گروه سیاسی:
ویلایـی در «لاسایه» واقع در 10 کیلومتری ژنو میزبان نمایندگان بلندپایه کشورهای 1+5 با ایران بود تا بعد از وقفه 16 ماهه در روند مذاکرات این 6 کشور با ایران، مهم‌ترین رویدادی که ماحصل دیپلماسی پویا و ابتکار عمل تهران بود، در این منطقه رقم بخورد. از این رو 10 صبح پنجشنبه (9 مهر) به وقت محلی هیات ایرانی متشکل از کارشناسان سیاسی، بین‌المللی و اقتصادی به ریاست دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان به همراه دیپلمات‌های
6 کشور دخیل در مذاکرات با تهران، پیش از شروع جلسه جلوی دوربین‌ها حاضر شدند و پس از گرفتن عکس‌های دیپلماتیک وارد اقامتگاه دولت سوئیس شدند تا پشت درهای بسته و در اجلاس موسوم به «ژنو 2» مباحث و مذاکرات خود را آغاز کنند، آن‌هم گفت‌وگوهایی که به واسطه اهمیت و حساسیت، فوق‌العاده به درازا کشید و پس از وقفه چند ساعته و انجام گفت‌وگوهای غیررسمی دوجانبه و چندجانبه، دور دوم آن ساعت 15 به وقت ژنو انجام شد. پس از پایان این2 دور مذاکرات بود که سعید جلیلی به همراه خاویر سولانا، مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی که در این نشست ریاست 6 کشور را عهده‌دار بود، در کنفرانس خبری مشترکی حاضر شدند تا ارزیابی و جمع‌بندی اولیه خود از برگزاری این نشست را برای خبرنگاران تبیین کنند. نشستی که حاشیه‌های جالب و مهمی به همراه داشت و می‌توان گفت همه‌چیز آنگونه که ایران خواهان آن بود، اتفاق افتاد.
ادامه از صفحه اول
مذاکرات برای دستیابی به مدالیته دنبال میشود
از این رو نخستین سخن جلیلی مبنی بر اینکه «گفت‌وگوهای خوبی را شروع کرده‌ایم» و نیز نخستین گفته سولانا درباره اینکه «مذاکرات ژنو را مثبت ارزیابی می‌کنم» نشان از فضای خوب حاکم بر این نشست داشت؛ موضوعی که کریستينا گالاچ، سخنگوی سولانا نیز پیش از پایان مذاکرات از آن خبر داده بود؛ آنجا که او گفت: «گفتوگوها با ایران در جوی آرام، صمیمی و منظم در ژنو در جریان است»، اما همانطور که دیپلمات‌های دخیل در موضوع هسته‌ای کشورمان پیش از این اعلام کرده بودند مهم‌ترین محور این جلسه موضوعات مطرح شده در بسته پیشنهادی ایران بود که طبق خبرها، ظاهرا دور نخست گفتوگوها در ژنو به تشریح محورهای پیشنهادهای جدید تهران و راهکارهای اجرای آنها برای نمایندگان کشورهای انگلیس، آمریکا، فرانسه، چین، روسیه و آلمان سپری شده است که البته دبیر شورایعالی امنیت کشورمان نیز در کنفرانس خبری خود به آن اشاره کرد و گفت: «فکر می‌کنیم که در حال حاضر درباره امنیت جهانی و منطقه‌ای نیازمند همکاری همگانی برای آرامش و صلح مبتنی بر عدالت هستیم، از این رو امروز (پنجشنبه) حول 3 محور