مدیرفنی، مدیران فوتبال، مدیران ورزشی؛ نامش را هرچه می‌خواهید بگذارید، آنها اخیراً فشارهای بسیاری را در انگلیس متحمل شده‌اند.
تمامی تغییرهای مربیگری تا اینجای فصل در تاتنهام، پورتسموث، نیوکاسل و وستهام تیرگی روابط میان مربیان و مدیران فنی و ورزشی مربوطه آنها را به همراه داشته است. سیستم قاره‌ای بحث‌های بسیاری به همراه داشته و به نظر می‌رسد این سیستم در انگلیس، جایی که مربیان به اختیار تام نیاز دارند قابلیت اجرایی ندارد. آلن کربیشلی از وستهام جدا شد، چرا که از دخالت‌های «جیانلوکا نانی» مدیر ورزشی ایتالیایی باشگاه که توسط مالکان جدید ایسلندی روی کار آمد، به ستوه آمده بود. فروش «جورج مک کارتنی» به ساندرلند آخرین قطره کاسه صبر «کربیشلی» را لبریز کرد، تا حدی که او گفت: «من دیگر کنترل کاملی بر مسائل نقل و انتقال بازیکنان ندارم.» داستان مشابهی در نیوکاسل جایی که روابط میان «کوین کیگان» و دنیس وایز مدیر فوتبال باشگاه به سرعت شکرآب شد، به چشم می‌خورد. این مساله با فروش «جیمز میلنر» به استون ویلا که بر خلاف میل کیگان بود، به اوج خود رسید.
در تاتنهام «دامین کومولی» فرانسوی به همراه «خوانده راموس» مربی تیم که به عنوان مقصر اصلی شروع نا امید کننده ابتدای فصل تیم شناخته می‌شد، از کار برکنار شدند. آمدن «هری ردنپ» از پورتسموث، مردی که پیشینه بلندی در زمینه درگیری با مدیران فنی باشگاه سابق خود ساوتهمپتون دارد، پایان ساختار مدیریتی مشترک در «وایت هارت لین» را رقم زد.
روش سنتی
«دنیل لوی» رئیس باشگاه تاتنهام و الگوی همیشگی مدیر فنی حتی زمانی که «فرانک آرنسن» در سال 2005 به چلسی رفت، اعتراف کرد که روی کار آمدن «ردنپ» بیشتر سبک مرسوم اداره کردن یک باشگاه را به تصویر می‌کشد. لوی گفت: «اکنون زمان مناسبی جهت بازگشت به شیوه سنتی مدیریت فوتبال در باشگاه ما است. ما به مدیر ورزشی نیازی نداریم، چرا که بدون شک «هری ردنپ» می‌داند در بازار نقل و انتقالات باید چگونه عمل کند.»
اگرچه مثال‌های بسیاری از مدیران فنی موفق همچون «جان راج» در استوک سیتی، «نیکی هاموند» در ردینگ، «لنی لاورنس» در بریستول راورز و «داریو گرادی» در کرویی در هرم فوتبال انگلیس به چشم می‌خورد، اما اینها همه نمونه‌هایی از مدیریت سنتی انگلیسی متداول هستند. «ردنپ» بلافاصله پس از روی کار آمدنش در تاتنهام تاکید کرد: «رئیس باشگاه قراردادها را صورت می‌دهد، اما این من هستم که بازیکنان را انتخاب می‌کنم. به هیچکس اجازه نمی‌دهم که برای من بازیکن خریداری کند.» انتقادهای بسیاری بر سیستم مدیریت فنی وارد است و هیچکس در این زمینه بیشتر از «ردنپ» که خود همراه با «سر کلایو وودوارد» در ساوتهمپتون و«آورام گرانت» در پورتسموث کار می‌کرد، امثال
«سر الکس فرگوسن» و «آرسن ونگر» را که ارباب‌های مطلق باشگاه‌های خود هستند مورد انتقاد قرار نمی‌دهد.
