ما چقدر روی سرنوشتمان سواریم؟ چند درصد؟ ما به سمت جبر میل کردهایم یا اختیار؟ بعضیها برای زیر سوال بردن همه چیز و هرچیز،یک مثال نقض پیدا میکنند.اینها کسانی هستند که قدرت سازندگی ندارند و میخواهند با زیر سوال بردن «سازه»ها دل خودشان را خنک کنند. مثل اینکه یادآوری کنی پلاستیک در گرما منقبض میشود و با سرما،منبسط. بعد سرت را بالا بگیری و اصل انبساط و انقباض را از ریشه بزنی. در آن لحظات پرغرور اما به این فکر نمیکنی که استثنا، جزیی از قاعده است. تفکر ویرانگرانه برای کارهای تولیدی چیز خیلی خطرناکی است.این غده سرطانی فوتبال را هم تهدید میکند.داریم کسانی را که خود را عاشق فوتبال میدانند اما کار آنالیز و تحلیل را از ریشه قبول ندارند. چرا؟ به چشمهایت زل میزند و صحنهای را به یادت میآورد که جان آرنهریسه در دقیقه 90 مقابل چلسی دروازه خودشان را باز میکند تا چلسی به فینال لیگ قهرمانان نزدیک شود. بعد با لحنی دلنشین درباره تمامیتخواهی شانس در زمین فوتبال سخنرانی میکند.یعنی همه بنشینیم دور هم و تخمه بشکنیم و فوتبال را سادهانگارانه ببینیم. این روحیه به اینجا میرسد که چون ممکن است در جاده راننده ماشین روبهرو خوابش برده باشد و ما را پرت کند ته دره؛ ماشینمان را قبل از سفر سرویس نکنیم و بنزین هم در حلقومش نریزیم. راه بیفتیم ببینیم چه میشود و چه چیزی برایمان مقدر شده است.کسانی که جبر را مطلق میدانند،در مباحثه راحتترند چون یک دفعه تو را ساکت میکنند و میگویند: اگر یک دقیقه دیگر زلزله 7 ریشتری بیاید،هر دو میمیریم.این میتواند برای خیلیها پایان بحث باشد اما باید اینجور مواقع توضیح بدهی که ما در هاله جبری که دورمان را گرفته،اختیار داریم؛ اختیار درست رفتن و غلط رفتن. اختیار کم کردن نقش شانس در زمین فوتبال و اختیار سپردن همه چیز به شانس.از اینجا به بعد راه خیلیها از هم جدا میشود. فرگوسن فقط سه دستیار دارد برای آنالیز حریفان یونایتد. آرسن ونگر میگوید قبل از هر بازی حدود چهار ساعت طول میکشد خودش را آماده نشستن روی نیمکت کند. رافا بنیتس در خواب هم دارد با بازیکنانش حرف میزند و زنش را از فوتبال متنفر میکند. عاشقان آماتور هم با قامتی افراشته گل به خودی ریسه را یادآوری میکنند تا دیگر مثل فرگوسن و ونگر و بنیتس خودشان را اذیت نکنند. ذهن هم تمایل ناخودآگاه به سمت ساده دیدن و سادهکردن مسائل دارد. پس همه چیز خوب و خوش در ذهنمان به پایان میرسد و به خودمان افتخار میکنیم که موضوع را اینقدر ساده کردهایم. خب البته فوتبال یک غول بیشاخ و دم و نفهمیدنی نیست؛ اما اگر اروپاییها امروز اینقدر نقش شانس را در زندگی هر روزهشان کم کردهاند، برای همین فردیت صیقل خوردهشان است.میدانند که یک اشتباه مدافع تیمت، سرنوشت را میسازد، میدانند که ممکن است ستاره تیم در دقیقه 10 مصدوم شود،میدانند که هر لحظه احتمال وقوع زلزله 7 ریشتری وجود دارد؛ اما باز صبحشان را با روحیه تولید و فتح و گرفتن کار از دست شانس و سرنوشت شروع میکنند.این روحيه یک عاشق حرفهای است؛عاشقی که زشتیهای معشوقهاش را دیده و هنوز عاشقش است.«دیده و عاشق مانده.» چشمها را نبسته تا مبادا حالش به هم بخورد.فوتبال ایران «احتمالا» تا صد سال دیگر به هیچجا نمیرسد چون عاشقانش آماتورند. ما نمیتوانیم بازی پرس را خوب انجام دهیم، چون بخش ویژهای از سرنوشتمان را سپردهایم دست خدا. ما محتاجیم به دعای خیر مردم.ما دوست داریم چشمها را ببندیم و ببینیم خدا برایمان چه چیزی مقدر کرده است.زیاد هم فرقی نمیکند پیرزنی 78 ساله باشیم یا روشنفکری که ادعای عاشقی دارد. ما روحیه تهاجمی و خواهندگی نداریم. به ظاهر داریم با هم دعوا میکنیم، مربی خبرنگار را میزند و روزنامهنگار از مربی باج میخواهد اما اینها را جایی که نباید،تخلیه میکنیم. نمیرویم توی زندگی و توی زمین فوتبال، با بازی پرس و فوتبال خشن و تمامیتخواه،غریزهمان را ارضا کنیم. احتمالا خجالتی هستیم. فکر میکنیم توهین به حریف است. پس کمی میدویم و روی نیمکت ذکر میگوییم و 51 درصد سرنوشت را هم میسپاریم به قدرت مطلق.ما به سمت جبر میل کردهایم یا اختیار؟ هیچ وقت جبر،کاملا از زندگی و فوتبال بیرون نمیرود اما زیاد هم نباید به آن رو بدهیم. این جبر را بدجوری پررو کردهایم. خبرنگار به محمد احمدزاده میگوید بدجوری بدشانس شدهای. اخم میکند. میگوید:«دفعه آخرت باشد به من میگویی بدشانس.من آدم خوششانسی هستم. بدشانس کسی است که خودش به خودش میگوید بدشانس».
شبح مورینیو در خواب فرگوسن
کابوس مورینیو فوتبال جزیره را رها نمیکند. دیشب (به وقت ژاپن) شبح ژوزه مورینیو به خواب شیاطین سرخ و شخص سرالکس فرگوسن آمد. آنها که هزاران کیلومتر دورتر از مقر یوفا در شهر نیون سوییس، برای رفتن به بستر آماده میشدند، خوابشان با شنیدن این خبر بر آشفت که مورینیو با اینترمیلان سد راهشان در مرحله یک هشتم نهایی لیگ قهرمانان اروپا خواهد شد. نباید فراموش کرد که مورینیو چه در پورتو و چه با چلسی سه فصل پیاپی در لیگ قهرمانان و لیگ برتر، فرگوسن و پسرانش را نقرهداغ کرد. قرعهکشی مرحله یک هشتم لیگ قهرمانان اروپا دیروز ساعت 14:30 به وقت تهران انجام شد که در آن رم و آرسنال با هم برخورد کردند و بارسلونا با قرعهای مناسب حریف لیون شد. اما هم قرعه شدن رئال مادرید با لیورپول به معنای رنگ باختن تمام آرزوهای سپیدهاست. یوونتوس و چلسی دیگر نبرد بزرگ این مرحله را برگزار میکنند، پاناتینایکوس ـ ویارئال، بایرن مونیخ ـ اسپورتینگ لیسبون و پورتو ـ اتلتیکو مادرید سه بازی دیگر یکهشتم نهایی هستند که دور رفت آن طی روزهای 6 و 7 اسفند به میزبانی تیمهایی که نامشان در ابتدا آمد برگزار خواهد شد.