حسن هانی‌زاده*:
تقابل 2 طیف قدرتمند هواداران حسنی مبارک رئیس‌جمهوری مصر و ایمن نور رهبرجریان لیبرال ملی الغد« فردا» مصر را وارد فرآیند جدیدی از مناقشات داخلی کرد. هواداران و اعضای حزب حاکم ملی مصر با نصب پوسترها و پلاکاردهایی از جمال مبارک فرزند حسنی‌‌مبارک از وی به عنوان یگانه گزینه شایسته برای ریاست جمهوری مصر یاد کردند. هواداران مبارک که عموما از کارمندان دون‌پایه مصر و وابستگان به حزب حاکم بودند، شعارهایی در حمایت از ریاست جمهوری جمال مبارک سر دادند. اندکی پس از راهپیمایی هواداران حزب حاکم مصر، طرفداران ایمن نور نامزد احتمالی ریاست جمهوری مصر در خیابان‌های قاهره راهپیمایی کردند و شعارهایی علیه جمال مبارک سر دادند. طرفداران حزب الغد در این راهپیمایی پوسترهایی توزیع کردند که در آن نوشته شده بود: «ای جمال مبارک! مصر برای تو خیلی بزرگ است». این نوع تحرکات سیاسی در طول دوره ریاست جمهوری حسنی مبارک که 29 سال است همچنان ادامه دارد، سابقه نداشته زیرا معمولا از سال 1952 یعنی از زمان کودتای افسران آزاد تا‌کنون همواره رئیس‌جمهوری مصر از بدنه ارتش قدرت را در دست گرفته است. با اینکه انتخابات قرار است در سال 2011 بر‌گزار شود اما از هم‌اکنون صف‌آرایی‌ها در راستای جذب حد‌اکثری مردم برای مشارکت در این انتخابات آغاز شده است. قوانین انتخابات ریاست جمهوری در مصر بسیار پیچیده است و معمولا نامزد انتخابات باید از صافی‌های سازمان‌های امنیتی و نهادهای نظامی و پارلمان مصر عبور کند. نامزد انتخابات ریاست جمهوری مصر طبق قانون باید حد‌اقل 5 سال ریاست یک حزب قانونی را به‌عهده داشته باشد یا دو‌سوم رای تمایل مجلسین شورای ملی و خلق مصر را به دست آورد. از سوی دیگر سازمان‌های امنیتی و نیروهای مسلح باید نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری مصر را مورد تایید قرار دهند در غیر این‌صورت آن نامزد نمی‌تواند در انتخابات شرکت کند. صرفنظر از مسائل داخلی مصر و پیچیدگی‌های موجود در سیاست داخلی و خارجی این کشور، معمولا قدرت‌های فرا‌منطقه‌ای درباره انتخابات
ریاست جمهوری و حتی پارلمان‌های دو‌گانه مصر حساسیت فوق‌العاده‌ای از خود نشان می‌دهند. آنچه برای آمریکا و غرب مهم است اينكه امنیت رژیم صهیونیستی نباید تحت هیچ شرایطی تحت‌تاثیر تغییرات داخلی کشورهای عرب اطراف فلسطین قرار گیرد و به همین دلیل حاکم مصر باید از قدرت کافی برای تامین امنیت مرزهای فلسطین اشغالی برخوردار باشد. در صورتی که رئیس‌جمهوری مصر نتواند بر نیروهای مسلح و سازمان‌های امنیتی این کشور تسلط کافی داشته باشد ممکن است عناصری در درون این نهادها راه را برای نفوذ هواداران جنبش‌های اسلام‌گرای مصری به درون مرزهای رفح و غزه هموار کنند. لذا آنچه برای آمریکا و غرب مهم است فرآیند دموکراسی‌سازی در مصر نیست بلکه امنیت پایدار رژیم صهیونیستی مهم‌ترین اولویت آمریکا به‌شمار می‌رود. آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که گزینه مناسب برای ریاست جمهوری مصر جمال مبارک فرزند 47 ساله حسنی مبارک است. سفر اخیر حسنی مبارک 83 ساله به واشنگتن و شرکت وی در کنفرانس سازش فلسطین و اسرائیل تنها در چارچوب رایزنی وی با مقامات آمریکا‌یی برای جایگزینی فرزند خود قابل ارزیابی است.
سناریوی مورد قبول آمریکا برای حفظ وضع موجود در مصر این است که حسنی مبارک در انتخابات سال آینده به پیروزی برسد و فرزند خود را به عنوان معاون اول رئیس‌جمهوری انتخاب کند. با توجه به شرایط جسمی و بیماری سرطان حسنی مبارک در صورت مرگ ناگهانی وی جمال مبارک طبق قانون بدون مراجعه به آرای مردم جانشین پدر خواهد شد. این سناریو مورد توافق آمریکا ، غرب ، اسرائیل و حتی شخصیت‌های تاثیر‌گذار مصری قرار گرفته زیرا هر گزینه دیگری ممکن است به بروز تنش در عرصه‌های داخلی مصر منجر شود.
بنا بر این از هم‌اکنون بسیاری از طرفداران پر‌نفوذ ایمن نور رهبر حزب الغد و رقیب سر‌سخت حسنی مبارک توسط دستگاه‌های امنیتی مصر دستگیر و در یک اردوگاه ویژه نگهداری می‌شوند. رقیب دیگر حسنی مبارک یعنی محمد البرادعی مدیر کل سابق آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای به دلیل اینکه از شرایط لازم برای نامزدی در انتخابات آینده مصر برخوردار نیست به تدریج خود را برای کناره‌گیری از مبارزات انتخاباتی آماده می‌کند. بنابراین قرائن و شواهد نشان می‌دهد که جمال مبارک فرزند حسنی مبارک در آینده، قدرت را در مصر به‌دست خواهد گرفت و هیچ‌گونه تغییری در سیاست‌های داخلی و خارجی این کشور به‌وجود نخواهد آورد. مصر به‌حکم موقعیت جغرافیایی خود و داشتن مرز مشترک با فلسطین اشغالی و نیز به دلیل وجود احزاب اسلامی ریشه‌دار که امتدادی تاریخی و عقیدتی با جنبش‌های جهادی فلسطین دارند، برای آمریکا و غرب از حساسیت بالایی برخوردار است. بنابر این هر‌گونه جابه‌جایی ناگهانی در هرم قدرت مصر ممکن است شرایط را به‌سود جنبش‌های جهادی فلسطین دگرگون کند و این دگرگونی در آینده به‌سود ملت فلسطین تمام شود. این قدرت‌ها معمولا برای حفظ امنیت اسرائیل و مهار خشم عمومی ملت‌های عرب منطقه از سیاست‌های جنایتکارانه اسرائیل مایل نیستند تغییراتی بر مبنای اراده و خواست این ملت‌ها صورت گیرد. تغییراتی که در طول یک دهه گذشته در ساختار قدرت کشورهای عرب اطراف فلسطین اشغالی و انتقال قدرت از پدر به پسر به‌شکل سیال و آرام صورت گرفته در چارچوب سیاست ثابت قدرت‌های فرا‌منطقه‌ای برای حفظ امنیت اسرائیل قرار دارد. این قدرت‌ها تلاش می‌کنند از بروز هر‌گونه سونامی سیاسی در کشورهای عرب اطراف فلسطین اشغالی که می‌تواند کمکی به مردم فلسطین باشد و اوضاع داخلی آنان را تغییر دهد، جلوگیری کنند.
* کارشناس مسائل خاورمیانه