سایه «فرگوسن» و «ونگر» همواره فوتبال انگلیس را تحت سلطه دارد. آنها دو تن از موفق‌ترین و کهنه‌کارترین مربیان لیگ برتر و در عین حال قوی‌ترین مربیان این لیگ هستند. همه می‌دانند که«فرگوسن» هر روز صبح نخستین فرد حاضر در زمین تمرین یونایتدها در کارینگتون است و «ونگر» نیز به سبب علاقه وسواس‌گونه خود در زمینه فعالیت‌های بی نظیر در شبکه استعدادیابی جهانی طی یک دهه گذشته در آرسنال شناخته شده است. به طور ذاتی، هم «فرگوسن» و هم «ونگر» خودشان نقش مدیران فنی را نیز ایفا کرده و وظیفه مربیگری روزانه را به دستیاران خود محول می‌کنند. از سوی دیگر تا همین سال گذشته بود که «ونگر» از نظرهای «دیوید دین» نیز در مسائل مربوط به مذاکره‌های نقل و انتقالات بازیکنان استفاده می‌کرد. اما روزی که سرانجام فرگوسن و ونگر به کار خود در منچستر یونایتد و آرسنال پایان بدهند، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
تاریخ نشان داده که گسترش مدیران فنی در قاره اروپا باعث استحکام و پایداری، بویژه در باشگاه‌هایی که رئیس و هیات مدیره آن توسط هواداران انتخاب می‌شود، شده و چنین باشگاه‌هایی هر روز در معرض جنجال‌های فراوان قرار دارند. به طور سنتی، مربیان اروپایی بیشتر قراردادهای 12 تا 24 ماهه با باشگاه‌ها امضا کرده‌اند. پیشرفت و توسعه تیم‌های پایه بر عهده مدیران فنی بوده و وظیفه استعدادیابی و نفرگیری اغلب به مربی بعدی محول شده است. زمانی که «لوی» مدل مدیریت فنی را به تاتنهام معرفی کرد، او بیشتر سعی داشت تا شیوه متفاوتی عرضه کند تا یک ساختار معین. چنین نمونه‌ای در ساختار معمولی باشگاه‌ها به چشم نمی‌خورد. در این ساختار، روابط کلاسیک به شکل مثلثی است که شامل مربی، مدیر فنی و رئیس باشگاه می‌شود. جزئیات روابط موجود در این مثلث در هر باشگاهی متفاوت است.
بازیکنان سابق
مدیران فنی باروری متجانسی ندارند. همانطوری که هر باشگاهی با باشگاه دیگر متفاوت است، مدیر فنی هریک از آنها نیز با دیگری تفاوت دارد. اکثر آنها بازیکنان سابق باشگاه‌ها هستند اما برخی سوابق متفاوتی دارند. «لسیو سکو»مدیر ورزشی یوونتوس اصالتاً پیش از آنکه در جریان رسوایی «الکیوپولی»مسؤولیت جدیدش را قبول کند، به عنوان سخنگوی مطبوعاتی باشگاه انجام وظیفه می‌کرد. او سرانجام به عنوان مدیر باشگاه برگزیده شده و وظایف کلی مربوط به مسائل نقل و انتقالات را در دست گرفت. در آلمان، مدل کلاسیک یک مدیر فنی بسیاری خودمختاری‌ها در زمینه برپایی کلی فوتبال، ساختار آکادمی‌ها و نفرگیری بازیکنان را به همراه دارد. روسای باشگاه‌ها اکثر مسائل مالی را عهده دار می‌شوند. «لاوس آلوفس»(وردربرمن)، «ندراس مولر»(شالکه)، «دیتمار بیرسدورفر»(هامبورگ) و «ورست هلدت»(اشتوتگارت) نمونه‌های بارزی از مدیریت فنی تاثیرگذار در بوندس‌لیگا هستند. مدیران فنی در آلمان، بیش از گذشته به عنوان بازیکنان تیم عمل می‌کنند، چرا که ناپلئون‌های کوچک همچون «ودی آسائویر»در شالکه و «یلی لمکه»در وردربرمن حرف آخر را می‌زنند.