مهم، مسائل امنیتی و بین‌المللی، مسائل اقتصادی و برخی از موضوعاتی که در مباحث منطقه‌ای مطرح است در گفت‌وگوهایی که با نمایندگان 1+5 داشتیم به تبیین دیدگاه جمهوری اسلامی ایران از ارائه بسته پیشنهادی و محورهای موردنظر در آنها پرداختیم». سعید جلیلی سپس به بیان دیدگاه‌ها و نظرات کشورهای شرکت‌کننده درباره بسته پیشنهادی ایران پرداخت و از موضوعی سخن به میان آورد که امید به تداوم مذاکرات و ثمربخش بودن آن را بیش از پیش کرد. وی در این باره اظهار داشت: «درباره بسیاری از محورهای بسته پیشنهادی ایران بویژه موضوعاتی نظیر مباحث اقتصادی و امنیت بین‌الملل و مباحثی که مربوط به موضوعات بین‌المللی بویژه خلع سلاح و همکاری‌هایی که باید در این‌باره صورت بگیرد، نکات و دیدگاه‌های مشترکی داشتیم که ان‌شاء‌الله درباره ادامه گفتوگوها و چگونگی آن معاونان به بحث‌ها ادامه خواهند داد». وی سپس با اشاره به فضاسازی رسانه‌های غربی علیه جمهوری اسلامی ایران، از آن به عنوان «تروریسم رسانه‌‌ای» یاد کرد و گفت که تهدیدهایی القا میشود، در صورتی که این تهدیدها، تهدیدهای واقعی نیستند و از سوی دیگر از برخی تهدیدهای واقعی غفلت میشود. جلیلی یکی از این تهدیدات واقعی را موضوع سلاح‌های کشتار جمعی عنوان کرد و بر لزوم همکاری جهانی برای مقابله با این مساله تاکید کرد. وی در بخش دیگری از سخنان خود یکی دیگر از موضوعات بحث شده در این نشست را امنیت عنوان کرد و با اشاره به اینکه «امروز در جهانی زندگی می‌کنیم که تهدیدات امنیتی وجود دارد»، ضرورت همفکری و همکاری در این زمینه را نیز متذکر شد. دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان سپس از تداوم مذاکرات خبر داد و گفت: «درباره چگونگی ادامه این گفتوگوها، معاونان ما جلساتی برگزار خواهند کرد و در قالب یک مدالیته‌ای که به توافق می‌رسند ادامه گفتوگوها درباره موضوعاتی که در بسته پیشنهادی آمده، پیگیری میشود».
دور بعدی گفتوگوها 18 اکتبر در وین انجام میشود
البته تاکید بر لزوم ادامه گفتوگوها فقط موضع جلیلی نبود چراکه خاویر سولانا نیز انجام این مذاکرات را صرفا «نقطه آغاز» قلمداد کرد و گفت: «نیاز داریم شاهد پیشرفت برخى گام هاى عملى در حوزه مسائلى باشیم که در نشست 6 قدرت جهانی و ایران درباره آن گفت‌وگو شد». وی سپس از توافق 2 طرف مذاکره‌کننده درباره برگزاری نشستی دیگر در 18 اکتبر برابر با 26 مهرماه در شهر وین خبر داد و افزود: «می‌توانیم با یکدیگر به کار ادامه دهیم و مشکلات موجود را حل کنیم بنابراین تصمیم گرفتیم در ماه اکتبر دیدار مجددی داشته باشیم و در همین راستا معاونان ما قبل از انجام این دیدار با یکدیگر ملاقات خواهند داشت».
