عباس سلیمی نمین، روزنامه‌نگار و پژوهشگر:
پس از انتخابات اوضاعی پیش آمد که شرایط فتنه لقب گرفت. علی‌القاعده در شرایط فتنه باید اقداماتی همه‌جانبه برای «مهار» آن انجام داد. کسانی در این قضیه عملکردشان صادقانه تلقی می‌شود که در «اوج فتنه» وارد میدان شوند و از اعتبار و حیثیت خود برای حل مشکل هزینه کنند. اما هنگامی که مشکل تا حدود زیادی برطرف شد، دعوی افرادی که با فتنه گران همراه بوده اند، نمی‌تواند مورد پذیرش واقع شود، طبیعی است اگر کسی دغدغه کشور و انقلاب را داشت باید از توان خودش در آن شرایط استفاده می‌کرد. در همین راستا ما نباید وقایع اتفاق افتاده در روز قدس را نادیده بگیریم. پس از وقایع این روز خیلی از توده مردم متوجه قضایای پشت پرده شدند. بویژه آنکه صف‌بندی‌های جریان‌های معترض برای آنان مشخص شد، و ای کاش از ابتدا ما می‌توانستیم به‌گونه‌ای عمل کنیم که ماهیت جریان‌های «سقوط» کرده، از معترضان به نتایج انتخابات تمیيز داده می‌شد. البته این فرصت در راهپیمایی روز قدس به‌وجود آمد و دیدیم عده‌ای آمدند و در تلاش بودند از آن فضا به نفع خودشان استفاده کنند. همان زمان تفاوت‌ها میان افرادی که «معترض» خوانده می‌شدند مشخص شد. طبیعی است آن جریانی که خود را مدعی خط امام می‌داند و از نقش‌شان در پیروزی انقلاب به نیکی یاد می‌کنند، نمی‌توانند خود را در گروهی قرار دهند که به میراث امام توهین کردند. بعد از روز قدس خیلی از این افراد که در این جبهه باقی ماندند، حیات سیاسی‌شان پایان یافته تلقی می‌شود. بعضی از کسانی که پس از نتایج انتخابات، معترض شدند معتقدند که فهم ما از مقوله «خط امام» نسبت به دیگران بالاتر است. هنگامی که روز قدس که عنوان آن ماهیتش را می‌رساند از سوی افرادی که الان می‌توان آنان را بدون شک غربگرا و دوستدار رژیم صهیونیستی نامید مورد خدشه قرار گرفت، خیلی از مدعیان خط امام نمی‌توانند از آنان حمایت کنند و باید خط و ربط‌شان را از آنان جدا کنند، در این شرایط که برخی از روی ناگزیری و اجبار از صف معترضان جدا شده‌اند اگر بگویند که ما می‌خواهیم مسائل و مشکلات به وجود آمده را حل و فصل کنیم، مورد قبول نیست.
باید به این نکته توجه داشته باشیم عده‌ای که تا دیروز خطا می‌کردند، امروز خود را به عنوان «میانجی» و «مصلحت اندیش» معرفی می کنند. خطا کار باید شرمنده باشد نه اینکه احساس افتخار میانجیگری کند. این دو با هم متفاوت است. خطا کار باید متوجه خطای خود شود. اگر بخواهد در این بین چهره میانجیگری بگیرد به این معناست که نمی‌خواهد خطای خود را بپذیرد.
بهترین راه برای اینکه مردم عنصر خطا کار را ببخشند؛ آن است که آن فرد خطاکار بیاید و از عموم مردم عذرخواهی کند. اگرچنین کاری کردند آن وقت می‌توانند به جایگاه خود بازگردند، مردم نیز به نیروهای انقلاب علاقه‌مندند و آنها را می‌بخشند، به این شرط که در اعلام پذیرش خطا صادق باشیم نه اینکه بلافاصله جبهه خود را به جبهه دیگری تغییر دهیم بدون آنکه به خطای خود توجه کنیم. بنابراین لزوم ساز و کاری که شرایط را شفاف‌ترکند حس می‌شود به شرط آنکه در راس این ساز و کار چهره‌های سیاسی حضور داشته باشند که دلسوزی آنان برای مردم ثابت شده باشد نه اینکه افرادی در راس آن قرار گیرند که خود از حامیان اصلی جریان فتنه بوده و اجبارا و بنا به دلایلی که پیش از این گفته شد، بخواهند نقش میانجی را
بازی کنند.
ساختار تفاهم ملی تبیین شود
یدالله اسلامی، دبیر کل مجمع نمایندگان ادوار:
برای بررسی طرح‌های ارائه شده جهت مطلوب شدن شرایط ذکر 2نکته الزامی است؛ نکته اول اینکه آنچه مسلم و روشن است باقی ماندن در شرایط ناپایدار به سود منافع ملی و کشور نیست، نکته دوم، حل یکطرفه منازعات بدون درنظر گرفتن خواست‌های معترضان امکان‌پذیر نیست؛ پس باید به یک «تفاهم» دست پیدا کنیم، تفاهم باید یک مجموعه مفاهیم روشن و قابل قبول همه طرف‌های درگیر را داشته باشد. برهمین اساس اگر افرادی باشند که با تدبیر و بر مبنای یک تفاهم ملی و با رضایت طرف‌های درگیر مشکلات را حل کنند، گام مهمی است که باید از آن استقبال کرد. البته حرف من به طرح آقای هاشمی برنمی‌گردد چون آقای هاشمی تنها چند کلمه‌ای از وجود طرح برای برون‌رفت از وضع فعلی به زبان آوردند و درباره جزئیات آن توضیحی ندادند. در ادامه باید گفت، در این مقوله بحث آقای موسوی و ... نیست، جامعه به یک نوع واکنش رسیده و احساس می‌کند فضای ابهامی که در جامعه بنا به هر دلیلی وجود دارد باید برطرف شود. البته باید این نکته را یادآور بشوم که این فضای غبارآلود برای هر 2 طیف مردم (معترض- غیرمعترض) وجود دارد و نباید آن را محدود به یک قشر خاص کنیم. این ابهام هم می‌تواند برگرفته از موضوعات متفاوتی مانند دادگاه‌ها، کهریزک و ... باشد.
اگر قبول کنیم باید فضای ابهام‌آلود جامعه را بزداییم و شرایط را به نفع منافع ملی تغییر بدهیم، باید ساختاری برای دستیابی به تفاهم ملی تبیین شود که بر مبنای «قانون» بتواند شرایط مطلوب را در جامعه ایجاد کند. من بر مبنا قرار گرفتن قانون تاکید دارم چون معتقدم قانون اساسی ما ظرفیت‌هایی دارد که می‌تواند «شرایط مطلوب» را در جامعه ایجاد کند.