طول موج یکسان
بدون شک زمانی که مربی و مدیر ورزشی باشگاه در جاده مشترکی گام بردارند، بهترین نتیجه ممکن حاصل خواهد شد. این مساله درباره «لدت»و «رمین فه» در اشتوتگارت و «لوفس» و «توماس شاف»در برمن دیده می‌شد. زمانی که مربی و مدیر همانند «توماس دال»و «میشائیل زورک»در دورتموند هردو لجباز و یک‌دنده باشند، نتیجه چیزی جز فاجعه نمی‌شود. «لدت» می‌گوید: «سرمربی تیم همواره حجم کار بسیار زیادی دارد که از جمله آن آماده سازی بازیکنان در زمین تمرین، انتخاب اعضای تیم، انتخاب تاکتیک‌های صحیح و صحبت با رسانه‌ها است.» او ادامه می‌دهد: «وظیفه من به عنوان مدیر تیم کمک به سرمربی به هر طریق ممکن است. باید تمام تلاشم را برای اطمینان از اینکه او بهترین ترکیب ممکن را برای فرستادن به زمین دارد، انجام دهم. اکثر مواقع، شرح خلاصه وظایف من آوردن بازیکنانی است که فکر می‌کنیم باعث افزایش قوای تیم ما می‌شوند. باید با کسانی که احساس می‌کنم جدایی آنها از تیم لازم است صحبت کنم و اساساً باید فرد پیشتاز باشگاه برای سر و کله زدن با رسانه‌ها باشم. من این مسائل را روابط و مراودات می‌نامم. می‌توانم 16 سال تجربه را به عنوان یک بازیکن حرفه‌ای و کسی که با اشتوتگارت آشنایی دارد به تیم منتقل کرده و پل‌های ارتباطی بسیاری در داخل و خارج باشگاه ایجاد کنم. من برای سایه افکندن بر سر مربی یا تهدید آینده او کار نمی‌کنم و تنها هدفم کمک به اوست. مساله مهم احترام به مربی و مطلع شدن از نقطه نظرهای ورزشی یکدیگر است. او وظایف خودش را دارد و من هم وظایف خودم را، اما هردوی ما هدف مشترکی را در باشگاه دنبال می‌کنیم.» موقعیت مشابهی در هلند، جایی که مدیر فنی وظایف مربوط به اداره تیم‌های جوانان، استعدادیابی و بازار نقل و انتقالات را دارد، به چشم می‌خورد. مدیر فنی باید تا حد ممکن نیازهای فنی مربی تیمش را برآورده کرده و از سنگینی وظایف مدیریتی وی بکاهد.
به نظر می‌رسد «دنی بلایند» و «مارکو فن باستن» در آژاکس هدف مشترکی را دنبال می‌کنند اما می‌گویند که داستان «والکس» مدیر فنی «پی اس وی آیندهوون» و «هاب استیونز» مربی جدید این تیم بالعکس است. علاوه بر نقش فنی، گاهی مدیران فنی به عنوان سپر بلای رؤسای باشگاه‌ها بویژه آن دسته از باشگاه‌ها که رئیس آن توسط هواداران انتخاب می‌شود به کار گرفته می‌شوند یا زمانی که رئیس باشگاه در زمینه نفرگیری بازیکنان ایفای نقش می‌کند، تاثیر آنها تا حدودی کمرنگ‌تر می‌شود. «مارکو برانکا» نمونه‌ای از این مساله در باشگاه اینتر، جایی که موراتی حرف اول و آخر را می‌زند، است. در