اعلام آمادگی فرانسه و روسیه برای فروش اورانیوم غنی شده به ایران
مسؤول سیاست خارجى اتحادیه اروپایی در بخش دیگری از سخنان خود از پیشرفت‌هاى محدودى در زمینه امکان غنى‌سازى اورانیوم براى ایران در کشوری ثالث سخن گفت و افزود: «ایران موافقت کرده است که اورانیوم غنی‌شده با غلظت پایین برای مصارف پزشکی مورد استفاده در مرکز تحقیقاتی تهران را از کشورهای دیگر دریافت کند». البته یک روز پیش از برگزاری این نشست نیز محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور کشورمان در کنفرانس خبری از آمادگی ایران جهت خرید اورانیوم غنی‌شده برای رآکتور تحقیقاتی تهران یا ارائه اورانیوم 5/3 درصد ایران و دریافت اورانیوم با غنای 75/19 درصد سخن گفته بود؛ موضوعی که به دنبال طرح آن در نشست کشورهای 1+5 با استقبال فرانسه و روسیه مواجه شد. از این رو وزیر خارجه فرانسه از تمایل دولت متبوع خود درباره فروش اورانیوم غنی‌شده به ایران سخن گفت. برنارد کوشنر در حاشیه دیدار با سران روسیه در مسکو در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: «فرانسه درباره فروش اورانیوم غنی‌شده به ایران نظر مثبتی دارد و از این امر استقبال می‌کند، چراکه تامین اورانیوم غنی شده برای رآکتور تحقیقاتی است و ما پاسخ مثبتی را در واکنش به این طرح ارائه داده‌ایم». همزمان با این موضوع، خبرگزاری ریانووستی به نقل از یک منبع آگاه روس که با روند مذاکرات 1+5 و ایران آشناست، اعلام کرد که روسیه آماده بررسی پروژه تکمیل غنی سازی اورانیوم ایران تا سطح 75/19 درصد است اما فقط درصورتی این کار را انجام می‌دهد که توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه شود. این منبع آگاه افزود: «ایران باید تهیه سوخت برای این پروژه را از طریق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در فرانسه سفارش دهد. در واقع به ایران پیشنهاد شده است تا اورانیوم خود که در کارخانه غنی سازی نطنز تا 4 درصد غنیسازی شده را برای رساندن به سطح غنیسازی لازم تحویل دهد که البته در حال حاضر مذاکره در این‌باره در جریان است اما توافق شده است که این پروژه را آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مدیر کل فعلی این نهاد اجرا کند».
آمادگی ایران برای همکاری با آژانس
بر سر تأسیسات جدید غنیسازی
به نظر می‌رسد از دیگر موضوعاتی که در ایجاد فضای مثبت این نشست بسیار تاثیرگذار بوده است، اعلام مجدد آمادگی ایران برای همکاری کامل با آژانس درباره تاسیسات جدید غنیسازی اورانیوم در نزدیکی قم بوده است؛ موضوعی که در سخنان خاویر سولانا نیز انعکاس یافت؛ آنجا که او گفت: «همچنان که قبلا نیز اعلام شده است ایران آمادگی دارد از بازرسان آژانس برای بازدید از دومین مرکز غنیسازی اورانیوم در نزدیکی شهرستان قم دعوت کند و انتظار می‌رود که ظرف 2 هفته آینده این اقدام عملی شود». اندکی پس از اعلام این خبر از سوی سولانا، جیل تودور، سخنگوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از اقدام ایران در دعوت از مدیر کل این نهاد نظارتی به تهران سخن گفت و افزود: «محمد البرادعی بزودی برای بررسی برخی مشکل‌‌ها عازم تهران میشود».
دیدار دوجانبه سعید جلیلی و ویلیام برنز
هر چند مهم‌ترین بازده مذاکرات، تعیین تاریخ انجام دور دوم گفتوگوها در پایان اکتبر جاری محسوب میشود اما در این میان دیدار مستقیم و دوجانبه ویلیام برنز، معاون سیاسی هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا که ریاست هیات نمایندگی واشنگتن در این نشست را بر عهده داشت را با سعید جلیلی می‌توان خبر سازترین رویداد این مذاکرات تلقی کرد؛ دیداري 45 دقیقه‌ای که رابرت وود، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا صرفا آن را تایید و از بیان جزئیات بیشتر در این باره خودداری کرد. رسانه‌های خارجی ضمن نادر خواندن این دیدار دوجانبه که طی 30 سال گذشته بالاترین سطح گفت‌وگوی سیاسی میان تهران و واشنگتن بوده، آن را نشانه اصرار باراک اوباما برای عبور از دیپلماسی دولت جورج بوش، رئیس‌جمهور سابق آمریکا عنوان کرده‌اند که مبنای آن پرهیز از گفت‌وگو با برخی دولت‌ها از جمله ایران بوده است.
