شبهقاره پس از حملات تروریستی بمبئی در مرکز توجهات جامعه بینالملل قرار گرفته است. این منطقه به واسطه برخورداری از ذخایر طبیعی ارزشمند، قرنها چشم طمع قدرتهای بزرگ را به خود معطوف داشته است و استعمارگران برای دستیابی به آن از هیچ کوششی دریغ نمیکردند. امروز نیز با وجود تغییر در علل این مسأله، اصل موضوع استمرار دارد.
هند به واسطه نزدیکی جغرافیایی به چین، نگاه رقبای این غول اقتصاد آسیا را به خود معطوف کرده است. کشورهایی مانند ایالات متحده و انگلستان از آنجا که از رشد سریع قدرت چین واهمه دارند، تلاش میکنند هند را تبدیل به سنگری در جوار رقیب قدرتمند خود کنند و از آن به مثابه اهرم فشاری علیه پکن استفاده کنند، بویژه که سرعت رشد اقتصادی چین پس از بحران اقتصادی غرب محسوستر شده است. افزون بر هند و پاکستان، قدرتمند شدن طالبان در افغانستان و تشدید ناآرامیها در این کشور میتواند روسیه را هم به عنوان دیگر رقیب غرب متضرر کند چرا که به هر حال افغانستان از مرزهای مشترک وسیعی با آسیای میانه برخوردار است.
از این رو و بویژه پس از انفجارهای بمبئی، شاهد تردد بیسابقه سران غرب به این منطقه بودهایم. سفر کاندولیزا رایس و دیوید میلیبند، وزرای خارجه آمریکا و انگلیس به شبه قاره و سفر اخیر رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا و گوردون براون، نخستوزیر انگلیس به این منطقه، نشان از نقش استراتژیک منطقه مذکور در معادلات کنونی غرب دارد. گوردون براون در کابل با حامد کرزاى، رئیسجمهوری افغانستان دیدار کرد و بر لزوم تلاش فعالانه برای جلوگیرى از نفوذ تروریستها به این کشور از طریق مرزهاى مشترک افغانستان و پاکستان تاکید کرد. وی پس از دیدار با كرزاى، بر تقسیم سختىها و مسؤولیتها در افغانستان میان کشورهاى شرکت کننده در نیروهاى ائتلاف بینالمللى در افغانستان تاکید کرد. نخست وزیر انگليس پس از سفر به افغانستان بلافاصله وارد دهلی نو پایتخت هند شد و با مانموهان سینگ، همتای هندی خود دیدار و گفتوگو کرد. دلیل عمده سفر نخستوزیر انگليس به هند، کمک به این کشور برای یافتن عاملان حادثه تروریستی بمبئی و کاهش تنش پیش آمده میان هند و پاکستان که تا آستانه جنگ نیز پیش رفتند اعلام شده است؛ هر چند تردیدهای اساسی در انگیزه سفر براون به منطقه وجود دارد. این در حالی است که هند براى تحقیق و تفحص روى حملات تروریستى بمبئى که 164 کشته بر جاى گذاشت و تبادل اطلاعات با پاکستان، اسلامآباد را تحت فشار قرار داده است. هند لشکر طیبه را که در کشمیر در شمال پاکستان مستقر است، عامل حملات معرفى کرده و از پاکستان خواسته شبهنظامیانى را که از خاک پاکستان اقدام به حملات تروریستى مىکنند، سرکوب کند. جالب آنکه براون هم در موضعگیری درباره حوادث بمبئی کاملا در کنار هند قرار گرفت و تأکید کرد تمامی مستندات موجود بر دست داشتن لشکر طیبه در این حملات دلالت دارد. اما در کل در بررسی ابعاد سفر براون به افغانستان و شبه قاره به چند نکته میتوان اشاره کرد که به واقع اهداف پشت پرده سفر
نخست وزیر انگلیس به این منطقه محسوب میشوند.
مهمترین مسأله در این میان، افغانستان بود که طالبان در این کشور در حال حاضر کاملا احیا شده است. افغانستان و چگونگی ادامه حضور در این کشور از اصلیترین مسائل سیاستهای خارجی انگلیس است. لندن در شرایطی به ادامه اشغال افغانستان همت گمارده که افزایش تلفات نظامیان انگلیسي و نارضایتی مردم و حتی ناتو از رویکرد لندن به طالبان، خواستههای انگلیس را تحتالشعاع قرار داده است. براون با سفر به افغانستان ضمن تاکید بر ادامه حضور در این کشور به نحوی به دلجویی از سربازان پرداخته تا از تشدید انتقاد نظامیان به ادامه حضور در افغانستان بکاهد و وضعیت خود را در داخل کشور که تا حدودی بغرنج شده است، بهبود بخشد. دیگر آنکه براون در حالی به هند و پاکستان سفر کرد که تلاش ميكرد چند اصل اساسی را اجرایی کند. تبرئه انگلیس از اتهامات وارده مبنی بر نقش داشتن در انفجارهای بمبئی، تقویت روابط با هند بویژه در بعد امنیتی و تحریک پاکستان به افزایش حملات به مناطق قبیلهاینشین به نام مبارزه با تروریسم از جمله این اهداف بوده است. جالب آنکه براون در این سفر تلاش کرده تا از یک سو روابط هند و پاکستان را خدشهدار کند و از سوی دیگر با معرفی لشکر طیبه به عنوان عامل بحران بمبئی و لزوم مقابله با آنها، به تقابل دولتمردان پاکستان با قبایل دامن زده تا در لوای این آشوبها به دخالتهای خود در پاکستان ادامه دهد. بر این اساس میتوان گفت، سفر براون به افغانستان و شبهقاره تحرکی برای تفرقه میان کشورهای منطقه بوده تا در لوای آن لندن بتواند به دخالتهای خود در امور داخلی کشورها برای رسیدن به اهداف توسعهطلبانه ادامه دهد. سناریویی که غرب برای شبهقاره پیشبینی کرده است کماکان استمرار دارد. این سناریو با ورود نواز شریف و بینظیر بوتو به پاکستان و در ادامه ترور بینظیر بوتو آغاز شد و پس از آن به عزل مشرف و احیای طالبان پاکستان و شبه نظامیان این منطقه منجر شد. در حال حاضر این سوال ذهن بسیاری از تحلیلگران را به خود مشغول کرده است که آیا غرب بار دیگر تصمیم گرفته ارتباط نزدیک خود با طالبان را احیا کند و از دوستان قدیمی خود برای مبارزه با دشمنان جدیدش بهره گیرد یا اینکه کماکان تلاش دارد طالبان را به عنوان اهرم فشاری نه در آشکار که در لفافه حفظ کند؟