«حدود 2 میلیونِ اینها دانشجویان علوم انسانى‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند! این به یك صورت، انسان را نگران می‌كند. ما در زمینه علوم انسانى، كار بومى، تحقیقات اسلامى چقدر داریم؟... استاد مبرزى كه معتقد به جهان‌‌‌‌‌‌‌‌‌بینى اسلامى باشد و بخواهد جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌شناسى یا روانشناسى یا مدیریت یا غیره درس بدهد، مگر چقدر داریم، كه این همه دانشجو براى این رشته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها می‌گیریم؟»
این جملات، انتقاد صریح رهبر انقلاب نسبت به وضع علوم انسانی كشور است كه در دیدار با اساتید دانشگاه بیان شد. گرچه یك‌سالی از بیان این مساله گذشته است و نیز هیاهوی رسانه‌ای غربی‌ها و غربگراها تلاش كرد هدف اصلی از طرح این بحث را منحرف کند، اما هنوز وضع علوم انسانی علامت سوالی در «تولید علم و جنبش نرم‌افزاری» ایران است.
علوم انسانی در كشور ما و تحولات آن و توجه بیش از پیش به آن، یكی از دغدغه‌های مهم رهبر معظم انقلاب در چند سال گذشته محسوب می‌شود. در این مورد بیان چند نكته اهمیت فراوان و فوری دارد:
الف-
پیش از هر چیز باید به این مقوله اشاره كنم كه تهاجم فرهنگی سطوح و لایه‌هایی دارد؛ یك سطح از آن كه به گوش ما آشناتر است و متاسفانه شاهد جلوه‌های آن در جامعه‌مان هستیم، ترویج ابتذال اخلاقی در میان توده‌های جامعه از راه‌های مختلفی همچون ماهواره، فیلم، كتاب و... است. لایه دیگری نیز برای تهاجم فرهنگی متصور است كه طی آن، خواص جامعه و ایدئولوگ‌ها مورد هجمه قرار می‌گیرند؛ یعنی افرادی كه با اندیشه‌های روشنفكری آشنا هستند و به‌نوعی با آن پیوند داشته و دارند. در واقع در یك ضلع این جریان، عموم مردم قرار می‌گیرند و در ضلع دیگر آن، خواص و نظریه‌پردازانی كه اندیشه‌ها و كتاب‌هایشان مورد رجوع توده‌هاست.
علوم انسانی یكی از اركان و بسترهای اصلی هجمه فرهنگی غرب مدرن علیه تفكر دینی و لایه خواص و ایدئولوگ جامعه ما پس از انقلاب اسلامی است. در این میان طیف گسترده‌ای از مردم كه به قصد یادگیری یا به انگیزه پیدا كردن شغل و شأن اجتماعی در رشتههای علوم انسانی مشغول به تحصیل می‌شوند، با تفكرات و اندیشه‌های غربی حاكم بر كتاب‌ها و منابع آموزشی، مورد هدف قرار می‌گیرند. این یعنی همان 3-2 میلیون دانشجویی كه سال گذشته رهبر انقلاب در سخنانشان از وضع آنان اظهار نگرانی كردند.
این در حالی است كه سیستم دانشگاهی ما پس از انقلاب تغییرات خاصی را به خود ندیده است. اساس دانشگاه ما هنوز همان دانشگاه غربزده‌ای است كه رضا‌شاه پایه‌هایش را بنیان گذاشت؛ البته با برخی تغییرات صوری و برخی تغییرات محدود محتوایی. جریان انقلاب فرهنگی هم كه از سال 1359 به بعد دانشگاه‌ها را به تعطیلی كشاند، با بی‌درایتی برخی از همین روشنفكران داخلی عقیم ماند و به انحراف كشیده شد و از حركت به سمت تولید علم بومی و دینی بازماند.
