شش سال از دنیای تلویزیون فاصله داشتید؛ چند درصد از این فاصله خودخواسته بود؟
صددرصد خودخواسته بود. برای اینکه «خواب و بیدار» بین مردم موفق بود، سریال وزینی بود، کاری بود که خودم خیلی به آن علاقه داشتم، به چشم آمد بویژه نقش من چراکه برای نخستین‌بار بود که نقش یک پلیس زن ایفا می‌شد و در زمان خودش چه از طرف نیروی انتظامی و سازمان صدا و سیما و چه از طرف مردم، بسیار مورد تقدیر قرار گرفت. این عوامل همه دست به دست هم داد تا در انتخاب نقش‌های آینده‌ام کمی دچار وسواس شوم، البته وسواسم بی‌مورد هم نبود.
نقش‌هایی که به شما پیشنهاد می‌شد جذابیت نداشت یا کلاً حضور در سریال برایتان فاقد جذابیت بود؟
در این مدت سریال‌های زیادی به من پیشنهاد می‌شد بویژه نقش پلیس. پیشنهاد نقش‌های اکشن هم زیاد داشتم منتها دیدگاه من به کار اکشن این است که در وهله اول کارگردان باید ضرباهنگ اکشن را در وجود خودش داشته باشد در غیر این صورت انتقال مضمون کار خیلی سخت می‌شود، با توجه به اینکه در کارهایی از این دست تکنیک‌های بالا وجود ندارد و اغلب تحصیلات دانشگاهی برای رسیدن به این نقطه که کسی بتواند برخلاف ریتم درونی خودش، ریتم اکشن را خلق کند، وجود ندارد، با وجود یکی، دو تجربه‌ای که کردم ترجیح دادم سریال‌های این سبکی را که پیشنهاد می‌شد قبول نکنم. متاسفانه اغلب نقش‌ها تکراری بود، به طور مثال اصلا دلم نمی‌خواست دوباره نقش پلیس را بازی کنم چرا که تمام آنچه در چنته داشتم برای سریال «خواب و بیدار» به کار بردم.
زمان اکران «خواهران غریب» سن و سال زیادی نداشتم اما واقعا از شخصیت «ثریا» بدم می‌آمد، حالا بعد از گذشت سال‌ها وقتی دوباره فیلم را نگاه می‌کنم، می بینم چقدر این نقش خوب ایفا شده که این حس را در من به‌وجود آورده! آنچه از آن سال‌ها تا به امروز برای لادن طباطبایی رخ داده چه تغییری را در او ایجاد کرده است؟
از نظر تفکر و دیدگاهم به مقوله بازیگری من همان لادن طباطبایی «خواهران غریب» هستم. همان کسی که تازه شروع کرده بود و می‌خواست هر چه بیشتر بیاموزد. هنوز مثل آن سال‌ها بازیگری برایم حرفه مقدسی است و حاضر نیستم به بهای هر شب روی آنتن بودن، دائم دیده شدن یا حضور همیشگی در مطبوعات، حرفه‌ام را بفروشم و حاضر نیستم صرفا به خاطر بعد مالی کارم هر نقشی را قبول کنم. گزیده کار می‌کنم، سعی می‌کنم نقش‌هایم را جوری انتخاب کنم که مطمئن باشم به دلم نشسته و می‌توانم در آنها حرف تازه‌ای داشته باشم. البته خیلی جاها هم اشتباه می‌کنم و بعضی از انتخاب‌هایی که در این مدت داشته ام انتخاب‌های غلطی بوده و نتیجه‌اش آن چیزی نشده که فکر می‌کردم و این اتفاق در هرکاری حتی زندگی عادی هر فردی ممکن است رخ بدهد. همیشه انسان به دنبال کسب بهترین‌هاست ولی خب همیشه هم معادلات درست از آب درنمی‌آید. در بازیگری می‌گوییم اگر 70درصد آنچه از کاری انتظار داریم، برآورده شود، آن کار موفق خواهد بود ولی خیلی وقت‌ها خیلی کمتر از این می‌شود. در این سال‌ها چیزهای زیادی را درباره دنیای حرفه‌ای بازیگری یاد گرفته‌ام که این وجه تمایز من آن سال‌ها با من این لحظه است.
