ایتالیا از اعضای مهم و تاثیر‌گذار ناتو است که در افغانستان حضور دارد. نیروهای ایتالیایی درحالي در جبهه‌های نبرد و حتی به عنوان نیروهای پشتیبانی در افغانستان بر ضد شبه‌نظامیان طالبان و القاعده مبارزه می‌کنند که تاکنون خسارات زیادی را متحمل شده‌اند. 9 اکتبر 2010 یکی از روزهای بد برای ارتش ایتالیا به شمار می‌رود. در این روز 4 سرباز در نزدیک فراه کشته شدند و حدود 50 تن دیگر نیز زخمی شدند که جراحات وارد به برخی از این افراد سنگین بود. این در حالی است که خونبار‌ترین حمله به نیروهای ایتالیایی در سال 2009 و در نزدیکی کابل انجام شد که در این حمله 6 سرباز ایتالیایی جان خود را از دست دادند. سال 2010 را می‌توان سالی تراژیک برای نیروهای ایتالیایی تعبیر کرد. در این سال 11 سرباز جان خود را از دست دادند و اکنون گروه‌های تازه‌ای به مخالفان جنگ افغانستان در ایتالیا مبدل شده‌اند. از سال 2001 تاکنون 34 سرباز ایتالیایی در افغانستان کشته شده‌اند که این موضوع نشان از وخامت اوضاع در جبهه‌های افغانستان دارد. اخبار مربوط به کشته‌شدن سربازان ایتالیایی بزودی از ذهن مردم محو می‌شود و آنچه تمام کشور [ایتالیا] را فرا می‌گیرد موجی خواهد بود که اینگونه اخبار ایجاد می‌کند. اخبار امروز می‌تواند سیاستمداران را با چالش‌های جدی روبهرو کند. اکنون در ایتالیا برای نخستین‌بار سخنانی درباره خروج از افغانستان مطرح شده است در حالی که زمانی که سیلویو برلوسکنی به عنوان نخست‌وزیر ایتالیا کار خود را آغاز کرد تضمین‌های لازم برای حضور طولانی‌مدت در افغانستان وجود داشت. از نکات جالب توجه می‌توان به سخنان فرانکو فراتینی، وزیر خارجه دولت برلوسکنی اشاره کرد. وی در سخنانی از برنامه‌ریزی در جهت خروج از افغانستان در سال 2011 سخن به میان آورد که این موضوع را به نوعی دو‌گانگی در ساختار سیاسی ایتالیا می‌توان تعبیر کرد. این مقام ایتالیایی حتی اعلام کرده بود ایتالیایی‌ها می‌توانند تا سال 2014 به طور کامل افغانستان را ترک کنند. مساله شگفت‌انگیز اظهارات فراتینی این بود که وی تاکید کرد «سربازان را به خانه بازگردانید». 3 سال انتظار برای خروج 3400 سرباز نشان از آن دارد که هیچ برنامه‌ریزی و تحلیلی پشت این خواسته وجود ندارد. آقای فراتینی پا را فراتر گذاشته و بر این باور استوار است که برای کارآیی بیشتر، بهتر است روي هواپیماهای پایگاه هرات راکت نصب شود. به احتمال قوی وی یک کارشناس نظامی است زیرا وزیر دفاع ایتالیا انگنازو لروسا تصمیم‌گیری درباره حضور نیروهای ایتالیایی در افغانستان را به پارلمان سپرده و تاکید می‌کند این موضوع یک مساله ملی است که تنها باید از طریق نمایندگان مردم حل شود. ایتالیای امروز میان تعهد به ایساف و اجابت خواسته مردم مانده است و قادر به هماهنگی میان این 2 گزينه مهم نیست.
