گروه سیاسی:
نسل‌های پیشرفته توانمندی موشکی ایران موضوعی نیست که بتوان در یک گزارش کوتاه به تحلیل آن پرداخت اما در میان «شهاب‌ها» و «سجیل‌ها»ی آسمان قدرت ایران، ستاره‌هایی از افتخارات دیده می‌شوند که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. موشکی که در ادامه به آن اشاره می‌شود یکی از دقیق‌ترین موشک‌های جهان (بر اساس میزان خطا) بوده و اگرچه مدتی است در اختیار نیروهای مسلح کشورمان قرار دارد اما ویژگی‌ها و قابلیت‌هایش در مقابله با دشمنان، آن‌را در جایگاهی خاص نسبت به دیگر موشک‌ها قرار داده است. هفته دفاع مقدس بهانه مناسبی برای تشریح دستاوردهای مهم موشکی کشور است، هرچند به واسطه عدم انتشار اسناد بسیاری از سیستم‌های موشکی پیشرفته کشور به دلیل مسائل حفاظتی و امنیتی، همواره درجه ارتقای این بخش دفاعی از مظلومیتی فراوان برخوردار است اگرچه معرفی این موشک، می‌تواند گوشه‌ای از اقتدار صنایع نظامی ایران را جلوه‌گر کند. این گزارش ویژگی‌های موشکی استثنایی را تشریح می‌کند که بدون شک از دستاوردهای «بزرگ» تجهیزات دفاعی کشور است؛ موشک بالستیک
«فاتح 110».
عزم جدی برای توسعه سیستم‌های موشکی
ایران در جنگ تحمیلی عراق بخوبی تاثیر فناوری موشکی را به عنوان یک وسیله و تاکتیک استراتژیک درک و تلاش کرد پس از پایان این نبرد فرسایشی که بسیاری از امکانات مالی و نیروهای انسانی مجرب را از کشورمان گرفت، توانمندی موشکی خود را ارتقایی ویژه ببخشد. هرچند در آن زمان هم اختلاف نظرهایی مبنی بر نحوه ارتقای توانمندی‌های دفاعی ایران وجود داشت، اما کم‌کم این اجماع شکل گرفت که باید به فکر تولید بومی و ابتکاری سیستم‌های موشکی بود؛ سیستم‌هایی که هنوز هم هیچ کشوری نمی‌تواند به طور قطعی اعلام کند سامانه‌هایی با قابلیت انهدام قطعی برای مقابله با موشک‌های دشمن خود در اختیار دارد.اگرچه ایران از دوران پیش از انقلاب و نیز در دوران دفاع مقدس، تعدادی موشک اسکاد و... در اختیار داشت اما بومی نبودن فناوری این سیستم‌ها، نبود بسیاری از قطعات موردنیاز برای رفع عیوب احتمالی و نیز کارشکنی‌ها برای تامین موشک به مقدار مورد نیاز ایران، باعث عزم جدی متخصصان کشورمان در راه رسیدن به دانش بومی ساخت موشک شد.دریابان شمخانی، وزیراسبق دفاع کشورمان با اشاره به نقش مهم رهبر معظم انقلاب در حمایت از متخصصان داخلی، پشتیبانی ایشان را یکی از مهم‌ترین علل دستیابی ایران به چنین توان
استراتژیکی‌اي می‌داند.کارشناسان صنایع دفاعی کشورمان کار را با مهندسی معکوس موشک‌های سوخت مایع آغاز کردند. مجاهدت فراوان به همراه دانش و تجربه و همچنین استمرار در کار متخصصان کشورمان دستاورد مهمی به نام «شهاب ـ 1» داشت. هرچند موشک‌های مختلفی در این راه ساخته و آزمایش شد، اما ورود موشک‌های خانواده شهاب، نوید به ثمر نشستن این تلاش‌ها را می‌داد. اگرچه برد این موشک حدود 500 کیلومتر بود اما آغازی شیرین برای ساخت موشک‌های بالستیک به شمار می‌رفت.
موشک‌های بالستیک تا ارتفاع بسیار بالایی اوج می‌گیرند و مابقی راه را با استفاده از نیروی جاذبه زمین به سمت هدف می‌روند که مانند یک سقوط آزاد البته با هدایت صحیح است.