دنیای تئاتر که از آنجا به سینما آمده‌اید با سینما و تلویزیون خیلی فرق می‌کند، چطور با این تفاوت‌ها
کنار آمدید؟
خب، من از تئاتر آمده‌ام آن هم تئاتر دانشجویی یعنی خالصانه و ناب‌ترین احساسات و بی‌دغدغه‌ترین زمان و دوره‌ای که همه دست به دست هم می‌دادند تا کاری را روی صحنه ببرند. نه کسی به فکر بازدهی کار بود و نه گیشه‌ای وجود داشت و نه حتی زیبایی و زشتی برای بازیگر مهم بود، هیچ فخری نبود و هیچ‌کس به فکر نمایش قدرت نبود، هرچه بود احساسات جاری و روان بود و قابلیت و خلاقیت حرف اول را می‌زد و طبقه‌بندی‌ها فقط بر مبنای اطلاعات و سواد و میزان آشنایی با ابزار در تئاتر صورت می‌گرفت و این فضا با آنچه به آن دنیای حرفه‌ای می‌گویند خیلی فرق دارد. تا مدت زیادی که از ورودم به دنیای حرفه‌ای می‌گذشت، از تفاوت‌ها گیج بودم ولی سعی کردم خیلی سریع خودم را با این تفاوت‌ها تطبیق دهم. مثلا این را فهمیدم که اگر سر صحنه دیوار کنارم در حال فروریختن است تنها کاری که باید بکنم این است که خودم را کنار بکشم تا به من برخورد نکند و مثل تئاتر نیست که کمک کنم تا دیوار نریزد چرا که ممکن است این کار به منزله توهین به طراح صحنه تلقی شود. چیزی که از دنیای حرفه‌ای فهمیدم این است که هر کسی باید کار خودش را انجام دهد، مثلا من که بازیگر هستم فقط بازی به من مربوط است نه چیز دیگری. من آمده‌ام تا کار خودم را انجام بدهم. فهمیدن این خط‌کشی‌ها و رعایت کردن آنها را در این سال‌ها یاد گرفته‌ام و به آنها عمل می‌کنم و به نوعی مانند پیله است که به دور خودت می‌تنی و در عین حال با همه عوامل در ارتباط هستی و یاد می‌گیری که چگونه جایگاه و حرمتت را حفظ کنی. هنوز هم آدم برون‌گرا و صمیمی‌ای هستم اما خیلی تلاش می‌کنم چارچوب‌ها را رعایت کنم. یک‌بار استاد علی نصیریان حرفی زد که همیشه آویزه گوشم است. آن زمان مشغول کاری بودیم که تهیه‌کننده و کارگردان خیلی با هم اختلاف داشتند و هر چند روز یک بار پروژه به خاطر اختلافات عوامل تعطیل می‌شد و چون کار هم در شهرستان ضبط می‌شد به‌خاطر تعطیلی‌های پی‌درپی و رفت و آمدها به همه عوامل خیلی سخت می‌گذشت و کار هم پیش نمی‌رفت. در این شرایط یک روز استاد نصیریان به ما گفت: «عزیزان من! قرار نیست که به پای هم پیر بشوید، قرار است دو ماه با هم کار کنید و با هم کنار بیایید و از بهترین‌های هم استفاده کنید. این دو ماه تمام می‌شود فقط بگذارید یک خاطره خوب از آن باقی بماند.» این حرف استاد همیشه در ذهن من است.
خب، این هم از مصائب دنیای حرفه‌ای است!
ما به عنوان یک بازیگر مدام در حال رویارویی با گروه‌های جدید هستیم. هر گروهی اخلاقیات و چارچوب‌های خاص خودش را دارد. در برخی گروه‌ها سطح رفتاری بالاتر است و حرفه‌ای‌تر هستند، به این مفهوم که جایگاه خودشان را می‌شناسند و در کار همدیگر دخالت نمی‌کنند و با هم درگیر نمی‌شوند. سکوت کردن را بلد هستند و با هم بحث نمی‌کنند و در این گروه‌ها حاشیه‌سازی اتفاق نمی‌افتد. خب، طبعا کار کردن در این گروه‌ها راحت‌تر است. معمولا کسانی که تجربه کاری طولانی‌تری دارند شامل این دسته هستند و این مدل گروه‌ها سالم‌تر و بهترند.
