یک برآورد اشتباه است.
شهردار تهران اما بعد از بازدید وزیر ارشاد منکر هرگونه تخریب در بنای تئاتر شهر شد و اعلام کرد مدیریت پیشین شهرداری باید در این باره پاسخگو باشد. حرفهای محمدباقر قالیباف در حالی در رسانهها منعکس شد که عکسهای بنای تئاتر شهر با ترکها و آثار تخریب شدید هم در رسانهها منتشر شده بود.
جالب اینکه در شرایطی که آقای شهردار برخلاف آثار مشهود تخریب و نظر کارشناسی سازمان میراث فرهنگی، بر اساس تشخیص شخصی خود تاکید کرده بود که هیچ چیز سالن تئاتر شهر را تهدید نمیکند، مدیر عامل شرکت متروی تهران لب به سخن گشود و احتمال تخریب کامل این اثر ملی را تایید کرد. محسن هاشمی، مدیر عامل متروی تهران گفته: از همان ابتدا هم شرکت مترو با این گودبرداری مخالف بود و این موضوع را در دوره قبل گوشزد کرده بودیم و معتقدم وارد کردن متروی تهران به این تخلف یک بحث انحرافی است. محسن هاشمی هرچند تلاش کرده تا با ارایه اسنادی شامل نامههای قدیمی مترو را از دخالت در تخریب تئاتر شهر مبرا کند اما ناخواسته بر تخریبی مهر تائید زده که مجموعه شهرداری تهران وجودش را منکر شده است. نکته دیگر اینکه در متون نامههایی که مدیر عامل مترو در اختیار رسانهها قرار داده هیچ بحثی از تخریبها نیست و تنها اعتراض به ورود زمینهای متعلق به مترو به چشم میآید.
داستان کشدار اظهار نظرهای متفاوت درباره تئاتر شهر اما به همین مورد ختم نشد و سخنگوی شهرداری تهران هم در آخرین دیدارش با خبرنگاران بطور مفصل درباره این سازه و البته عدم دخالت شهرداری در این ماجرا صحبت کرد. ایازی اعلام کرد« بخشی از آنچه در تئاتر شهر اتفاق افتاده به موضعگیری دیرهنگام وزارت ارشاد باز میگردد. ما بارها از مسؤولان وزارت ارشاد خواستیم نظر کارشناسشان را درباره کاربری بنای مجاور تئاتر شهر اعلام کنند اما تاکنون هیچ پاسخی داده نشده است».
سخنگوی شهرداری تهران تاکید کرد: « در حال حاضر مسوولیت تئاتر شهر برعهده وزارت ارشاد است و اگر مسؤولیت تئاتر شهر را به ما بدهند ما هم ضمانت اجرایی میدهیم.» ایازی همچنین از بازدید کارشناسان انجمن معماری ایران و سازمان مشاور فنی از تئاتر شهر یاد کرد و گفت:« براساس گزارش کارشناسی گودبرداری سازه مجاور تئاتر شهر آسیبی به اصل سازه وارد نکرده است و از سوی دیگر احتمال آن میرود که اقدامات مرمتی صورت گرفته در داخل تئاتر شهر یکی از دلایل ایجاد ترک و ریزش دیوارهها در برخی سالنها شده باشد».
در میان این همه سخنگو و مدیری که هر یک مجموعه متبوعش را از همه تقصیرها مبرا میکند فریاد تئاتر شهر فقط با عکسهایی به گوش میرسد که تخریب عنصر ثابت تمامشان است. ترکهای عمیق دیوارهها و شکاف پلهها پیامآور خرابی است اما احتمالا مدیران خرابی را با آوار اشتباه گرفتهاند.
پرده آخر:
ساختمان تئاتر شهر تخریب میشود و مدیران شهری برای همدردی با هنرمندان یک ویژه برنامه برگزار میکنند. این پرده آخر نمایشنامه تخریب تئاتر شهر است که هنوز اجرا نشده است.