واشنگتن به دنبال تعامل با تهران است
ساعاتی پس از پایان این نشست نیز باراک اوباما جلوی دوربین خبرنگاران حاضر و با قرائت بیانیه‌ای خواستار همکاری با ایران شد و با اشاره به حضور نماینده کشورش در نشست پنجشنبه ژنو، این اقدام را به معنای «تعامل واشنگتن با تهران» عنوان کرد. وی با بیان اینکه واشنگتن می‌خواهد معاهده منع گسترش سلاح‌های اتمی را اجرا کند، گفت: «البته تعامل با تهران به شرطی است که ایران نیز به تعهدات خود در برابر جامعه جهانی عمل کند. در همین راستا، تهران نیز باید در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای خود شفاف‌‌سازی کرده و با جامعه جهانی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کند. ایران باید به بازرسان آژانس اجازه دهد که از تاسیسات جدید این کشور بازدید کنند و به همین دلیل محمد البرادعی بزودی به تهران خواهد رفت». باراک اوباما در بخش دیگری از سخنان خود همکاری تهران بر سر رآکتور تحقیقاتی و اعلام آمادگی ایران برای دریافت اورانیوم غنی شده را گامی مهم توصیف و تصریح کرد: «کار سخت و مذاکرات فشرده‌ای را پیش‌رو داریم و نباید بگذاریم که حرف زدن جای عمل را بگیرد. علاوه بر این اجرای این قرارداد به معنای فشار بر ایران و گرفتن حق طبیعی این کشور نیست». وزیر خارجه آمریکا نیز در گفت‌وگویی که بلافاصله بعد از خاتمه دیدار نماینده ایران و ویلیام برنز و دریافت گزارشی کوتاه از این دیدار انجام داد، گفت‌وگوهای روز پنجشنبه با نمایندگان ایران در نشست گروه 1+5 در ژنو را دیداری «سازنده» خواند و این گفتوگوها را «گشایش درها به سوی نتایج مثبت» توصیف کرد، با این حال وی گفت که قضاوت درباره پاسخ ملموس و قاطع ایران به موضوعات مورد نظر آمریکا هنوز زود است. هیلاری کلینتون در رابطه با نتایج قابل پیش‌بینی این دیدار گفت: «برای رسیدن به نتیجه عملی از این دیدارها به اقدامی بیش از گفت‌وگو، اشارات و حرکات نیاز هست». سخنگوی وزارت خارجه انگلیس نیز مذاکرات ژنو را آغاز مثبتی برای شروع مرحله جدیدی از گفتوگوها با ایران بویژه در زمینه مذاکره با طرف آمریکایی به شمار آورد و گفت: «در این مذاکرات برای نخستین بار در تاریخ معاصر شاهد مذاکرات مستقیم بین مسؤولان آمریکایی و ایرانی بودیم. بعلاوه انگلیس به ادامه این مذاکرات امیدوار است بویژه اینکه لندن به تشدید تحریم‌ها علیه تهران تمایل ندارد بلکه خواستار یافتن راه حل دیپلماتیک و صلح‌آمیز از طریق گفت‌وگو است». باری مارستون در گفت‌وگو با برنامه تحلیلی «با رویدادها»ی شبکه خبری العالم با بیان اینکه مذاکرات ژنو در جهت صحیح پیش رفت، ابراز امیدواری کرد که این مذاکرات با نرمش همه طرف‌های گفت‌وگو برای نزدیک کردن دیدگاه‌های مختلف به نوعی به راه‌حل میانه منجر شود. مارستون تاکید کرد تا زمانی که تضمین‌های بین‌المللی برای تایید استفاده نکردن ایران از فناوری هسته‌ای برای اهداف غیرصلح‌آمیز وجود داشته باشد، انگلیس تمایل دارد حق ایران و مردم این کشور در دستیابی به انرژی هسته‌ای برای اهداف صلح آمیز را به رسمیت بشناسد. اما در میان استقبال گسترده و در عین حال