وقتی سری به کارنامه هنری‌تان می‌زنیم اسامی کارگردان‌های مطرح زیادی هست که با آنها کار کرده‌اید و این اتفاق برای هر بازیگری رخ نمی‌دهد. تجربه بازی برای کارگردان‌های صاحب‌سبک و بنام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
کار کردن با کارگردان‌های بزرگ یک حسن فوق‌العاده دارد که از همه چیز برجسته‌تر است و آن هم این است که کارگردان‌های بزرگ هیچ‌وقت منکوب نام هیچ بازیگر و هیچ شخصی نمی‌شوند؛ برای اینکه خودشان آنقدر بزرگ هستند که تحت تاثیر اسم‌ها قرار نگیرند و آنقدر تجربه دارند و اوج و فرود ستاره‌ها را دیده‌اند که برایشان فرقی نمی‌کند چه کسی برایشان بازی می‌کند و بازیگر را بازیگر می‌دانند و البته نگاهشان به بازیگر متفاوت است. برخی از کارگردان‌ها از بازیگر به عنوان شئ در صحنه استفاده می‌کنند که این اصلا بد نیست چرا که اگر کارگردان بداند از بازیگر چه می‌خواهد نتیجه‌اش این می‌شود که خیلی از کارگردان‌ها از بازیگر به این صورت استفاده کرده‌اند و از قضا توانسته‌اند جوایز زیادی را هم نصیب خود کنند. برخی از کارگردان‌ها هم به بازیگر به عنوان یک کاراکتر و یک هنرمند صاحب‌سبک نگاه می‌کنند و به اندازه توانش به بازیگر مجال می‌دهند. مهدی فخیم‌زاده هوش فوق‌العاده‌ای درباره فیلم دارد و چون خودش بازیگر است، در شناختن توان بازیگر اشتباه نمی‌کند، در شناخت میزان پتانسیل بازیگر اشتباه نمی‌کند و به همان اندازه به بازیگر زمان و زمینه برای بروز استعدادهایش می‌دهد و برخی جاها هم جلوی برخی از کارهای بازیگر را می‌گیرد و او را کنترل می‌کند. کار کردن با کارگردان‌های بزرگ یک کلاس درس بازیگری و کارگردانی است؛ هرقدر هم اطلاعات داشته باشید باز هم از آنها یاد خواهید گرفت. یا کیومرث پوراحمد که اصلا نگرش خاص خودش را به فیلم و بازیگری دارد و همه چیز در ذهنش تدوین شده است و برای من جالب بود که تنها کارگردانی است که با او کار کرده‌ام و برای هر پلان کورنومتر دستش می‌گرفت تا زمان هر پلان را اندازه‌گیری کند. خب، برخی از کارگردان‌ها مثل محمدعلی سجادی این کار را به صورت درونی انجام می‌دهند. حتی به جرات می‌توانم بگویم کارگردان‌هایی مثل حسن فتحی یا محمدعلی سجادی از جمله کارگردان‌هایی هستند که پوست بازیگر را می‌کنند و این خیلی مهم است. به شخصه دوست دارم کارگردان راه را به من نشان بدهد و درباره بازی من واکنش نشان بدهد و اشتباهاتم را به من گوشزد کند.
بازی برای کارگردانان تازه‌کار چطور است؟
کار کردن با فیلمسازانی که تجربه زیادی در زمینه کارگردانی ندارند و به قول معروف جزو تجربه اولی‌ها هستند هم خوبی‌هایی برای خودش دارد چرا که این کارگردان‌ها یک انگیزه مضاعف برای کشف خیلی چیزها دارند. خلاقیتی که در کارگردان‌های بزرگ به صورت یک جریان سیال ادامه‌دار وجود دارد و مثل یک رودخانه خروشان در حال گذر است که تو باید مراقب باشی که بتوانی همسو با این جریان پیش بروی، در این کارگردان‌ها از طریق تجربه کردن در حال شکل‌گیری است. نگاهی که به اطراف دارند همراه با احتیاط و دل‌نگرانی است هر چند نوع این نگاه کاملا به شخصیت یک کارگردان و میزان جسارت او بستگی دارد ولی به طور کل آنچه هست اینکه بسیار با احتیاط‌تر از کارگردان‌های بزرگ پیش می‌روند. کار کردن با این کارگردان‌ها تجربه خوبی است که آدم را به روزهای دانشجویی می‌برد. در کار می‌بینی که چقدر صمیمیت در این کارگردانان وجود دارد و هیچ‌چیز برای او جز فیلمش اهمیت ندارد.
