اگر به قرن اخیر در ایران نگاهی داشته باشیم، میبینیم که ارتباط از مسیر سنتی تاریخچه قابل ملاحظهای داشته است.در حوزه رسانههای سنتی که کاملا متکی بر ارتباطات شفاهی است، رسانههای سنتی عمومی، رسانههای اصلی مردم تا قبل از انقلاب اسلامی بودند؛ با ورود رسانههای جدید جمعی بویژه رادیو و تلویزیون، جریان جدیدی از ارتباطات به راه افتادکه تا قبل از انقلاب اسلامی این ارتباطات به عنوان ارتباطات سیاسی نامشروع در بین مردم قلمداد میشد چرا که این نوع از رسانهها در اختیار دولتها بودند و دولتها هم به خاطر اینکه غیرمردمی و به لحاظ مذهبی نامشروع قلمداد میشدند، رسانههایی که در اختیار آنها قرار داشت نیز از نظر مردم رسانههایی غیرمقبول بود. این جریان وقتی وارد انقلاب اسلامیشد، جریان واگرا تبدیل به جریان همگرا شد و ارتباطات سنتی یا همان ارتباطات شفاهی با ارتباطات رادیویی، تلویزیونی و مطبوعاتی پیوند خورد و در این دوره هم اینترنت و نظیر اینها.
این اتفاق یک اتفاق بسیار مبارک در دوره انقلاب اسلامیاست اما در طول 30 سال گذشته با فراز و نشیبهایی مواجه بوده که هرکدام از دولتها که تحلیل درستی از این نوع ارتباطات داشتند، توانستند مقبولیت بیشتری در بین مردم داشته باشند. ما همچنان در جامعهای هستیم که بهرغم حضور سریع ارتباطات جدید بویژه تلویزیون، هنوز جامعه متکی به ارتباطات شفاهی و همان رسانه سنتی است که انقلاب را ایجاد کرد. موفقیت ارتباطی دولتها به نظر بنده منوط به این بوده که تحلیل درستی از ارتباطات شفاهی و استفاده از رسانههای سنتی داشته باشند. در دوره آقای احمدینژاد یک هوشمندی در سیاستگذاری ارتباطی ایشان از دوره انتخابات تا دوره کنونی دیده میشود. میبینیم که در دوره انتخابات، آقای احمدینژاد تاکید فوقالعادهای بر بهرهگیری از رسانههای سنتی و ارتباطات رودررو و شفاهی داشتند که توانست چهره نسبتا ناشناخته ایشان نسبت به دیگر کاندیداها را به مردم بشناساند و تبدیل به چهره محبوب مردم شوند در حالی که اتکای ایشان به رادیو و تلویزیون به نسبت خیلی کمتر بود. این حرکت در دوره ریاست جمهوری آقای احمدینژاد ادامه یافت و وفاداری ایشان به ارتباطات شفاهی و رودررو، به نظر من یک سیاست صحیح دردولت نهم بوده است تا جایی که امروز دیگر میتوان از سفرهای استانی دولت به عنوان یک رسانه یاد کرد.
وفاداری احمدینژاد به ارتباطات رودررو با طراحی رسانهای جدید به نام «سفرهای استانی» توانست به مشروعیت و مقبولیت ایشان کمک کند، هرچند ایشان از رادیو و تلویزیون هم غافل نشدند و در جای خودش به عنوان یک رسانه کمکی به کارآیی ارتباطی رئیسجمهور بُعد گستردهتری داد. البته نباید این مساله را فراموش کرد که هرجا تلویزیون بازتابی از ارتباطات شفاهی و سفرهای استانی رئیسجمهور و سیل عشق، علاقه و ارتباطات مردم و ایشان شد، این موضوع به مشروعیت بهرهگیری از رادیو و تلویزیون در بازتاب فعالیتهای این دولت کمک کرد و این بسیار قابل توجه است که تلویزیون وقتی اثرگذار واقع میشود که بتواند متکی بر ارتباطات شفاهی و بازتابی از ارتباطات شفاهی مملو از احساسات مردمیباشد.
فرزند شهید دكترباهنر، استاد دانشکده فرهنگ
و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)