میلان «آریدو برایدا» مدیر ورزشی باشگاه است، اما «آدریانو گالیانی» نایب رئیس و «اومبرتو گاندینی» مدیر سازماندهی باشگاه نقش به مراتب مهم‌تری را در قراردادهای نقل و انتقال بازیکنان ایفا می‌کنند. به طور کلی، مربیان ایتالیایی هر دستوری را که از سوی مدیران باشگاه‌ها برسد می‌پذیرند. در اسپانیا، «پردراگ میاتوویچ» مدیر ورزشی رئال مادرید از دستورات «رامون کالدرون» رئیس باشگاه پیروی می‌کند، هرچند «میاتوویچ» روابط حسنه‌ای با برند شوستر نداشت. در بارسلونا نیز «پپ گوآردیولا» سرمربی تیم و «تکسیکی بگرستین» مدیر فنی باشگاه مشارکت مسلمی با یکدیگر دارند؛ اما این «خوآن لاپورتا» رئیس و «فران سوریانو» مدیر مالی باشگاه هستند که خریدها را نشان کرده و مذاکره‌ها را صورت می‌دهند. به طور کلی، این باشگاه‌های کوچک‌تر هستند که مدیران فنی در آنها از آزادی عمل واقعی برخوردار هستند. «مونچی» در سویا، «ژوزه مانوئل لانزا» در ویارئال، «پانتلئو کورینو» در فیورنتینا، «پیترو لئوناردی» در اودینزه و «پیرپائولو مارینو» در ناپولی از جمله نمونه‌های این آزادی عمل به شمار می‌آیند. برخلاف این موضوع، در فرانسه سیستم مدیریت فنی رو به انحلال است. رؤسای باشگاه‌ها یکی پس از دیگری از سمت خود استعفا می‌دهند و مدیران فنی همه‌فن‌حریف دهه 70 و 80 همچون «پیر گارونایره» در «سنت اتین» و «روبرت بودزینسکی» در «نانتز» در انزوا به سر می‌برند. Directeurs sportifs به گروه یک نفره مبدل شده بود. اکنون پایه و اساس قدرت آنها با جدایی رؤسای استخدام، تیم‌های جوانان، روابط عمومی و اقتصادی ازهم گسیخته است. در تیم لیون که قهرمان چندین ساله لوشامپیونا است، تمامی قراردادها در بازار نقل و انتقالات در حیطه شخص «ژان میشل آئولا» رئیس باشگاه بوده و «برنارد لاکومبه» مشاور خصوصی وی نیز در این راستا به او کمک می‌کند. «رمی گارده» روی کاغذ مسؤول نفرگیری بازیکنان است و «کلائود پوئل» مربی تیم، تابستان امسال زمانی که به این سمت رسید قرار بود نقش بیشتری در خرید و فروش بازیکنان داشته باشد؛ اما همچنان این «آئولا» است که تصمیم‌ها را اتخاذ می‌کند.
«پاری‌سن ژرمن» از مدیر فنی برخوردار نیست. در عوض آنها شورای استخدامی دارند که متشکل از «آلین روچه» و «اریک پکوت» است که با «پائول لی گوئن» مربی تیم به مشورت پرداخته و از توصیه‌های «چارلز ویلنوئوه» رئیس باشگاه نیز بهره می‌برند. در مارسی، «ژوزه آنیگو» مدیر فنی باشگاه همچون «پپ دیوف» رئیس باشگاه تاثیر خاصی روی مسائل ندارند و «اریک گرتز» مربی مستبد تیم همواره کار خودش را می‌کند.
