هنگامی که ایران را به قصد گردشگری از شرق به غرب و از شمال به جنوب پشت سر می‌گذاریم یک نکته بیش از هر چیز دیگر به چشم می‌آید؛ معمولا مردم جز چند شهر مثل شهر‌های شمالی، اصفهان، شیراز، مشهد و کیش، برای بازدید و گشت‌زدن در نقاط دیگر چندان علاقه از خود نشان نمی‌دهند. دلیل اصلی این رفتار ناآشنایی با مناطق گردشگری، طبیعت زیبا و آثار باستانی با ارزش است. به عنوان مثال شهرستان محلات یکی از نقاطی است که تنها گردشگرانی را به خود جذب می‌کند که به قصد دیدن جشنواره گل به آنجا سفر می‌کنند و هیچکدام نمی‌دانند اگر از شهر محلات به سمت شمال شرقی حرکت کنند به روستای خورهه می‌رسند و می‌توانند بنایی را ببینند که قدمت بخشی از آن به دوران پیش از تاریخ باز می‌گردد.
جشنواره گل و گیاه مهم‌ترین انگیزه‌ای است که گردشگران را به محلات می‌رساند اما در همه فصول می‌توان به این شهر سر زد چون روستای خورهه و بنا‌های قدیمی نزدیک این روستای باستانی را همیشه می‌شود دید. اگر از شهر محلات به سمت شمال شرقی حرکت کنید پس از مدت کوتاهی به روستای خورهه می‌رسید؛ روستایى باستانى که از جاذبه‌هاى بالقوه توریستى استان مرکزى است. آثار باستانى پیش از ساسانیان و امامزاده خورهه با بناى 8 ضلعى عهد صفویه، چشمه اسرارآمیز آب سبز، آبگرم و مراتع پهناور و درههاى دیدنى این منطقه جذابیت سفر به استان مرکزی را
صد چندان می‌کند. تنوع خاک و شرایط آب و هوایى این منطقه به گونهاى است که طیف وسیعى از محصولات زراعى و سردرختى، از انار گرفته تا گردو و از کنجد تا پنبه در آن مىروید.
دیدن خورهه به مسافران قم و اصفهان هم توصیه می‌شود چون موقعیت جغرافیایى خورهه چنان است که آن را به 2 استان اصفهان و قم نزدیک می‌کند. به نظر می‌رسد ساکنان خورهه استعداد و هوش بیشتری نسبت به دیگر ساکنان استان دارند چون آنها با وجود زندگی در روستا پایگاه‌های اجتماعی حساس را به دست آورده و رتبه‌های علمی را به نام خود رقم زده‌اند. این موضوع را وقتی می‌شود بهتر درک کرد که می‌شنویم به منظور شناخت بهتر محیط و تاریخ دهستان خورهه، حوزههاى تحقیقاتى در حال حاضر بر شناسایى و گردآورى «کار ابزارهاى» بومى و شناسایى پوشش گیاهى منطقه متمرکز است. در ادبیات کهن هم می‌توان ردی از این موضوع یافت:
ز خورهه برآمد یکی پهلوان
دلیر و خردمند و روشن روان
چو خورشید تابان میان یلان
بلند اختری نام او اردوان
از نظر تقسیمات کشوری خورهه جزو استان مرکزی و یکی از بخشهای محلات است. در جاده قم به اصفهان به فاصله 70 کیلومتری قم روستایی است که از آنجا می‌توان به خورهه رسید. جذابیت گردشگری خورهه بقایایی از یک معبد تاریخی است. این معبد با کاوش‌هایی در چند مرحله از زیر خاک پدیدار شده است. سال 82 با اعلام نتایج پنجمین فصل کاوش باستان‌شناسی در محوطه باستانی خورهه با آثار و شواهــدی از هزاره اول قبل از میلاد تا قرن 8 هجری قمری، این بنا تنها بنای غیرمذهبی اشکانی در ایران شناخته شد. مهـدی رهبر، سرپرست هیات کاوش با اعلام این خبر گفت: «با مشخص شدن بخش اعظم نقشه واقعی بنا و نیـز کشـف سکـه‌ای از جنس مس به ضرب همدان با تصویری از یک پادشاه در یک رو و کمانداری در روی دیگر و نوشتــه‌هایی یونانی متعلق به اوایل میلاد مسیح و حدود میانه دوره اشکانی این بنا تنها بنای غیرمذهبی دوره اشکانی است که در محدوده مرزهای سیاسی فعلی ایران از زیر خاک بیرون آورده شده است».
به گزارش واحد اطلاع رسانی سازمان میراث فرهنگی کشور، پیش‌تر گمان می‌شد خورهه بقایای یک معبد یا آتشکده مربوط به دوره سلوکی باشد که بر اساس آخرین شواهد به‌دست آمده مشخص شد این بنا یک خانه اربابی است که در حدود قرن اول قبل از میلاد ساخته شده و تا پایان دوره اشکانی به حیات خود ادامه داده است.