برنامه‌ریزی برای تولید سوخت جامد
این تلاش‌ها در ادامه منجر به ساخت موشک‌هایی چون شهاب ـ 2 و 3 نیز شد که ساخت موشک شهاب ـ 3 با توجه به برد آن که می‌توانست رژیم صهیونیستی را هدف قرار دهد، یک شگفتی در جهان به شمار می‌رفت چراکه هیچ کس گمان نمی‌برد ایران بتواند بدون دخالت شرق و غرب، توان استراتژیک خود را تا این حد گسترش دهد.
شهاب ـ 3 اگرچه موشک بسیار مدرن و مهمی محسوب می‌شد اما از سوخت مایع استفاده می‌کرد؛ سوخت مایع اگرچه توان لازم را برای شلیک موشک به میزان لازم فراهم می‌کرد اما به علت سختی‌های موجود در حمل و نقل و نگهداری آن و زمانبري بسیار برای آماده‌سازی موشک، گزینه مطلوبی به شمار نمی‌رفت. همچنين به علت آنکه ایران از موشک‌های سوخت مایعی چون اسکاد B در جنگ استفاده کرده بود، با این عملکرد سوخت آشنا بود اما سوخت جامد به علت پیچیدگی‌های بسیار زیاد تولید آن، از تکنولوژی بسیار بالایی برخوردار است. اما صنعت دفاعی ایران این سد بزرگ را نیز شکست و ایران به توان تولید سوخت جامد برای موشک‌های خود دست یافت.آسوشیتدپرس در گزارشی به مناسبت دستیابی ایران به تکنولوژی سوخت جامد اینچنین اعلام کرد: «سوخت جامد به ایران این امکان را می‌دهد که موشک‌های بالستیک خود مانند شهاب ـ 3 را با نشانه‌گیری دقیق‌تری پرتاب کند. همچنین طول عمر موشک‌هایی که با سوخت جامد کار می‌کنند به مراتب بیشتر از موشک‌هایی است که از سوخت مایع در آنها استفاده می‌شود».
موشک‌هایی با برد کوتاه
اما در کنار استفاده از موشک‌های برد بلند، ایران نیازمند موشک‌های برد کوتاه اما بسیار دقیق بود. موشک‌های دقیق با برد کوتاه باید ویژگی‌های مهمی را داشته باشند چرا که برای اهداف خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرند. شاید این سوال مطرح باشد که وقتی ایران دارای موشک‌هایی با برد 2 هزار کیلومتر است، یک موشک 200 کیلومتری چه فایده‌ای خواهد داشت؟ در جواب مختصر به این سوال باید به تاکتیک روسیه در برابر سپر موشکی آمریکا اشاره کرد. روسیه در برابر این اقدام آمریکا از استقرار موشک «اسکندر» در نزدیکی مرز لهستان خبر داد. موشک‌های اسکندر که از دقت ویژه‌ای برخوردارند حدود 250 کیلومتر برد دارند و روسیه ادعا کرده که همین موشک‌ها می‌تواند سپر موشکی آمریکا را به شکست بکشاند. این اقدام روسیه نشان می‌دهد که این کشور باوجود در اختیار داشتن موشک‌های قاره‌پیما، اهمیت موشک‌های کوتاه‌برد دقیق را که ویژگی‌های مهمي دارند، بخوبی درک می‌کند.