ب-
به قول یكی از متفكران معاصر، علوم انسانی در غرب جانشین علم كلام شده است؛ یعنی عقاید و فرهنگ توده‌های مردم را تشكیل می‌دهد. مهم‌ترین مولفه‌ها و اركان این عقاید نیز عبارتند از اینكه:
1-
باور كنند رژیم و ساختار غرب مدرن، بهترین تمدن بشری است.
2-
باور كنند اقتصاد سرمایه‌داری بهترین مدل اقتصادی برای رفاه بشر امروز است.
3-
باور كنند اخلاق امری نسبی است و ما احكام ثابت اخلاقی نداریم.
4-
باور كنند مفهومی به نام حقوق بشر در چارچوب مدرن آن بیانگر نظام حقوقی‌اي است كه باید باشد و همه آن را به عنوان یك امر جهانشمول بپذیرند.
5-
باور كنند دین عبارت از تاریك‌اندیشی و آمیخته با خرافات است و اگر هم كسی می‌خواهد دینی داشته باشد، یك دین شخصی و خصوصی است و دین را باید از حوزه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی كنار گذاشت.
موارد مذكور و بسیاری از باورها و آموزههای دیگر كه در تضاد با باورها و آموزههای انسانی و الهی هستند، دقیقا همان اصولی هستند كه علوم انسانی در غرب آنها را دنبال می‌كند. این اصول عمدتا در 5 ركن اصلی علوم انسانی مدرن غربی متجلی است كه عبارتند از علوم سیاسی، اقتصاد، فلسفه، روانشناسی و جامعه‌شناسی. البته ذیل این موارد پنجگانه، رشتههای دیگری نیز هستند كه همان اهداف و انگیزه‌ها در آنها هم امتداد و جریان دارد.
ج-
علوم انسانی در غرب مدرن قرار است جهان‌بینی اشخاصی را كه وارد دانشگاه می‌شوند، به جهان‌بینی یك طرفدار و یك معتقد به لیبرال- دموكراسی تبدیل كند؛ بدون اینكه خودش بخواهد یا حتی بفهمد. در این فرآیند، مجموعه‌ای از مشهورات را به عنوان حقیقت علمی به فرد القا می‌كنند و به او تاكید می‌كنند،آنچه می‌آموزد، عین حقیقت است و درست است، در حالی كه بسیاری از آن مفاهیم دروغ و نادرست است.
نخستین دروغ!
مثلا دانشجوی علوم سیاسی به محض اینكه وارد دانشگاه می‌شود، به او القا می‌كنند نظام‌های سیاسی 2 دسته‌اند: نظام‌های آزادیخواه و نظام‌های اقتدار‌طلب. سپس در مثال و در تكمیل تعریف‌شان تصریح می‌كنند نظام آزادیخواه، نظامی است كه ایدئولوژی ندارد و این نخستین دروغ بزرگ است، زیرا هیچ نظامی بدون ایدئولوژی ممكن و میسر نیست. لیبرالیسم هم یك ایدئولوژی است و در نتیجه آن مشخص می‌شود نظام‌های لیبرال هم ایدئولوژی دارند. بعد هم تعریف آنها از ایدئولوژی، به گونه‌ای است كه تنها ماركسیسم و كمونیسم و اخیرا هم اسلام را شامل می‌شود.
همچنین معتقدند نظام‌های ایدئولوژیك لزوما استبدادی هستند و به نظام توتالیتري منتهی می‌شوند. پس تنها نظام‌های لیبرال كه به ادعای آنها ایدئولوژی ندارند، به آزادی یا دموكراسی می‌رسند. در همین راستا هر نوع نظام دینی و آرمان‌گرا را استبدادی تلقی می‌كنند و همه محسنات و امتیازات را به نظام‌های لیبرال و آزادیخواه می‌دهند. در واقع بدون اینكه از لیبرالیسم اسمی بیاورند، مفاهیم آن را در ذهن مخاطب به عنوان مفاهیم كاملا حقیقی و درست جا می‌اندازند، در حالی كه این دروغی بس بزرگ است. شاهد كذب این ادعا هم این است كه خود غربی‌ها در كتاب‌هایشان و در تقسیم ایدئولوژی‌ها، لیبرالیسم را هم جزو ایدئولوژی‌ها می‌شمارند.
