افزایش حملات طالبان به کاروان‌های لجستیکی ایالات متحده آمریکا و ناتو که از پاکستان گذشته و وارد افغانستان می‌شوند، متاثر از چند عامل است. عامل اول اینکه اساسا طالبان، ناتو و ایالات متحده آمریکا از سال 2001 تاکنون با یکدیگر درگیر هستند، لذا تداوم درگیری آنها بخشی از ادامه درگیری‌های این 2 نیرو یعنی طالبان و آمریکا طی چند سال گذشته است. نکته دوم اینکه طی چند سال اخیر هواپیماهای بدون سرنشین ایالات متحده مناطقی از خاک پاکستان را که مدعی هستند طالبان در آن‌جا مستقر است بارها بمباران کرده‌اند. لذا به نظر می‌رسد که اقدامات طالبان نوعی عکس‌العمل و واکنش نسبت به این حملات باشد. نکته سوم اینکه طی یک ماه اخیر بمباران مناطقی از پاکستان به کشته‌شدن برخی از نیروهای نظامی پاکستان منجر شد و این، فضا و زمینه را فراهم کرد تا طالبان در پرتو نارضایتی دولت و ملت پاکستان نسبت به کاری که آمریکا و ناتو عليه نیروهای دولتی این کشور انجام دادند، ضد نیروهای آمریکایی اقدام کنند. با توجه به اینکه تقریبا برای ورود به عرصه افغانستان، پاکستان تنها راه زمینی است که منابع، نیروها و امکانات آمریکا به داخل افغانستان انتقال پیدا می‌کند، به نظر می‌رسد که تداوم حملات طالبان می‌تواند تاثیر به‌سزایی در تضعیف نیروهای آمریکایی و ناتو داشته باشد چون به هر‌حال در کشورهای همسایه افغانستان امکان ورود به این کشور وجود ندارد. تنها مسیر، راه هوایی اروپا به روسیه است که از فراز افغانستان می‌گذرد و به نظر می‌رسد که هنوز همکاری‌های جدی و قاطعی در این زمینه صورت نگرفته است و راه زمینی که از طریق آن بتوان از اروپا به سمت افغانستان (یعنی از طریق خاک روسیه) تدارکات رساند نیز در محل تردید قرار دارد. بنابراین به نظر می‌رسد که عملا با بسته شدن مرزهای «چمن» و «خیبر» که گذرگاه‌های ارتباطی اصلی پاکستان به افغانستان هستند و همچنین حمله به کاروان‌های کمک‌رسانی ایالات متحده و ناتو، نیروهای خارجی در محاصره قرار گرفته‌اند. به هر حال پاکستان برای تداوم عملیات ناتو در افغانستان عاملی فوق‌العاده مهم محسوب می‌شود و اگر این کشور درگیر یکسری چالش‌‌ها و نگرانی‌ها با ناتو و آمریکا شود، عملا عملیات آمریکایی‌ها و ناتو در افغانستان شکست خواهد خورد. البته آمریکایی‌ها نسبت به صداقت پاکستان در کل همکاری خود در مبارزه با طالبان تردید دارند اما به هر‌حال عملیات آمریکایی‌ها که موجب کشته‌شدن چند مرزبان پاکستانی شد، عملا دست دولت پاکستان را برای تداوم همکاری‌ها بسته است. در حقیقت دولت پاکستان با واکنش افکار عمومی مواجه شده است؛ لذا قبل از اینکه چنین اتفاقاتی رخ دهد، ایالات متحده باید بیشتر مواظب و مراقب رفتارهای خود در پاکستان می‌بود. چراکه آمریکایی‌ها چندین‌بار اقداماتی انجام دادند که زمینه و بسترهای لازم را برای نگرانی دولت و ملت پاکستان فراهم کرده است؛ از جمله اینکه از طریق هواپیماهای بدون سرنشین تمامیت ارضی و حاکمیت پاکستان را نقض کرده‌اند، دوم اینکه بمباران‌‌هایشان در مناطق قبیله‌ای ایالت سرحد و بخش دیگری از مناطق آزاد باعث قتل غیرنظامیان شده و سوم اینکه اساسا آمریکایی‌ها با دیده تردید و شک نسبت به تمام اقداماتی که پاکستانی‌ها در حمایت و همکاری با آنها انجام می‌‌دهند، می‌نگرند. بنابراین به نظر می‌رسد زمینه لازم برای واکنش مقامات پاکستان نسبت به ایالات متحده وجود داشته و از این به بعد احتمالا اگر به‌طور منطقی این روابط و مسائل مدیریت نشود، ممکن است به بهانه‌های مختلف از جمله «حضور اسامه بن‌لادن در پاکستان» یا «مسائل هسته‌ای» یا «وضع ورشکستگی و بی‌ثباتی دولت در پاکستان» زمینه‌ها برای فشار آمریکا بر دولت زرداری افزایش یابد. در شرایط فعلی هم، زرداری تصمیم ندارد که روابط خود را با ایالات متحده مخدوش کند زیرا بشدت در معرض آسیب‌های مختلف قرار داشته و تمایل ندارد که نگرانی جدیدی را برای دولت خود به وجود آورد. لذا به نظر می‌رسد که آمریکا و پاکستان بیشتر درصدد مدیریت این بحران خواهند بود تا اینکه به تنش و تیرگی جدید در روابط 2 کشور منجر نشود.
*کارشناس مسائل شبه‌قاره