سمت مادام‌العمر در کار نیست
اين موقعیت در آلمان جایی که مدیران فنی دیگر نمی‌توانند روی سمت خود به صورت مادام‌العمر حساب باز کنند، رو به تغییر است. «هلدت» می‌گوید: «من مطمئن نیستم مدیر فنی کسی باشد که به باشگاه تداوم می‌بخشد. این مساله ممکن است درباره «اولی هوینس» در بایرن صدق کند اما فوتبال تجارتی نتیجه گرا است و این روزها اگر نتایج نزدیک نباشند، مدیر ورزشی درست به اندازه مربی قربانی می‌شود.» به طور صعودی، وظایف مسؤولان باشگاه‌ها در حال جدا سازی از یکدیگر هستند. «هلدت» می‌گوید: «من نگران جزئیات مربوط به بودجه باشگاه و اسپانسرها نیستم. ما متخصصان کارآمد بسیاری در این زمینه‌ها داریم. برای ما، همه چیز دارای ساختار روشنی است. ما هیات دوسری به همراه «اروین استاودت»، رئیس و «اولریش راف» رئیس امور مالی باشگاه داریم. من درکنار «هربرت بریم» رئیس بخش استعدادیابی و «جوچن اشنایدر» مدیر ورزشی باشگاه که مسؤول عقد قراردادها است، پاسخگوی مسائل ورزشی هستم. باشگاه‌های دیگر در مسیر مخالف قدم برداشته و ساختار انگلیسی شکل را دنبال می‌کنند. تابستان امسال، «فلیگس ماگات» به عنوان مربی، رئیس اجرایی و مدیرفنی باشگاه ولفسبورگ برگزیده شد. ماگات مي‌گويد: «این مساله انگیزه بی‌حد و اندازه‌ای را سبب می‌شود. اگر اوضاع بد باشد، یک نفر مقصر تمامی مشکلات است. تمامی هزینه‌ها باید زیر نظر من باشند. نقطه نظرات و تصمیم گیری‌های من نقش مهمی ایفا می‌کنند. من بازیکنانی را که می‌خواهم انتخاب می‌کنم و با بودجه تعیین شده‌ای که دارم کار می‌کنم. خود من هستم که بازیکنان را برای فرستادن به زمین انتخاب می‌کنم. این مساله باعث می‌شود تا شما مسیر روشنی را برای پیمودن انتخاب کنید. اینگونه است که شما در باتلاق بحث‌های بی پایان فرو نمی‌روید.»
با این حال، سیستم نامبرده قابل تغییر است و «ماگات» دراین باره می‌گوید: «سران وولفسبورگ در ابتدای مذاکراتم با این باشگاه از من می‌خواستند که به عنوان مدیر ورزشی انجام وظیفه کنم، اما به خاطر اینکه در آن زمان نمی‌توانستم مربی مورد نظر خود را پیدا کنم، بنابراین سمت مربیگری را هم خود در دست گرفتم. در آینده نزدیک، اگر بتوانیم وولفسبورگ را به ارزش‌های واقعی یک باشگاه اروپایی برسانیم، خودم را از یک یا دو عدد از سمت‌هایم کنار خواهم کشید. به طور ذاتی، خودم را یک مربی می‌بینم.»
«ماگات» سیاستمدار خیلی زود به ستایش همتایان خود می‌پردازد و یادآور می‌شود: «فکر نمی‌کنم تمامی اختیارات باشگاه در دست من باشد. کادر بسیار خوبی درکنار خود دارم، کسانی که به معنای واقعی سهم مهم خود را ادا می‌کنند. به هیچ وجه نمی‌توانم همه کارها را به تنهایی انجام دهم. به عنوان مثال دستیار مربیگری من «پابلو تیام» کمک بزرگی برای من است. او نسبت به جو حرفه‌ای آگاهی بسیاری دارد، در مقایسه با من توانایی صحبت کردن به زبان‌های بیشتری را داشته و بسیار باهوش است.» تابستان امسال، «جروم دبونتین» رئیس جدید باشگاه موناکو، «مارک کلر» رئیس اجرایی و «ژان-لوک اتوری» مدیر ورزشی این باشگاه را اخراج کرد. قصد «دبونتین» از انجام این کار استحکام بخشیدن به نقش «ریکاردو» سرمربی تیم بود که اکنون رسماً به عنوان مدیر کل باشگاه نیز شناخته می‌شود. «دبونتین» می‌گوید: «مربیگری در باشگاه موناکو از انسجام کافی برخوردار نبود. ساختار جدیدی که توسط من، «ریکاردو» و دستیارش «ژان پتی» که بیشتر دوران فوتبال خود را در همین باشگاه سپری کرد، ایجاد