آغاز روند ساخت موشک فاتح 110
ایران نیز با درک اهمیت موشک‌هایی با برد کوتاه، به برنامه‌ریزی برای طراحی و ساخت آن پرداخت. برای ساخت این موشک مورد نیاز کشورمان، تقسیم وظایف صورت گرفت و قرار بر این شد تا ابتدا نرم‌افزار شلیک و سیستم پیشرانه‌های آن طراحی و ساخته شوند. متخصصان یکی از مراکز جهاد خودکفایی نیروهای مسلح با انجام طراحی‌های مورد نیاز، اولین گام را در این راه برداشتند. سپس نوبت به ساخت موتورهای سوخت جامد رسید. این مرحله از سخت‌ترین اقدامات در راه دستیابی به هدف بود. پس از طراحی‌های اولیه درباره شکل حرکتی و سرعت موشک و نیز تست سوخت جامد روی موشک، نوبت به تست‌های عملیاتی رسید. در تست‌های عملیاتی، ابتدا موشک روی یک سکو قفل شده و موتور همانند زمان شلیک اقدام به فعالیت می‌کرد. اما این تست‌ها یک مشکل عمده داشت: نبود سیستم تله متری (سیستم‌های تله متری برای تست موشک‌ها و ارزیابی میزان صحت عملکرد آنها مورد استفاده قرار می‌گیرند). این سامانه مهم نیز با یک برنامه‌ریزی فشرده و شبانه‌روزی ساخته و موجب شد تا کشور نیاز خود را به این سیستم، با چنین روشی برطرف کند. تست‌های عملیاتی موفق و نتیجه رضایت‌بخش بود. نام موشک چه گذاشته شود؟ به نام امیرالمومنین(ع) و نگاه ایشان در ساخت یک توانمندی ویژه برای دفاع از میهن اسلامی آن را «فاتح 110» نامیدند.اولین نسل موشک فاتح 110 بردی حدود 110 کیلومتر داشت. به خاطر اهمیت و تلاش ویژه‌ای که برای ساخت سیستم هدایت این موشک به کار گرفته شده بود و نیز بهره‌مندی آن از یک سیستم الکترواپتیکالی دقیق برای هدایت، خطای این موشک زمین به زمین فقط و فقط 10 متر تخمین زده شده است که با توجه به سر جنگی چند صد کیلومتری آن، محدوده 10 متری اصلا نکته‌ای به حساب نخواهد آمد.بر اساس روال ساخت تجهیزات دفاعی بویژه موشک‌ها، این سامانه مدرن برای بهینه‌سازی تحویل سازمان صنایع هوا - فضای وزارت دفاع شد.یکی از ویژگی‌های مهم این موشک، استفاده از آن برای ارتقای موشک
شهاب ـ 3 بود، بدین نحو که با توجه به استفاده فاتح 110 از سیستم سوخت جامد، آزمایش‌ها برای بهره‌مندی شهاب ـ 3 از سوخت جامد به جای مایع، از طریق بررسی عملکرد این موشک انجام می‌شد و زمانی که تست‌ها از موفقیت سوخت جامد روی موشک فاتح خبر دادند، متخصصان کشورمان به سمت ساخت شهاب ـ 3 با سوخت جامد رفتند. رسانه‌های خارجی در زمان بهره‌برداری از نسل دوم این موشک، آن را کارآمدترین موشک ساخت ایران توصیف کردند. نسل دوم این موشک با ارتقای حدود 50 کیلومتری برد آن، فاتح 110 را در ردیف دقیق‌ترین موشک‌های کوتاه برد زمین به زمین در جهان قرار داد.فرآیند طراحی و ساخت موشک فاتح جوایز و تقدیرنامه‌های بسیاری را برای متخصصان دانشگاهی و دفاعی کشور به ارمغان آورد و بیش از 20 کارشناس ارشد و قریب 10 مجموعه‌ای که برای ارتقای توان موشکی ایران تلاش کردند، از به ثمر نشستن حاصل زحمات خود در راه اعتلای بازدارندگی نظام اسلامی خشنود شدند.
چقدر برای عملیاتی شدن این موشک مهم
تلاش شده است؟
آخرین جمع‌بندی یکی از نهادهای مسؤول درباره فعالیت‌ها و برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته برای تولید فاتح 110، از 5 میلیون ساعت تلاش مستمر و بدون چشمداشت حکایت دارد؛ یعنی 208 هزار روز! طراحی یک سیستم جدید و استفاده از فناوری انحصاری برای ساخت این سیستم، منجر به تولید یک موشک هدایت شونده دقیق شده است که دانش نوینی را برای ایران به ارمغان آورد و میلیون‌ها دلار نیز در مراحل مختلف آن صرفه‌جویی شد. باشد تا قدر فاتحان قله‌های دفاعی ایران را بهتر بدانیم.