اختلاف نظر‌ها درباره نحوه اداره جنگ در افغانستان و جایگاه ایتالیا میان نیروهای خارجی حاضر در این کشور از دیگر مسائلی است که دولت برلوسکنی با آن مواجه است. به منظور درک بهتر موضوع مورد مناقشه در ایتالیا بيان موارد زیر ضروری است:
موضوع جنگ افغانستان دولت برلوسکنی را با چالش‌های جدی روبهرو کرده است. دولت و حزب برلوسکنی اکنون انتخابات سراسری سال 2011 را در مقابل خود دارند که این موضوع می‌تواند شانس آنها را برای ادامه حضور در قدرت کم کند. پیش از انتخابات فضای کشور به سویی سوق می‌یابد که سیاست‌مدارانی که مسائل داخلی را به مسائل بین‌المللی ترجیح می‌دهند، می‌توانند از جایگاه بهتری برخوردار باشند. مردم به دنبال حرکت سیاست‌مداری خواهند گشت که دل‌سوز باشد و برای مصلحت آنها فعالیت کند. برای نخستین‌بار، برخی سیاستمداران جناح راست- که از حزب برلوسکنی یا متحدانش است- حمایت خود را برای عقب‌نشینی، در مخالفت با موضع دولت اعلام کرده‌اند که این موضوع جایگاه برلوسکنی را با چالش مواجه کرده است. افراد قدرتمند و محبوبی همانند وینسنتو و لوکا زایا از لیگ شمالی با خروج از افغانستان موافق هستند و این موضوع می‌تواند برلوسکنی را با خطر سقوط روبهرو کند. از سوی دیگر حزب دموکرات ایتالیا که جریان اصلی مخالفان ضد دولت را تشکیل می‌دهد در پارلمان خواستار لایحه‌ای شده است که به نام «پسر‌ها را به خانه بازگردانید» شهرت یافته و در صورت تصویب، موقعیت ایتالیا در میان هم‌پیمانانش را با این سوال روبهرو می‌کند که تا چه اندازه می‌توان روی «رم» حساب باز کرد. اپوزیسیون کنونی پارلمان ایتالیا همان افرادی هستند که خواستار خروج از عراق و سرازیر‌کردن نیروها به افغانستان بودند که این موضوع با فشار آنها در میان سال‌های 2006 تا 2008 رخ داد. در این میان افکار عمومی ایتالیا نیز که به اهرم فشار مبدل شده، می‌تواند دولت را مجبور به اتخاذ تصمیماتی کند که جایگاهش را در فضای بین‌المللی با چالش روبهرو کند. در حالی که دولت تلاش می‌کند برای حضور در افغانستان بهانه‌تراشی کند، رسانه‌ها به خدمت ترویج ایده خروج از افغانستان شتافته‌اند.
رسانه‌های ایتالیایی در بخش اعظم برنامه‌های خود به مصاحبه با قربانیان و خانواده‌های سربازانی که در افغانستان حضور دارند، می‌پردازند. این موضوع افکار عمومی را بیش از گذشته به جنگ افغانستان حساس کرده است. جنگ فراموش‌شده افغانستان می‌تواند بحران‌های قابل توجهی را برای دولت‌های ملی ایجاد کند که دولت برلوسکنی از این امر مستثنا نیست. سال 2006 میزان حمایت‌های عمومی از جنگ افغانستان 70 درصد بود که این مساله اکنون به 35 درصد کاهش یافته و تا سال‌های آینده به رقمی معادل 21 درصد نیز خواهد رسید. اکنون میزان حمایت‌های عمومی از جنگ افغانستان همانند زمانی است که در مقر ناصریه عراق 21 سرباز ایتالیایی کشته شدند و فشارها به دولت برای خروج به اوج خود رسید.
با مسائل فوق جایگاه نیروهای ایتالیایی در افغانستان مشخص شد. این مهم با آنچه کارشناسان نظامی آن را تقویت می‌کنند متفاوت است. آنها بر این باورند که 3400 سرباز ایتالیایی در جبهه‌های نبرد جایگاه مهمی دارند و باید این موقعیت تقویت شود. از نقطه‌نظر نظامی، ایتالیا فرماندهی غرب را بر عهده دارد. این نیروها جایگاه مهمی در فرماندهی ایساف دارند و خروج آنها می‌تواند سرنوشت ادامه مقابله با شبه‌نظامیان را دستخوش تغییر کند. در جبهه غرب نیروهای ایتالیایی، اسپانیایی، لیتوانیایی و بعضا آمریکایی حضور دارند. فرماندهی ایساف بر این باور است که حضور نیروهای ایتالیایی توانسته است بالانس قوا در منطقه را فراهم کند.
ایتالیا فاقد یک استراتژی مستقل در امور نظامی بوده و در این مساله وابسته به ناتو است. به همین جهت برای خروج از افغانستان رم نمی‌تواند تصمیم مستقلی بگیرد. در عین حال موضوع افکار عمومی و انتخابات آینده مطرح است که بر این اساس نیز به احتمال قوی برلوسکنی برای جلب رضایت عمومی از سناریوی حمایت از خروج، حمایت خواهد کرد تا میزان آرای عمومی خود را افزایش دهد. دولت برلوسکنی از پایان حضور در افغانستان حمایت خواهد کرد و در صورت عمل نکردن به قول‌هایش می‌تواند با اشاره به حوادثی مانند متروی مادرید در سال 2004 به حضورش در این کشور ادامه دهد. چپ‌ها با خروج از عراق در قدرت باقی ماندند و برلوسکنی نیز این سناریو را ادامه خواهد داد.
* دیپلمات ایتالیا حاضر در جمهوری آذربایجا