شد به مراتب معقولانه‌تر است. ما رابطه کاری نزدیکی بویژه در مسائل قراردادهای نقل و انتقالات با همدیگر داریم. دید و هدف مشترکی بین ما وجود دارد که در گذشته از وجود آن بی بهره بودیم. طبقه‌بندی‌های باشگاه به شکل شفافی بنا شده است. من بر این باورم که ما سه نفر، آمیخته‌ای از دانش مربیگری، دانش تجاری و نوآوری را به نمایش می‌گذاریم. موناکو در سال‌های اخیر از نظر نتیجه خوب کار نکرده و این تغییرات باید حاصل می‌شدند. من می‌خواهم یک رئیس قدرتمند باشم که تمامی قسمت‌های باشگاه را تحت نظر دارد، اما باید نمایندگان ممتازی هم در زمینه مدیریتی، اقتصادی، روابط عمومی، مسائل فنی و بخش‌های پزشکی وجود داشته باشند. این روزها فوتبال یک تجارت بزرگ است. وجود متخصصان نیاز است و آنها باید برای خود هدف مشترکی تعیین کنند. «ریکاردو» آنقدر باهوش است که بتواند بازیکنان مورد نظر خود را نشان کرده و برای عقد قرارداد با آنها تلاش کند. او فرد روشن فکر و تطبیق پذیری است و تجربه بالای او در این زمینه‌ها حقیقتی انکارناپذیر است. ما همواره از ایده‌های روشن استقبال می‌کنیم. به عنوان مثال، من مایلم یک مشاور فنی در هیات مدیره باشگاه داشته باشم؛ یکی از بازیکنان سابق موناکو که بتواند دانش و تجربه خود را برای نفرگیری در باشگاه به کار گیرد.»
توان شخصیتی
در نهایت، تمامی این مسائل به توان شخص بستگی دارد. «لوئیس فن گال» در دهه 90 به عنوان یک مربی انگلیسی‌منش، تیم آژاکس را تحت تسلط خود در آورده بود. «مت بازبی» در سال 1969 زمانی که خود را از سمت سرمربیگری منچستریونایتد کنار کشید، به عنوان مدیر کل باشگاه برگزیده شد، اما حضور دنباله‌دار او در باشگاه مشکلات متعددی آفرید. «آرسن ونگر» سرمربی فرانسوی آرسنال معتقد است: «تا زمانی که وظایف هرکس مشخص بوده و افراد این وظایف را بپذیرند، هر راهکاری در فوتبال جواب می‌دهد». شاید بار معنایی این مساله به اندازه هرمساله دیگری باشد. تاریخ نشان می‌دهد که باشگاه‌های انگلیسی همواره دارای مدیران فوتبال بوده‌اند. در گذشته این مدیران را رئیسان استعدادیابی می‌نامیدند، اما طبیعت انعطاف پذیر فوتبال این مساله را تغییر داده است. «لوی» پیرامون این مساله می‌گوید: «نکته جالب اینجاست که اگر ما مدیر ورزشی را با نام‌های متفاوتی همچون رئیس‌اجرایی یا رئیس استعدادیابی می‌نامیدیم، آن وقت از بار منفی آن کاسته می‌شد». در شرایط کنونی اقتصاد جهانی، کمتر باشگاهی توانایی مالی برای پرداخت حق‌السکوت به روشی که تاتنهام به «خوآنده راموس» سرمربی اخراجی خود پرداخت کرد را دارد. مساله رشد و ترقی بازیکنان جوان روز به روز از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود و به نظر می‌رسد این روزها نقش مدیران فنی دوام کوتاه مدتی دارد. با روی کار آمدن مالکان خارجی بیشتر در فوتبال انگلیس، به نظر نمی‌رسد مدیران فنی باشگاه‌ها تمایلی برای سر تعظیم فرود آوردن مقابل مربیان همه کاره داشته باشند. تحول اخیر در تاتنهام باعث شد تا رسانه‌های انگلیسی این مساله را عنوان کنند که سیستم مدیریتی قاره‌ای نمی‌تواند در کشور انگلیس کارساز باشد. همچنانکه لوی می‌گوید: «مساله آسیب زدن به ساختار موجود در میان نیست بلکه مساله یافتن فرد مناسب مطرح است. اگر ما مربی دیگری، به عنوان مثال یک مربی خارجی را روی‌کار می‌آوردیم شاید ساختار قبلی حفظ می‌شد. با این حال هنوز هم ممکن است ساختار پیشین روی کار بیاید».
منبع : world soccer