۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۲۰

آمریکا همه جا می‌بازد

محمدمهدی تقوی

بیش از 7 ماه تلاش بی‌وقفه «ژوزف بایدن» معاون رئیس‌جمهوری آمریکا و خاندان سعود برای تشکیل دولتی «سکولار – شیعی» در عراق به ریاست «ایاد علاوی»، با تصمیم ائتلاف «مالکی – حکیم – صدر»، به نتیجه‌ای نرسید و بار دیگر «نوری مالکی» مامور تشکیل کابینه عراق شد.عملکرد ایالات‌متحده و سعودی در جلوگیری از تشکیل دولت عراق که چندین ماه این کشور را دچار مشکلات عدیده‌ای کرد، موجب شد عملا مردم عراق، نیمی از سال 2010 شاهد درگیری سیاسی میان احزاب باشند.اما مسائلی که شاهزادگان سلفی شبه‌جزیره عربستان با دلارهای نفتی‌شان و سران کاخ سفید با فشارهای سیاسی‌شان برای احزاب عراق به وجود ‌آوردند، هر چند بی‌نتیجه ماند اما به هر حال توانست وقفه‌ای چند ماهه در تشکیل دولت بغداد به‌وجود آورد که اشاره‌ای کوتاه به آنها می‌کنیم.

1-

صحنه عراق در این 200 روز، شاهد اتفاقات ویژه‌ای بود. بلافاصله پس از فرارسیدن زمان خروج نظامیان یانکی از عراق، شبکه‌های تروریستی بعثی و سلفی (القاعده) که مدتی بود از سوی مالکی – که خود نیز گاه فرماندهی از میان بردن تروریست‌ها را برای بازگشت آرامش و امنیت مردم کشورش بر عهده داشت- سرکوب شده بودند، مجددا سر بر آوردند و با توجه به درگیری شدیدی که بر سر انتخاب نخست‌وزیر میان ائتلاف العراقیه – به رهبری علاوی – و ائتلاف قانون به وجود آمده بود، در بازگشت ناامنی به عراق، توفیقات زیادی به دست آوردند.

 

انفجارهای تروریستی زیادی در این مدت در عراق رخ داد و سعی شد توان مالکی برای برقراری امنیت در این کشور زیر سؤال برود؛ در حالی‌که همو بود که با مهار گروه‌های تروریستی و از بین بردن سران این گروه‌ها در حملات مختلف پلیس عراق، آنها را منزوی کرده بود. البته اشغالگران و وهابی‌های آل سعود
از این برنامه خود، طرفی نبستند.

2-

فهرست العراقیه به رهبری ایاد علاوی، نخست‌وزیر اسبق عراق که موفق به کسب 91 کرسی در پارلمان شده است – 2 کرسی بیشتر از فهرست هواداران نوری مالکی – تشکیل دولت را حق خود می‌دانست و با توجه به آنکه از جانب آمریکا حمایت می‌شود، فشار بسیاری را بر سایر گروه‌های حائز کرسی پارلمانی وارد آورد و ماه‌ها عراق را در بلاتکلیفی قرار داد. اگرچه نمی‌توان از قدرت ائتلاف العراقیه در پارلمان که پس از این به‌عنوان فراکسیون اکثریت و اپوزیسیون دولت حاکم عمل خواهد کرد، به سادگی عبور کرد اما از نقش دلارهای سعودی در کسب این موفقیت توسط علاوی که «شیعه» اما «لائیک» است نیز، نمی‌توان گذشت.