زمان نشان داده هرچه جلوتر می‌روید وسواستان برای انتخاب نقش‌ها بیشتر می‌شود. در پذیرش نقش‌ها چه چیزی را بیشتر از هر چیز دیگر لحاظ می‌کنید؟
نخستین چیزی که برای من در پذیرش نقش مهم است زن بودن آن نقش است یعنی زنی که در درجه اول انسان باشد بعد زوایای متفاوت را داشته باشد. تک‌بعدی نبودن نقش برایم خیلی مهم است حتی اگر این نقش حضور کمرنگی داشته باشد ولی باور زن بودن نقش را برای بیننده ایجاد کند و پیچیدگی‌های زن را داشته باشد. حتی در ساده ترین نقش‌هایی که قبول کردم سعی کردم این چالش و پیچش را به‌وجود بیاورم و یک‌بعدی به قضیه نگاه نکنم. برای مثال نقشی که در «روزهای زیبا» ایفا کردم به صورت خطی چیزی نداشت ولی در شرایطی بود که به چشم یک تجربه به آن نگاه کردم و گفتم حالا ببینم با این نقش ساده که یک توضیح یک خطی دارد من چکار می‌توانم بکنم. نقش عروس یک خانواده بود که تا حالا من از این نقش‌ها بازی نکرده بودم. نقش من در این سریال زنی است که در چارچوب خانواده و مسائل آن زندگی می‌کند و یک‌جور تکرار زندگی روتین به نظر می‌رسید اما من سعی کردم به این نقش بعد بدهم و با آن بازی کنم. سعی کردم زوایای آن را بیشتر از آنچه در فیلمنامه بود و کارگردان برایم توضیح داده بود، پیدا کنم و در آن زندگی را به جریان بیندازم. دوست دارم نقش، زندگی داشته باشد و بعد از آن هرچه چالش بیشتری را بطلبد برایم جذابیت بیشتری دارد.
مثل آذر طارمی در «فاکتور 8»... ؟
دقیقاً، طبعا این برایم جذاب‌تر است؛ اینکه نتوانی حدس بزنی چه اتفاقی قرار است در این نقش بیفتد خیلی مهم است. حتی نقش ثریا در «خواهران غریب» وقتی به من پیشنهاد شد، کیومرث پوراحمد به من گفت می‌دانی در این نقش باید کاری کنی که مردم از تو متنفر بشوند؟ من هم گفتم بله می‌دانم ولی این را هم می‌دانم که هر بدی دلیلی دارد و از این حرف من خوششان آمد و این مجال را به من داد که در چند پلان تنهایی این زن را در میان ثروت زیادش به نمایش دربیاورم و اینکه چطور به موقعیت خودش چسبیده و نمی‌تواند تسلط‌مداری‌اش را کنار بگذارد ولی در عین حال محبت را در درون خودش دارد. آذر طارمی هم به نوعی شبیه این شخصیت بود و جای ترحم داشت چرا که آدمی است که تحقیق را همزمان با مائده شروع کرده و رتبه علمی‌شان یکی بوده است بعد شرایط طوری پیش رفته که مائده به دلیل جسارت، تحقیق و دانش بیشتر از او سبقت گرفته و در هر حال آذر عقب مانده و بزرگ شدن او در یک خانواده پلیس که قسمت‌هایی که به این موضوع اشاره می‌کند حذف شد و به نظر من ضربه بدی به شخصیت‌پردازی آذر زده شد
چراکه وقتی پدر کسی پلیس باشد او با اسلحه بزرگ می‌شود و بارها اسلحه را دیده و برایش چیز تازه‌ای نیست و حذف این قسمت‌ها باعث شد تا بدون این پیش‌زمینه ذهنی اسلحه کشیدن آذر خیلی بی‌معنی به نظر برسد.