دید مثبت همه کشورهای درگیر در موضوع هسته‌ای ایران، واکنش مقامات رژیم صهیونیستی جالب توجه بود، چراکه سیلوان شالوم، معاون نخست وزیر رژیم صهیونیستی با ابراز نگرانی درباره مذاکرات ژنو مدعی شد که گفت‌وگو با ایران راه به جایی نمی‌برد. وی با اعلام اینکه ایران هرگز از تلاش خود برای تبدیل شدن به قدرت هسته‌ای دست بر نخواهد داشت، تصویب تحریم‌‌های شدیدتر علیه ایران را با توجه به مواضع چین و روسیه امکان‌‌ناپذیر دانست. همزمان با وی نیز شیمون پرز، رئیس رژیم صهیونیستی صرفا نتایج مذاکرات ژنو را مهم و حساس ارزیابی کرد. با وجود تهدیدات مکرر این رژیم مبنی بر تصمیم تل‌آویو برای تخریب تاسیسات هسته‌ای ایران، پرز در دیدار با ویکتور زوبکوف، معاون نخست‌وزیر روسیه با بیان اینکه «قصد تعرض به ایران را نداریم»، گفت: «تل‌آویو از فعالیت‌های هسته‌ای ایران و تهدیدهای پیوسته این کشور برای نابودی اسرائیل
نگران است».
تقدیر آژانس اتمی از اطلاع رسانی ایران درباره تأسیسات «فردو»
اعلام تأسیسات جدید هسته‌ای ایران در منطقه فردو در حالی جمعه هفته گذشته طی بیانیه‌ای از سوی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران انجام شد که از صبح آن روز رسانه‌های غربی خط سنگین تبلیغاتی خود علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کرده بودند. ساعتی پس از انتشار این خبر نیز باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا که به همراه همتای فرانسوی خود و نخست‌وزير انگليس مقابل خبرنگاران قرار گرفته بود، نگرانی خود را اظهار کرد و از ایران خواست درهای خود را برای بازدیدهای بیشتر باز کند. تأکید غرب برای القای پنهان‌کاری از سوی ایران اما نتوانست در مقابل منطق جمهوری اسلامی ایران تاثیرگذاری جدی به همراه داشته باشد، چراکه مقامات هسته‌ای کشورمان هر یک در گفت‌وگوهای جداگانه تاکید کردند که ایران طبق تعهدات پادمان باید 180 روز پیش از تزریق مواد رادیواکتیویته به دستگاه‌ها موضوع را به آژانس اطلاع دهد در حالی که ایران یکسال زودتر از این موعد مراتب را به اطلاع آژانس رسانده است. به هر حال، پس از گذشت حدود یک هفته، متن نامه آژانس به ایران که حاوی تقدیر از اعلام زودهنگام تأسیسات است، منتشر شده که با سکوت رسانه‌های غربی روبه‌رو شده است. در نسخه‌ای از نامه هرمن ناکارتس، مسؤول بخش پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که خطاب به امیری، مقام مسؤول مربوط در سازمان انرژی اتمی نوشته شده است، برخلاف ادعاها و مواضع چند روز گذشته سران کشورهای آمریکا، انگلیس و فرانسه که ایران را به نقض همکاری‌ها با آژانس و مقررات و قوانین ان.پی.تی متهم کرده‌اند، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نسبت به فراهم آوردن اطلاعات مرتبط با ساخت تأسیسات جدید غنیسازی از ایران تشکر کرده است و هیچ نشانه‌ای از اینکه ایران نقض قوانین کرده، دیده نمی‌شود. همچنین در بخشی از این نامه آمده است: «از همکاری ایران برای اینکه اطلاعات مرتبط با ساخت تأسیسات جدید غنیسازی بیشتر و زودتر در اختیار آژانس قرار گیرد، استقبال می‌کنیم».