آنچه امروزه با شنیدن واژه بازار در ذهن ما شکل می‌گیرد، مجموعه‌ای صرفاً تجاری و اقتصادی با توان و تأثیرگذاری محدود در جامعه است، حال آنکه در گذشته‌ای نه چندان دور بازار هم از نظر کالبدی و هم از نظر اجتماعی و فرهنگی، ستون فقرات شهرهای ایرانی به شمار می‌رفت و تمام فعالیت‌های عمومی و شهری به طور مستقیم یا غیرمستقیم در ارتباط با آن شکل می‌گرفت. بازار تنها محلی برای تبادل کالاها و جریان سرمایه نبود، بلکه بستری مناسب نیز برای تبادل افکار و اطلاعات و از همه مهم‌تر تعاملات اجتماعی فراهم می‌آورد كه اين همان حلقه گمشده بازارهای امروزی است که نام‌های جدیدی همچون پاساژ و مرکز خرید به خود گرفته‌اند. این بازارها دیگر قرابت چندانی با شهر و مردمانش ندارند و فضاهایی بطور عمده بی‌روح و بی‌خاصیت هستند که فقط برای داد و ستد طراحی شده و به ندرت مجهز به سازوکارهای لازم برای ایجاد ساده‌ترین رابطه‌های اجتماعی و انسانی‌اند. از این‌رو، با توجه به وجود بازارهای سنتی سرزنده و فعال در بسیاری از شهرهای کشور که الگوهای بی‌نظیری از فضاهای اجتماعی پویا را در اختیار ما قرار می‌دهند، لازم است با بازنگری در روند طراحی و ساخت بازارهای امروزی آنها را به فضاهایی تأثیرگذار و نقش‌آفرین در شهر، همچنانکه پیش از این بوده‌اند، تبدیل کنیم و از قابلیت‌های آنها برای گسترش تعاملات اجتماعی میان شهروندان بهره گیریم.
* معمار و پژوهشگر معماری