ثمانه اکوان: گفت‌وگوهای دوجانبه ایران و آمریکا در دو مرحله در روز دوشنبه و سه‌شنبه برگزار شد و دو طرف این گفتوگوها را سازنده و مثبت ارزیابی کردند. با این حال روند طی شده در این گفتوگوها و همچنین احتمال شکل‌گیری گفت‌وگوهای دوجانبه بعدی با سایر اعضای گروه 1+5 نشان می‌دهد باید منتظر پیچیده‌ترشدن روند مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی باشیم. در این دور از مذاکرات آمریکا سعی داشت با گفت‌وگوی دوجانبه به بسیاری از اختلافات در این زمینه پایان دهد اما در نهایت نتیجه این جلسات به این‌صورت اعلام شد که هر دو طرف اعلام کردند، طرف مقابل باید تصمیم سختی در این حوزه بگیرد. از سوی دیگر مذاکرات تنها به‌صورت دوجانبه ادامه پیدا نمی‌کند و ایران قرار است با تمام طرف‌های مذاکره‌کننده جلسات دیگری را نیز برگزار کند.
به گزارش «وطن‌امروز»، تا قبل از برگزاری گفت‌وگوی ایران و آمریکا برخی رسانه‌های غربی خبر دادند قرار است در این مذاکرات درباره موضوعات منطقه‌ای نیز بحث و تبادل‌نظر شود. این رسانه‌ها گفتند ایران تلاش دارد موضوع سوریه، یمن و بحرین را نیز در این جلسات مطرح کند اما مقام‌های مذاکره‌کننده ایرانی و آمریکایی هر دو بیان کردند که در این جلسه تنها درباره برنامه هسته‌ای ایران بحث شده و هیچ حرفی از مسائل منطقه‌ای به میان نیامده است. آنطور که ماری هارف، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است، در اولین جلسه که 5 ساعت به طول انجامید، دو طرف درباره دامنه وسیعی از موضوعات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران مذاکره کرده‌اند. از او درباره مطرح شدن بحث موشک‌های بالستیک ایرانی سوال شد که او در پاسخ گفت در این جلسه درباره تمام موارد مربوط به پرونده هسته‌ای ایران بحث شده و هیچ موضوعی از قلم نیفتاده است.
اما قرار بود این مذاکرات به صورت دوجانبه میان ایران و آمریکا برگزار شود؛ چه اتفاقی افتاد که هلگا اشمیت نیز در این جلسه حضور یافت؟ «وطن‌امروز» پیش از این در گزارشی مطرح کرده بود که نتیجه گفت‌وگوهای محرمانه و پشت پرده ایران و آمریکا قبل از توافق ژنو با رضایت کامل ایران همراه نبود چرا که همانطور که جان‌کری خود نیز به این مساله اعتراف کرده بود، تیم آمریکایی چیزی را به عنوان پیش‌نویس توافق اولیه در ژنو با طرف ایرانی تعیین کرد که بعد از مطرح شدن در جلسه وزرای خارجه از آن دفاع نکرده و خواسته‌های جدیدی را به آن افزود. به همین دلیل تیم مذاکره‌کننده ایرانی ذهنیت خوبی از گفت‌وگوی دوجانبه و تنها با نمایندگان آمریکا در مذاکرات ندارد. به همین دلیل هلگا اشمیت نیز در این مذاکرات حضور داشت اما آنطور که ماری هارف، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفته است، اشمیت در تمام طول جلسه در اتاق حضور نداشته و بسیاری از بحث‌ها میان دو طرف ایرانی و آمریکایی شکل گرفته است.
وی در این باره به خبرنگاران گفته است: هلگا اشمیت در بخشی از جلسه حضور داشته است و همانطور که می‌دانید این مساله به این دلیل صورت گرفته که اتحادیه اروپایی به عنوان هماهنگ‌کننده اصلی جلسات در مذاکرات هسته‌ای حضور یافته و به همین دلیل انتظار می‌رود همیشه در جلسات نماینده‌ای از این اتحادیه حضور داشته باشد. با این حال هنوز مشخص نیست این نماینده در تمام جلسات دوطرفه شرکت می‌کند یا نه.