حال اگر بخواهیم یك تقسیم‌بندی صحیح را به یك دانشجوی علوم انسانی مومن و مسلمان معرفی كنیم، باید بگوییم، نظام‌ها 2 دسته‌اند؛ نظام مبتنی بر ولایت حق و نظام مبتنی بر سیطره نفس انسان غیرحق و شیطانی. این قاعده‌ای است كه در تمام عالم جاری است: یا تحت ولایت حق و حقیقت هستید یا تحت ولایت شیطان و طاغوت.
د-
متاسفانه به نظر می‌رسد بیش از 60 درصد فارغ‌التحصیلان دانشگاهی ما در رشتههای علوم انسانی، كسانی هستند كه وقتی به سراغ دانشگاه‌های ما می‌آیند، با انگیزه‌های شریف و گرایش‌های مذهبی و سنتی وارد می‌شوند اما وقتی از دانشگاه خارج می‌شوند، حداقلش این است كه به انسان‌هایی تبدیل می‌شوند كه اغلب تزلزل‌هایی در باورهای دینی‌شان به وجود آمده است؛ یا تعهدشان نسبت به اسلام آرمان‌گرا و سیاسی كمرنگ‌تر شده یا اینكه در وضع بدتر، مشهورات لیبرالی را به عنوان حقیقت پذیرفته‌اند كه در آن صورت به حاملان و پیاده‌نظام‌های ناتوي فرهنگی تبدیل شده‌اند. غرب برای خودش به این صورت لشکری درست كرده كه برخی از جلوه‌های آن، حضور در خیابان و در جریان‌های پس از انتخابات ریاست‌جمهوری دهم بود.
ترویج لیبرالیسم در كتب درسی
ﻫ-
اما نكته آخر این است كه ما در آغاز پیروزی انقلاب و پس از بازگشایی مجدد دانشگاه‌ها، طبق حكم امام راحل(ره) سازمانی را تاسیس كردیم با این هدف كه كتاب‌هایی را برای مجموعه دانشگاهی كشور بویژه برای رشتههای علوم انسانی تدوین و منتشر كنیم كه در مسیر آرمان‌های انقلاب و ترویج ارزش‌ها و نشر عقاید اسلامی باشد و مسیر اسلامی كردن دانشگاه‌ها را هموار کند. در آغاز این كتاب‌ها نیز اهداف تاسیس و فعالیت‌های سازمان به‌خوبی بیان شده است. اما جالب است كه متاسفانه در كتاب‌های چند رشته جهت‌گیری غالب یا حداقل گرایش بسیار قوی به ترویج مشهورات لیبرالی و بسترسازی برای تهاجم فرهنگی مشاهده می‌شود.
البته به همه آثار منتشر شده توسط این سازمان انتقاد وارد نیست و شاید بعضا آثار خوبی هم تولید شده باشد، ولی این مساله خطرناكی است كه برخی كتاب‌های این سازمان به جریان‌های فكری بیگانه سوق داشته باشد. چندین عنوان از كتاب‌های این سازمان حدود 15 سال است تدریس می‌شود و در آن به‌خوبی اندیشه‌های لیبرالی یا شوونیستی و ضد‌شیعی ترویج می‌یابد. من برخی نویسندگان این كتاب‌ها را سال‌هاست می‌شناسم و از خط فكری خطرناك آنها به‌خوبی باخبرم. آن جوانی كه سر كلاس می‌نشیند و بی‌خبر از همه جا از این كتاب‌ها تغذیه فكری می‌كند، چه گناهی كرده است؟
* نويسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه