نخستین موج استقلال‌طلبی در ساختار اتحاد جماهیر شوروی در میان سه جمهوری حوزه دریای بالتیک؛ استونی، لیتوانی و لتونی آغاز شد. با توجه به تحولات دهه 1990 و پیوستن کشورهای شرق اروپا به ساختار‌های غربی لیتوانی به ترتیب در سال 2004 به پیمان آتلانتیک شمالی و در سال 2007 به‌عنوان عضوی از اتحادیه اروپا و پیمان شینگن معرفی شد. سرعت رشد اقتصادی در این کشور با توجه به حجم سرمایه‌گذاری‌های خارجی از رقم قابل قبولی در سال‌های گذشته برخوردار بوده است اما بحران اقتصادی ضربات مهلکی به بدنه اقتصاد این کشور وارد کرد. اعتراض‌هاي مردمی در ویلنیوس در نهایت منجر به برگزاری انتخابات زودهنگام در لیتوانی شد که در این انتخابات خانم دالیا گریبوسکیت به عنوان نخستین رئیس‌جمهور زن در تاریخ این کشور پا به عرصه سیاسی گذاشت. در رابطه با سیر تحولات لیتوانی و همچنین آینده سیاسی این کشور شرق اروپا و جایگاه روابط سیاسی و فرهنگی میان تهران- ویلنیوس با دکتر هادی فرجوند، سفیر کشورمان در لیتوانی به گفت‌وگو نشسته‌ایم که شرح آن را در ادامه می‌خوانید.
آقای دکتر! خانم دالیا گریبوسکیت به‌عنوان نخستین رئیس‌جمهور زن در لیتوانی انتخاب شده‌اند. شما به‌عنوان نماینده سیاسی جمهوری اسلامی ایران دلیل این انتخاب را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
با توجه به سوابق گذشته ایشان بویژه ریاست کمیسیون بودجه اتحادیه اروپا و اظهارات وی درباره توانایی بهبود وضعیت اقتصادی کشور و همچنین نداشتن یک رقیب قوی، وی توانست اعتماد مردم لیتوانی را جلب کند. دلیل اصلی مردم برای انتخاب وی امید آنها به سر و سامان دادن اوضاع نابسامان اقتصادی کشورشان توسط وی بود.
با توجه به این تغییرات در هیات حاکمه لیتوانی، آینده روابط میان ويلنيوس و واشنگتن و اتحادیه‌های منطقه‌ای مانند گوام چگونه خواهد بود؟
روی کار آمدن وی در این زمینه‌ها تغییر چندانی ایجاد نمی‌کند و این موارد جزو تعهدات لیتوانی محسوب می‌شوند. رابطه با آمریکا برای لیتوانی یک رابطه استراتژیک است و با تغییر رئیس‌جمهور تغییر نخواهد کرد. لیتوانیایی‌ها درصدد گسترش روابط خود با آمریکا هستند و آن را در واقع نوعی پرستیژ برای خود می‌دانند. اتحادیه گوام هنوز نتوانسته به عنوان یک نهاد تاثیرگذار ابراز وجود کند. با توجه به حمایت آمریکا و اتحادیه اروپا از اتحادیه گوام، پیش‌بینی می‌شود لیتوانی همانند گذشته در اجلاس‌های آن به عنوان صرفا یک ناظر شرکت کند. با درنظرگرفتن اظهارات رئیس‌جمهور ليتواني مبنی بر تنش‌زدایی با روسیه نقش ويلنيوس در اینگونه اتحادیه‌ها محدود خواهد ماند.
به نظر شما و با در نظر داشتن وعده‌های انتخاباتی خانم گریبوسکیت روابط دوجانبه میان مسکو و لیتوانی با توجه به تنش‌های ماه‌های گذشته دستخوش تغییر خواهد شد؟
وی در نخستین مصاحبه خود اعلام کرده سیاست‌های گذشته را درباره مسکو تعدیل خواهد کرد، بنابراین ما باید شاهد سیاست‌های نرم‌تری در قبال روسیه باشیم. این سیاست با توجه به واقعیت‌های موجود و بحران اخیر گرجستان کاملا واقع‌بینانه است.
تجربیات رئیس‌جمهور لیتوانی در اتحادیه اروپایی چه تاثیراتی در اوضاع اقتصادی این کشور خواهد داشت؟
دامنه مشکلات اقتصادی لیتوانی بسیار گسترده است و بحران اقتصادی که این کشور با آن روبه‌رو است، در درجه نخست معلول شرایط بین‌المللی و وابستگی این کشور به نظام مالی جهانی است بنابراین انتظار معجزه نباید داشت. لیکن اگر چه ایشان نتواند در کوتاه‌مدت تغییرات قابل ملاحظه‌ای انجام دهد اما می‌تواند از تجربیات و نفوذ خود در اتحادیه برای کمک به برون‌رفت از بحران اقتصادی استفاده کند.
با توجه به عدم وابستگی گریبوسکیت به جریان‌های سیاسی، سهم‌خواهی احزاب دست راستی از وی برای وزارتخانه‌های مهمی از جمله اقتصاد و امور خارجه چه سرانجامی خواهد داشت؟
با توجه به مستقل بودن وی، احزاب نمی‌توانند از وی سهم‌خواهی کنند. البته ائتلاف حاکم از وی پشتیبانی کرده است. طبق اخبار و شواهد پیش‌بینی می‌شود تغییرات وسیعی در کابینه صورت نگیرد. البته به‌نظر می‌رسد تغییرات در کابینه بیشتر در بخش‌های اقتصادی، دارایی و انرژی که دولت هم‌اکنون در این بخش‌ها با بحران مواجه شده است، صورت پذیرد.
روابط تهران- ویلنیوس در سال‌های پس از فروپاشی شوروی را چگونه ارزیابی می‌کنید و این تغییرات چه تاثیری بر روند این رابطه خواهد داشت؟
بعد از فروپاشی شوروی و استقلال لیتوانی، ما این کشور را به رسمیت شناختیم لیکن در این کشور سفارتخانه نداریم. سفیر جمهوری اسلامی ایران در لهستان در کشور لیتوانی اکرودیته(سفیر مقیم) است. سطح روابط اقتصادی محدود است و هر چند ظرفیت‌هایی برای گسترش روابط وجود دارد لیکن به فعلیت رساندن همه آنها تابع شرایطی است که به تدریج حاصل می‌شود و در صدر این شرایط عزم نهادها و شرکت‌های دو کشور است. به تازگی در دانشگاه ویلنیوس کرسی زبان فارسی دایر شده است که امیدوارم بتوانیم در آینده آن را به رشته ایرانشناسی ارتقا دهیم.