متن مذاکرات به دست تمام اعضای 1+5 می‌رسد
بعد از اولین جلسه مذاکره، از ماری هارف سوال شده است که طریقه مطرح‌شدن بحث‌های هسته‌ای در جلسات دوجانبه با آمریکا چگونه است؟ آیا فقط روی برخی مسائل خاص که ممکن است در جلسه گفت‌وگوی نهایی با تمام اعضای 1+5 نیز پیش بیاید بحث می‌شود یا اینکه یکراست سراغ اختلافات رفته و درباره مسائلی که باید به صورت وسیع‌تری به آنها پرداخته شود، بحث می‌شود؟ هارف پاسخ می‌دهد: نمی‌توانم جزئیات را بیان کنم اما روش اول بیشتر اجرایی می‌شود. ما در این جلسات درباره دایره وسیعی از موضوعات با طرف ایرانی مذاکره می‌کنیم. البته این جلسات، جلسه مذاکره و چانه‌زنی نیست و بیشتر برای همفکری و رایزنی درباره موضوعات شکل می‌گیرد. پس جو همکاری در این جلسات بیشتر از سایر جلسات عمومی در این باره است. اما چگونه این مذاکرات دوجانبه می‌تواند روی نتیجه نهایی توافق تاثیرگذار باشد؟ کشورهای غربی چگونه با یکدیگر ارتباط داشته و این گفت‌وگوهای دوجانبه چگونه در تدوین توافق نهایی لحاظ می‌شود؟ ماری هارف در ادامه گفت‌وگوی خود با رسانه‌ها درباره مذاکرات دوجانبه ایران و آمریکا بیان کرد که کشورهای 1+5 بشدت با یکدیکر هماهنگ بوده و تمام جزئیات هر جلسه را به اطلاع یکدیگر می‌رسانند. به همین دلیل وقتی آمریکا و نماینده اتحادیه اروپا در این جلسه حضور دارند به این معنی است که متن مذاکرات در این جلسه سریعا به دست سایر تیم‌های مذاکره نیز می‌رسد و آنها هم در گفت‌وگوهای تلفنی و ایمیلی نظرات خود را مطرح می‌کنند. بنابراین تمام این مذاکرات در نهایت در دور بعدی مذاکرات کل اعضای گروه 1+5 با ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد. دقیقا مثل این است که همه اعضای گروه ساز خود را از روی یک دستور و یک برگ نت می‌نوازند و هیچ اختلافی در این باره وجود ندارد. جان کری با گزارش دادن به همتای فرانسوی خود در این باره نشان داد که این حرف درست است. لوران فابیوس دوشنبه شب بیان کرد که بلافاصله بعد از پایان یافتن اولین دور از مذاکرات دوجانبه ایران با آمریکا تماس تلفنی‌ای از جانب جان کری دریافت کرده و گزارش مفصلی راجع به مذاکرات را شنیده است. به گزارش رویترز، وی به همین دلیل تصمیم گرفته درخواست کند جلسه دوجانبه‌ای نیز میان تیم‌های مذاکره‌کننده فرانسوی و ایرانی شکل بگیرد. ایران که قرار بود روز پنجشنبه دیداری با هیات مذاکره‌کننده روس در شهر رم داشته باشد از این پیشنهاد استقبال کرده و قرار است روز چهارشنبه این مذاکره دوجانبه با فرانسوی‌ها صورت بگیرد. از طرف دیگر عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه کشورمان گفته است ایران حاضر است با تمام تیم‌های مذاکره‌کننده در گروه 1+5 دیدارهای دوجانبه داشته باشد و از ورود آلمان به این مذاکرات هم استقبال می‌کند.