پس از گذشت 6 سال در روزهای پایانی شهریورماه امسال که از این محل بازدید کردیم جز 2 ستون و پایه‌های تخریب شده معبد چیز دیگری قابل دیدن نبود. هنگامی که اخبار را مرور می‌کنیم به چیز عجیبی بر می‌خوریم که شاید پاسخی برای این ابهام باشد. با وجود اینکه اهمیت این بنا در سال‌های دور مشخص و سال 82 با اعلام نتایج پنجمین فصل کاوش باستان شناسی این بنا تنها بنای غیرمذهبی اشکانی در ایران شناخته شد، معبد خورهه 5 سال بعد یعنی در سال 87 به ثبت ملی رسید. چهاردهم آبان ماه 87 امیر کریمی، رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری محلات پس از اعلام این خبر گفت: «این سایت که در مجاورت ستون‌های سنگی خورهه قرار دارد، محل سکونت اقوام اشکانی بوده است». وی افزود: «با توجه به آثار تاریخی به دست آمده از این سایت، کاوش‌های باستان‌شناسی به منظور کشف نحوه زندگی مردم و آداب و رسوم آنها ضروری است». کریمی ادامه داد: «این اثر به عنوان دهمین اثر تاریخی شهرستان محلات به شماره ۲۳۱۱۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید». وی تصریح کرد: «آسیاب آبی سرچشمه محلات نیز برای درج در فهرست آثار ملی کشور معرفی شده است».
محوطه تاریخی خورهه محلات ۳ هزار متر مربع وسعت دارد و از یک بناي اربابی شامل بخش درونی، اتاق‌های متعدد و محوطه بیرونی تشکیل شده است و در حال حاضر از این بنا تنها ۲ ستون متشکل از ۶ قطعه سنگ با مجموع ارتفاع ۸ متر، بقایای فرو ریخته ستون‌ها، بخشی از دیواره‌های سنگی، گورها و آثار به دست آمده در ۵ مرحله عملیات کاوش در این منطقه به جا مانده است. خورهه که پیش‌تر گمان می‌شد بقایای یک معبد یا آتشکده مربوط به دوره سلوکی باشد.
ویژگی‌های 2 سر ستون بر جای مانده در این محوطه و شباهت آن با سبک معماری یونانیان موجب شده تا باستان‌شناسان داخلی و خارجی از جمله «هرتسفلد» آن را یک معبد یا آتشکده دوره سلوکی معرفی کنند.
وجود 2 بخش اندرونی و بیرونی با ۲ ورودی کاملاً مجزا در این بنای تاریخی از جمله نکات مهم معماری دوره اشکانی است. بخش بیرونی این بنا از آن رئیس خانواده هنگام ملاقات و معاملات با افراد غیرخانواده و بخش اندرونی مختص خانواده بوده است.
این بنای اشکانی که در دوره ساسانی توسط گروهی از صنعتگران با ساخت و سازهایی مورد استفاده قرار گرفته، بعد‌ها با ظهور اسلام در دوره اسلامی بویژه در دوره ایلخانی گورستان بوده است. تخریب این بنای
با ارزش در این مدت کوتاه و رها شدن آن باعث شد با محمد حسین فرهمین فراهانی، مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان مرکزی تماس بگیریم. او قبل از پاسخ دادن به انتقادات ما از اهمیت این بنا حرف زد: «4 یا 5 منطقه بیشتر در ایران وجود ندارد که در آن بتوان آثار دوره اشکانی را دید که یکی از این مناطق خورهه محلات است. خورهه نامی اوستایی و به معنی آسایشگاه خورشید است. این بنا روزی پرستشگاه اشکانیان بوده که هم‌اکنون تنها 2 ستون از آن باقی است». او توصیف این منطقه را چنین ادامه داد: «در کنار این بنا منظر آبی وجود دارد که خودجوش است». او این انتقاد را که بنای تاریخی خورهه به علت سهل‌انگاری تخریب شده است، نپذیرفت و افزود: «این بنا پس از اکتشاف به همین شکل بوده و تخریبی صورت نگرفته است». فرهمین فراهانی ادامه داد: «قرار بود برای حفاظت از این محل سازه‌ای نصب شود ولی ما به دلیل بر هم زدن منظر و آسیب رسیدن به بخشهای کشف نشده زیر خاک با آن مخالفت کردیم. از این رو قرار شد این منطقه به سایت- موزه تبدیل شود». وی در توضیح سایت - موزه گفت: «مردم علاقه‌مند هستند اشیا را در جای خود ببینند به همین دلیل سایت- موزه این امکان را فراهم می‌کند. همچنین بازدیدکنندگان می‌توانند مراحل کاوش‌ها را هم از نزدیک ببینند». درست در مجاورت این بنا یک سازه شبیه سوله وجود دارد که مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان مرکزی در توضیح آن گفت: «این سازه هم برای حفاظت بخش‌هایی از پرستشگاه بنا شده است که در آن نگاره‌ها و گچبری‌هایی وجود دارد». البته او گفت این سازه سبک است و بزودی با احداث سایت
جمع‌آوری می‌شود. فرهمین فراهانی به رغم پذیرش همه مشکلات قول داد در سال 89 مقدمات احداث سایت- موزه انجام شود البته اگر تا آن زمان اثری از این بنای تاریخی به جا بماند.