 

خط مشی علاوی و اعضای فهرست راه‌یافته وی به مجلس قانونگذاری عراق، «سکولار» است و این گروه، گرچه در تقابل کامل با فهرست دیگر شیعیان قرار دارد اما خود نیز ملغمه‌ای از «شیعیان غربگرا، وهابیون سلفی و سیاسیون هم‌حزبی صدام معدوم در قالب بعثی‌ها» است و همین موفق نشدن در تشکیل دولت، فروپاشی این ائتلاف را تسریع خواهد کرد، زیرا اصلا این
3 فرقه به این دلیل در ائتلاف العراقیه گرد‌هم آمدند که هدف‌شان پس از انتخاب ایاد علاوی به نخست‌وزیری را پی ‌بگیرند؛ يعني«تقسیم قدرت بین خود». به هر‌ حال اما تمام تلاش‌های محور «آمریکا- سعودی» با شکست سختی پایان یافت و سرانجام علاوی پذیرفت پس از این همه مدت کشمکش، کوچک‌ترین شانسی برای نخست‌وزیری ندارد. مقامات ایالات متحده؛ بویژه بایدن، در این 7 ماه، با چندين سفر به بغداد، تمام تلاش خود را به کار گرفتند تا میان «العراقیه» و «دولت قانون»، ائتلافی به سود علاوی ایجاد کنند اما همه آنها، ناموفق بود.

3-

دولت‌های عربی خاورمیانه نیز پا به پای ایالات متحده و سعودی، تمام سعی خود را برای نخست‌وزیری علاوی و روی‌ کار آوردن دولتی ضد‌ایرانی در بغداد به کار بردند اما این حمایت‌ها نیز، سودی به حال سران ائتلاف العراقیه نداشت. سناریویی که کشورهای عرب‌زبان منطقه در پی اجرای آن بودند، این بود که شخصیت سیاسی ضعیفی چون علاوی را -که در دوران کوتاه نخست‌وزیری‌اش نشان داد، به جای استقلال عراق و حسن همجواری با قدرت اصلی منطقه یعنی جمهوری اسلامی، به کسب رضایت کاخ سفید و دست‌نشاندگان آن در حاشیه‌نشین‌های خلیج‌فارس می‌اندیشد و حاضر است در این راه، حتی عراق را به دوران صدام بازگرداند- به قدرت برسانند. ائتلاف وی با اعضای سابق حزب بعث و سلفی‌ها در دومین دوره انتخابات پارلمانی عراق، گویای صدق این موضوع است.

 

اما به‌رغم خواست دستگاه دیپلماسی ایالات متحده، هوشمندی نوری مالکی، سیدعمار حکیم و سید مقتدا صدر موجب شد عراق، بحران بسیار شدیدی را که می‌رفت این کشور را دچار شرایط سخت اوایل دوره اشغال کند، پشت ‌سر بگذارد. بدین ترتیب، روسای گروه صدر و مجلس اعلای اسلامی عراق، اختلافات با مالکی را به کناری نهادند و وی را به عنوان نخست‌وزیر آتی عراق، در پست فعلی‌اش تثبیت کردند. در این بین ائتلاف کردستان عراق نیز موافقت خود با نخست‌وزیری نوری مالکی را اعلام کرده است. کردها اگرچه از بسیاری جهات از جمله مشی سکولار و تاثیری‌ که از دستورات آمریکا می‌گیرند، به علاوی نزدیکند اما سیاست‌های انحصار‌گرایانه وی و ژست‌های پان‌عربی‌ای که اعضای العراقیه می‌گیرند، خوشایند آنها نبود. نکته‌ دیگری که باید به آن نیز اشاره کرد، این است که اگرچه واشنگتن چند سال پیش به دلیل روحیه مستقل
دکتر «ابراهیم جعفری»، رهبر حزب‌الدعوه و نخست‌وزیر وقت عراق که به هیچ عنوان به آمریکای اشغالگر باج نداد، با فشار بسیار بر وی و جناح‌های سیاسی عراق، جعفری را مجبور به استعفا و دولتش را سرنگون کرد اما دیگر خبری از آن نفوذ مستکبرانه نیست و برخلاف آنکه 7 ماه جلوی تشکیل دولت مالکی گرفته شد اما مقاومت توأم با هوشیاری شیعیان علاقه‌مند به استقلال عراق و پایان اشغال این کشور که روابط بسیار صمیمانه و خوبی نیز با جمهوری اسلامی ایران دارند، نتیجه داد و به‌‌رغم میل سردمداران کاخ سفید، مهره آنها برای کسب کرسی نخست‌وزیری، آرزو به دل ماند!

ارسال نظر
captcha
پربیننده