بیانیه جنبش حماس مبنی بر عدم موافقت با تمدید آتشبس در نوار غزه را میتوان حاوی 2 نکته مهم دانست. اول اینکه برقراری آتشبس و آرامسازی به تعبیر اسرائیلیها هیچگونه تغییر و تاثیری در کاهش اقدامات تجاوزکارانه و سرکوبگرانه این رژیم علیه مردم غزه و مردم دیگر نقاط فلسطین اشغالی نداشته است. در زمان آتشبس اسرائیل همان اقدامات تروریستی خود را تکرار کرده و گهگاهی حملاتی را به اردوگاههای فلسطینیها انجام داده و همواره آتشبس را نقض کرده است بنابراین اتمام آتشبس هیچ تاثیری بر زندگی مردم فلسطین نداشته و تغییری را به وجود نیاورده است. این طور نبوده که مردم فلسطین در دوران آتشبس در ثبات، امنیت و آرامش به سر برده باشند و حال با پایان یافتن آتشبس این آرامش به پایان رسیده باشد بلکه با برقراری آتشبس بحث تهدید و اعمال فشار بر مردم بسیار بیشتر از هنگامی شد که آتشبس هنوز برقرار نشده بود.
نکته دوم بیانگر این است که حماس با صدور بیانیه مذکور میخواهد پیام خود را اینگونه به دنیا و خصوصاً صهیونیستها برساند که ما هرگونه آمادگی را برای مقابله با اشغالگران صهیونیست داریم. همانطور که اسماعیل هنیه نیز در سخنرانی هفته اخیر خود در بیست و یکمین سالگرد تاسیس جنبش حماس تاکید داشت که رژیم صهیونیستی خیلی تمایل داشته و بسیار تلاش کرده است تا حماس به موفقیت نرسد اما هماکنون خیل عظیم مردم در غزه را در حمایت از مقاومت شاهد هستیم و همگان میدانند که مردم پشتوانه اصلی جنبش حماس هستند. در همین راستا عدم ادامه روند آتشبس میتواند به این معنا باشد که اولاً همانگونه که اسماعیل هنیه اعلام کرده بود این جنبش از پشتوانه مردمی برخوردار است که به واسطه این حمایتهای مردمی میتواند مقابل تجاوزات نیروهای اسرائیلی بایستد و دوم اینکه به لحاظ نظامی نیز این جنبش توانسته است توانایی خود را افزایش دهد که این به نوعی برای اسرائیلیها زنگ خطر را به صدا در میآورد تا اگر بخواهند علیه غزه به اقدامی دست بزنند دچار سرنوشتی شوند که در سال 2006 به آن دچار شدند. آنها در این سال با حزبالله وارد جنگ شده و در نهایت با تحمل شکست مجبور شدند که جنگ را تمام کنند. بنابراین یکی از پیامهای این بیانیه از طرف جنبش حماس برای اسرائیلیها میتواند همین مساله باشد. از طرف دیگر از آنجا که این بیانیه از موضع قدرت صادر شده است، میتواند در تقویت روحیه مردم فلسطین و بویژه مردم غزه و ایجاد انسجام درونی آنها کارساز و موثر باشد و از سوی دیگر نیز میتواند خلأ روحی -روانی، ناامیدی و دلسردی را در صهیونیستها ایجاد کند تا نسبت به آینده خود احساس ناامنی کنند. همچنین یهودیها و صهیونیستها به هرگونه درگیری و جنگی که رژیم صهیونیستی با حماس در نوار غزه درگیر شود با دید منفی مینگرند لذا میبینیم که رژیم صهیونیستی نیز به بهانه اینکه هرگونه بمباران و نابودسازی زیرساختهای اقتصادی غزه هزینههای سنگینی را دربر دارد اعلام میکند که از این حمله صرف نظر کرده است که این اظهار نظر در نوع خود میتواند یک عقب گرد محسوب شود. عقبگردی که صهیونیستها در مقابل مواضع جنبش حماس داشتهاند. و اما درباره شرایط داخلی رژیم صهیونیستی و با توجه به انتخابات پارلمانی که قرار است فوریه 2009 در اراضی اشغالی برگزار شود، میتوان گفت که شرایط این رژیم نسبت به سالهای گذشته اصلاً مساعد نیست و نسبت به چند سال قبل هم در داخل و هم در صحنه بینالملل با چالشهایی روبهرو شده است. از این لحاظ که آمریکا هم در عراق و هم در افغانستان شکست خورده است، آمریکا در برخورد با جمهوری اسلامی ایران، سوریه و حزبالله لبنان ناکام مانده و باوجود وعدههای جورج بوش، نتوانسته طرح صلح خاورمیانه را محقق کرده و به تعهدات و وعدههایی که به فلسطینیان داده بود عمل کند. لذا این وضعیت آمریکا در خاورمیانه تاثیر منفی بسیاری روی وضعیت رژیم صهیونیستی گذاشته است چرا که اسرائیل تنها با کمکها و حمایت های آمریکا میتواند سرپا بایستد. پس طبیعی است که در این شرایط رژیم صهیونیستی در قبال این ماجرا از موضعی منفعلانه برخورد کند. در درون اسرائیل هم این نگرانی وجود دارد که مشخص نیست جنگی را که اسرائیل آغاز میکند حتماً با پیروزی آن رژیم به اتمام برسد، لذا میبینیم که مردم دیدگاه مخالف با دیدگاهها و نظرات جنگافروزانه رژیم صهیونیستی دارند همانگونه که در ابتدای جنگ 33 روزه نیز این نظرات را داشتند. بنابراین عدم امکان پیشبینی نتیجه جنگ با حماس، باعث شده است تا رژیم صهیونیستی باز هم اعلام کند که حاضر است آتشبس را تداوم بخشد. نکته سوم اینکه حماس اعلام کرده نسبت به روزها و ماههای گذشته قویتر شده، پس طبیعی است که رژیم صهیونیستی در برهه کنونی عقبنشینی کند زیرا حتی در مقطعی که حماس از تواناییهای نظامی و انسجام درونی کمتری برخوردار بود، اسرائیل نتوانست مقابل آن به پیروزی دست پیدا کند، حال و در شرایط کنونی که این جنبش از یک وضعیت متحول نظامی و ساختار امنیتی و حمایت مردمی برخوردار است، قطعاً نخواهد توانست که این جنبش را سرکوب کند و تبعات منفی این جنگ علیه حماس و شکست آتشبس برای رژیم صهیونیستی بیشتر است، لذا مشاهده میکنیم که تلآویو چندان تمایلی به شکستن آتشبس ندارد و اعلام میکند که خواستار تداوم روندی است که در 6 ماه گذشته در مناطق اشغالی وجود داشته است.
* کارشناس مسائل خاورمیانه