موجی که در حال حاضر در جامعه هنری بویژه بازیگری وجود دارد جوانگرایی افراطی و انزوای هنرمندانی است که زمانی سینما و تلویزیون ما مدیون تلاش‌های آنها بود. فکر می‌کنید وظیفه نسل‌های گذشته بازیگران در برابر این جریان چیست و تا چه اندازه انزوا می‌تواند چاره‌ساز باشد؟
واقعیتی که برخی دوستان آن را قبول نمی‌کنند یا منکر آن می‌شوند گذر زمان است. به هر حال سینمای ما سینمای جوانگراست. اگر نگاهی به سینماها بیندازید می‌بینید نسل سینماروی ما جوان‌ها هستند، میانسال‌ها و کسانی که سال‌های آخر جوانی را می‌گذرانند کمتر فرصت دارند که سینما بروند. سینما هنر هست اما بخشی از آن نیز صنعت است. چرخ سینما باید بچرخد. سینمای هنری باید حمایت شود تا بتواند سرپا باشد اما صنعت سینما که شامل تهیه‌کننده‌های خصوصی می‌شود، کاری را روی پرده می‌برند که بیننده داشته باشد. هر چند ما خیلی دوست نداشته باشیم که به گیشه پرداخته شود و خوشمان نیاید ولی این یک مساله ناگزیر است. حالا یک بازیگر میان این موج جوانگرایی از 20 تا 30 سالگی چقدر زمان برای ایفای نقش‌های جوان دارد؟ نهایتا 10 سال بعد از این زمان دیگر بازی در نقش اول جوان هر قدر هم که سوپراستار باشد، کمی خنده‌دار به نظر می‌رسد. حالا برای این رده سنی 35 تا 45 سال باید نقش نوشته شود و فیلمنامه موجود باشد. این مطلبی را که دوستان به آن اشاره می‌کنند ناشی از فقر موضوعی سینمای ما است. راحت‌ترین، جذاب‌ترین و دم‌دست‌ترین سوژه برای فیلمنامه‌نویس، تهیه‌کننده و کارگردان فیلم‌های جوانانه است. اغلب هم که ساخته می‌شوند کاملا سطحی هستند؛ اگر هم کمی عمق دارد بیشتر اداست.
که این جریان روی نگاه و کیفیت ورود بازیگران به عرصه سینما هم تأثیرگذار است...
بله، الان آموزشگاه‌های بازیگری مملو از هنرجو است. من سه سال در آموزشگاه تدریس می‌کردم و می‌دیدم از بین 62 هنرجو دو نفر هم بازیگر نخواهند شد. فقط پنج جلسه طول می‌کشید تا آنها را تخریب کنم، چرا که آنقدر با اعتماد به نفس و غرور کاذب می‌آمدند که قابل توصیف نیست. به همه هنرجویانم می‌گفتم اول آنچه هستید را بشناسید. اینکه چه دارید؟ خیلی زیبا هستید؟ خیلی صدا و فن بیان خوبی دارید یا اینکه خیلی آن دارید و هنرمندید؟ بیشتر این هنرجوها از زیر اتودها در می‌رفتند، سر کلاس مرتب با هم حرف می‌زدند و تفکرشان این بود که خب حالا به جای اینکه برویم کافی‌شاپ، می‌رویم کلاس بازیگری که شانس بیاوریم و عکس ما هم روی جلد برود.
خلاصه مطلب اینکه فکر می‌کردند بازیگری یک‌كار سهل‌الوصول است که از طریق آن می‌توان کمبودها و عدم موفقیت‌ها را جبران کرد. ورود این بازیگرها طبیعی است و در تمام دنیا این اتفاق می‌افتد اما در همان سینمای هالیوود هم که نگاه می‌کنید، کسانی که می‌آیند و احیانا جایزه‌ای هم می‌گیرند از شش سالگی وارد سینما شده و بازی می‌کرده‌اند یا اینکه در خانواده هنرمندی بزرگ شده‌اند ولی جوانان ما با خودشان می‌گویند ببین! توی این سن کم توانست اسکار را ببرد، خب، ما که کمتر از آنها نیستیم. ورود اینها اجتناب‌ناپذیر است ولی مهم ماندن این بازیگرهاست.