روند مذاکرات پیچیده‌تر می‌شود
اگرچه آنطور که پیش‌بینی می‌شد، مذاکرات رسمی با تمام اعضای گروه 1+5 با نتیجه دلخواه طرفین در وین رو به رو نشد اما به نظر می‌رسد این مذاکرات دوجانبه راه بهتری را طی می‌کند. با این حال افزایش جلسات گفت‌وگو می‌تواند به پیچیده‌ترشدن معادلات در این باره نیز بیفزاید به همین دلیل نمایندگان ایران گفته‌اند احتمالا تصمیم‌گیری برای تمدیدکردن مدت توافق ژنو به یکی از موضوعات ضروری در مذاکرات تبدیل خواهد شد. اما چرا آمریکا به‌دنبال برگزاری این مذاکرات دوجانبه بود؟ اوباما خاطره خوبی از مذاکرات پشت پرده با ایران داشت. از طریق همین مذاکرات بود که توانست به توافق ژنو دست یابد و حالا این بار قصد دارد به صورت رسمی همان افراد را مامور رسیدن به توافق نهایی هسته‌ای با ایرانیان کند. ماری هارف دراین باره معتقد است که این افراد به دلیل پیشینه تاریخی‌ای که در مذاکره با ایران داشته‌اند، برای مذاکره با ایرانیان انتخاب شده‌اند چرا که طرف‌های مذاکره‌کننده ایرانی را می‌شناسند و به اهدافشان کاملا مسلط هستند. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در عین حال می‌گوید که رسیدن به توافق باز هم زمان زیادی می‌برد چرا که اگر بر سر همه موارد مورد بحث توافق نشود، هیچ توافقی در کار نخواهد بود. ماری هارف تاکید می‌کند که «همه موضوعات» باید در این پرونده حل شود تا بتوان به توافق نهایی با ایران رسید. به احتمال زیاد این یکی از نشانه‌هایی است که می‌گوید آمریکا سعی دارد همه موارد مورد نظرش را در متن توافق بگنجاند و از اینکه رسما اعلام کند درباره همه موارد با ایران مذاکره می‌کند ابایی ندارد. از ماری هارف در ادامه این کنفرانس مطبوعاتی پرسیده شده است که اگر توافق نهایی با ایران در زمینه برنامه هسته‌ای‌‌اش اتفاق بیفتد، آیا این در روابط معمولی ایران و آمریکا و نقش ایران در منطقه نیز تاثیری ایفا می‌کند؟ که وی در پاسخ از لفظ «رژیم» برای جمهوری اسلامی استفاده و بیان کرده است: «با این حال در صورتی که توافق هسته‌ای با ایران هم به دست آید، نگرانی‌های ما درباره حقوق زنان، مسائل حقوق بشری و حمایت ایران از حزب‌الله همچنان ادامه خواهد داشت اما در مرحله کنونی بیشترین و مهم‌ترین مساله در بحث امنیت ملی آمریکا و امنیت متحدانمان در منطقه بحث برنامه هسته‌ای ایران است و با رسیدن به توافق در این زمینه در زمینه مسائل دیگر نیز امکان گفت‌وگوی بیشتر وجود دارد».
ازکری به فابیوس
همزمان با گفت‌وگوی دوجانبه ایران و آمریکا، لوران فابیوس وزیر خارجه فرانسه پس از صحبت با همتای آمریکایی‌اش در اظهارنظری تند گفت اگر ایران به دنبال رسیدن به معامله‌ای ماندگار با قدرت‌های بزرگ بر سر برنامه هسته‌ای خود است باید از موضع خود در داشتن هزاران سانتریفیوژ کوتاه بیاید. به گزارش رویترز، فابیوس در این گفت‌وگو به یکی از مهم‌ترین و برجسته‌ترین اختلافات ایران و آمریکا اشاره کرده و مدعی شده است ایران بر اساس توافق نهایی می‌تواند تنها در حد چندصد سانتریفیوژ داشته باشد و نباید به فکر رسیدن این رقم به هزار عدد هم باشد. وارد شدن دوباره فابیوس به مذاکرات دوجانبه ایران و آمریکا، یادآور همان اقدامی است که در آخرین دور منتهی به توافق ژنو اتفاق افتاد. به نظر می‌رسد جان کری فقط برای همین مساله به فابیوس تلفن کرده باشد که از او بخواهد دوباره نقش پلیس بد را در این معامله بازی کند.