گروه اجتماعی:
نوروز و رديف موسيقي ايراني در فهرست ميراث ناملموس جهاني ثبت شدند. این نخستین بار است که یک اثر ناملموس از ایران به ثبت جهانی میرسد. گفتنی است پرونده نوروز به عنوان يك اثر مشترك از سوي كشورهاي ايران، جمهوري آذربايجان، هند، قزاقستان، ازبكستان، پاكستان و تركيه و به عنوان سومين اثر در فهرست ميراث ناملموس جهاني ثبت شد. رديف موسيقي ايراني نیز به عنوان یک اثر مستقل و چهل و پنجمين اثر جهاني بعد از نوروز دومين اثر ميراث ناملموس جهاني از کشورمان شناخته شد.
نوروز جهانی
روز گذشته پرونده نوروز پس از مطرح شدن در كميته بين دولتي حفاظت از ميراث ناملموس يونسكو پيش از اينكه فرصتي براي اعتراض بيابد، با تشويق حضار تأييد و ثبت شد. این رخداد مبارک و بزرگ در حالی به وقوع پیوست که آغاز ثبت آثار ناملموس ایران در فهرست یونسکو با حضور اسفندیار رحیممشایی به عنوان رئیس سازمان میراث فرهنگی در دولت نهم کلید خورد و پس از ثبت ملی نوروز، پرونده این آیین پارسی با همکاری 5 کشور فارسیزبان دیگر برای ثبت به یونسکو ارائه شد. ثبت نوروز پارسی و ردیف موسیقی سنتی ایران به عنوان 2 اثر ناملموس در فهرست آثار جهانی اگر به عنوان بزرگترین موفقیت سازمان میراث فرهنگی در دولت نهم لحاظ نشود بهطور حتم یکی از بزرگترین افتخارات دوران مدیریتی اسفندیار رحیممشایی بر این سازمان خواهد بود. حرکتی که در دوران ریاست مشایی آغاز شد و با همت و تلاش کارشناسان ایرانی به سرانجام رسید. ثبت جهانی نوروز توسط یونسکو در حالی اتفاق می افتد که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران 4 سال پیش (در سال 84) مدارک و مستندات لازم برای ثبت این رویداد مهم سنتی و باستانی را به مراجع ذیربط ارسال کرده بود اما کارشناسان میراث فرهنگی و گردشگری علت تاخیر چند ساله در ثبت جهانی پرونده نوروز در فهرست جهانی میراث غیرملموس یونسکو را ضرورت تغییر در ضوابط این نهاد بینالمللی میدانند. از نظر آنها ثبت نوروز امکان بازشناسی آن را در سطح جهان به وجود میآورد و میتواند فرصتی برای هرچه بهتر برگزار شدن این آیین ویژه ملی در کشورهای مختلف باشد.
ثبت جهاني رديف موسيقي سنتي ایرانی
رديف موسيقي ايراني دومین اثر از کشورمان است که در فهرست ميراث ناملموس جهاني ثبت شد. رديف موسيقي سنتي موسيقي كلاسيك ايراني مجموعه الگويي بنيادي براي اجراي موسيقی، بداههپردازي و آهنگسازي است و در حقيقت چند مجموعه از آهنگ محسوب ميشود. گفتنی است؛ تار، سهتار، سنتور، كمانچه، ني، عود، قانون و ويولون، سازهاي اصلي موسيقي كلاسيك هستند كه با آنها رديف اجرا ميشود. به گفته معاون حفظ، احيا و ثبت آثار تاريخي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگری، رديف موسيقي وسيلهاي براي حفظ و انتقال ميراث فرهنگي ايران در قالب ساختارهاي زيبايي شناختي است كه به طور شفاهي از استاد به شاگرد منتقل ميشود. این در حالی است که «موسيقي عاشيقلار» از جمهوري آذربايجان و «رقص تانگو» از كشور آرژانتين 2 اثر ديگري هستند كه در فهرست ميراث ناملموس جهاني ثبت شدند.
پروندههای در انتظار ثبت جهانی
به گفته مديركل دفتر ثبت آثار تاريخي، فرهنگي، طبيعي و معنوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري روال ثبت پرونده در فهرست ميراث جهاني ناملموس يونسكو تغيير كرده است، به اين شكل كه ديگر محدوديتي براي تعداد پروندههاي فرستاده شده از سوي كشورها وجود ندارد و اين اجلاس سالانه شده است. این در حالی است که روال پيشين فرستادن پرونده به اين اجلاس به اين شكل بود كه 2 سال يكبار، يك پرونده مستقل و پروندههايي نيز بدون محدوديت در تعداد بهصورت مشترك به يونسكو فرستاده ميشدند. بر این اساس حسينعلي وكيل اعلام کرد: پروندههاي ميراث معنوي ورزشهاي زورخانهاي و آيين پهلواني، تعزيه، موسيقي مقامي خراسان، فرش عشاير فارس، فرش كاشان و خيمهشببازي براي بررسي در اجلاس سال آينده و ثبت در فهرست ميراث ناملموس يونسكو فرستاده شده و يونسكو وصول آنها را اعلام كرده است.
ثبت آثار ایرانی در یک کشورعربی
كميته بين دولتي حفاظت از ميراث ناملموس يونسكو امسال با حضور 114 کشور جهان در ابوظبي امارات برگزار شده و مديريت آن برعهده «آواز علي صالحالموسوي» از كشور امارات عربي متحده است. فهرست ميراث ناملموس داراي 2بخش «در معرض خطر» و «نمايندگان» است و امسال براي نخستينبار آثار در بخش «در معرض خطر» ثبت ميشود. اگر اثري در اين فهرست ثبت شود، ميتواند از كمك مالي كه براي حفاظت از اين آثار در نظر گرفته ميشود، بهرهمند شود. امسال 12 نامزد از 8 كشور به اين بخش پرونده فرستادهاند. «نمايندگان» بخش ديگر اين فهرست است که تاكنون 90 اثر در اين فهرست ثبت شده. اين 90 اثر شامل پروندههايي است كه پيش از اين، در فهرست شاهكارهاي شفاهي يونسكو به ثبت رسيده بود. كنوانسيون ميراث معنوي يا ناملموس در سال 2003 ميلادي با هدف حفاظت از ميراث ناملموس به تصويب رسيد. در این كنوانسيون به رفتارها، شيوههاي ارائه، نمودها، دانشها، مهارتها، وسايل و اشيا، مصنوعات دستي و فضاهاي فرهنگي مرتبط با آنها پرداخته ميشود كه نسلبهنسل توسط جوامع، گروهها و برخي افراد منتقل شده و در برخي موارد نيز افراد در پاسخ به محيط، طبيعت و تاريخ آنها را دوباره خلق ميكنند. تاكنون 114 كشور عضو كنوانسيون ميراث ناملموس يونسكو شدهاند.